Erzurum kent çeperinde kentsel tarım potansiyeli ve planlama önerileri
Potential for urban agriculture and planning strategies in the peri-urban area of Erzurum
- Tez No: 974820
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE YAVAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Erzurum, Izgara üretim yöntemi, Kent çeperi, Kentsel tarım, Erzurum, Grid generation method, Urban edge, Urban agriculture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, Erzurum'da kentsel gelişim baskısı ve buna bağlı ortaya çıkan kentsel saçaklanma sorununa yönelik olarak, kent çevresinde kentsel tarım potansiyeli taşıyan alanların belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, bu alanların kentsel planlama sürecine entegrasyonunda etkili olan destekleyici ve kısıtlayıcı unsurlar incelenmiştir. Yöntem: Araştırma kapsamında, Erzurum'un batısında yer alan bazı mahalleleri kapsayan çalışma alanı 1x1 km boyutundaki grid hücrelerine ayrılmıştır. Bu hücreler üzerinde, yedi farklı parametreye dayalı etki puanları hesaplanarak mekânsal analizler gerçekleştirilmiştir. Her bir hücrenin parametrelerden aldığı puanlar doğrultusunda tarımsal uygunluk sentez paftası oluşturulmuş, mevcut arazi kullanım ve fonksiyonel dağılımı dikkate alınarak kentsel tarım önerileri geliştirilmiştir. Çalışmada, veri analizleri ve görselleştirmeler için Google Earth, AutoCAD 2024 ve Photoshop 2022 yazılımlarından faydalanılmıştır. Bulgular: Erzurum kent çevresinde yürütülen mekânsal analizler sonucunda, çalışma alanının büyük bir bölümünün yüksek ve çok yüksek düzeyde tarımsal uygunluk potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir. Ancak mevcut arazi kullanımında, bu nitelikli alanlarda saçaklanma eğiliminde ve düzensiz biçimde gelişen yapılaşmaların oluştuğu gözlemlenmiştir. Özellikle Dadaşköy ve İbrahim Hakkı mahallelerinde yer alan yüksek tarım potansiyeline sahip arazilerin yapılaşmaya açıldığı tespit edilmiştir. Sonuç: Tez kapsamında arazi envanteri ve mekânsal analizler doğrultusunda, farklı kullanıcı gruplarına hitap eden sekiz kentsel tarım modeli geliştirilmiştir. Erzurum özelinde iklim koşulları belirleyici ve kısıtlayıcı bir unsur olarak öne çıkmakla birlikte; uygun planlama kararları, düşük maliyetli örtü altı üretim sistemleri, iklime uyumlu tür seçimi, su verimliliğini artıran uygulamalar ve yerel pazarlara erişimi kolaylaştıracak stratejiler ile kentsel tarımın uygulanabilirliğinin önemli ölçüde artırılabileceği görülmüştür. Sonuç olarak, kentsel tarımın Erzurum'da ekonomik ve ekolojik sürdürülebilirlik için stratejik bir planlama aracı olabileceği anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to identify areas around Erzurum with potential for urban agriculture in response to the urban development pressures and the resulting problem of urban sprawl. In addition, the study examines the supportive and restrictive factors that influence the integration of these areas into the urban planning process. Method: Within the scope of the research, the study area—covering several neighborhoods located to the west of Erzurum—was divided into 1x1 km grid cells. Based on seven different parameters, impact scores were calculated for these cells, and spatial analyses were carried out accordingly. A composite agricultural suitability map was then generated by synthesizing the scores obtained from each parameter. Subsequently, urban agriculture proposals were developed, taking into account the existing land use and the spatial distribution of urban functions. For data analysis and visualization, Google Earth, AutoCAD 2024, and Photoshop 2022 software were utilized. Findings: As a result of the spatial analyses conducted around Erzurum, it was determined that a large portion of the study area possesses high and very high levels of agricultural suitability potential. However, within the current land use, it was observed that construction has occurred in these high-quality areas in a fragmented and irregular manner, reflecting a tendency toward urban sprawl. In particular, it was identified that lands with high agricultural potential located in the neighborhoods of Dadaşköy and İbrahim Hakkı have been opened up to development. Results: Within the scope of the thesis, eight urban agriculture models addressing different user groups were developed based on land inventory and spatial analyses. Although climatic conditions emerge as a determining and limiting factor in the case of Erzurum, it has been observed that the applicability of urban agriculture can be significantly enhanced through appropriate planning decisions, low-cost greenhouse production systems, the selection of climate-adapted species, practices that improve water efficiency, and strategies that facilitate access to local markets. As a result, it has been concluded that urban agriculture can serve as a strategic planning tool for economic and ecological sustainability in Erzurum.
Benzer Tezler
- Düşey yeşil cepheler ve yeşil çatıların ekolojik kriterler bakımından incelenmesi ve enerji verimliliğinin değerlendirilmesi
Examination of vertical green facades and green roofs in terms of ecological criteria and evaluation of energy efficiency
HANDE BÜŞRA KOBYA
- Erzurum kent merkezinde yer alan bazı kavşak, kaldırım ve meydanların peyzaj yönünden araştırılması
Başlık çevirisi yok
SERHAT SAYINER
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMURAN GÜÇLÜ
- Erzurum kent merkezinde yaya bölgesi olabilecek mekan birimlerinin tespit edilmesi üzerine bir araştırma
Study on determining the space elements for pedesterian usage in Erzurum city center
ELİF EBRU ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ILGAR KIRZIOĞLU
- Erzurum kent merkezindeki bazı tarihi yapı ve çevreleri üzerine görsel etki değerlendirmesi
Visual impact assessment of some historical buildings and environments in Erzurum city centre
ZEYNEP RABİYE BOZHÜYÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. YAHYA BULUT
- Erzurum kent merkezinde ana arter kenarlarında polisiklik aromatik hidrokarboların (PAH'ların) konsantrasyonlarının belirlenmesi
In Erzurum city centre in main artery edges determination of concentrations of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs)
MUHAMMED CEVDET ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER NUHOĞLU