Türkiye Türkçesi ağızlarında duygu fiilleri
Emotion verbs in Turkish dialects
- Tez No: 974800
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM AKYILDIZ AY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil bilim, Duygu, Linguistics, Emotion
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Anadolu insanının duygularını fiil olarak ifade ediş biçimlerinin, bu fiillerin söyleyiş farklılıklarının, kaç adet olduklarının ve türlerinin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Anadolu insanının, özellikle, hangi duygu fiillerini kullandığı ve bunları hangi varyasyonlarla ifade ettiği sorularına cevap aranmıştır. Tarama ve betimleme desenlerinin bir arada kullanıldığı karma yönteme dayanan bu araştırma Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nün ekler bölümü de dahil olmak üzere 6 cildiyle sınırlandırılmıştır. Bu sözlük alfabetik bir sırayla duygu fiilleri bağlamında taranmış ve tarama sonucunda elde edilen bulgular TenHouten'ın 2007 ve 2013 tarihli çalışmalarına başvurularak birincil, ikincil, üçüncül duygu sınıflarına; olumlu, olumsuz, karma duygu değerlerine ve son olarak neşe, korku, sevgi vb. duygu türlerine göre tasnif edilmiştir. Yapılan tasniflendirme sonucunda, Türkiye Türkçesi ağızlarında 3179 adet duygu fiili tanıklanmıştır. Bu fiillerin üç farklı duygu sınıfı içerisinde, nicel açıdan çoktan aza doğru, birincil, ikincil, üçüncül duygu sınıfında yer aldığı sonucuna ulaşılırken değer bakımından da olumsuz duygu fiillerinin çoğunlukta olduğu görülmüştür. Duygu türü açısından ise üzüntü ifade eden duygu fiillerinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Bu çalışma, Anadolu insanının tarihsel ve kültürel birikiminin ağız söz varlığına, özellikle de duygu fiillerine, zenginlik olarak yansıdığını ve Türkiye Türkçesi ağızlarının çok katmanlı bir anlam ağına sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, it is aimed to determine the ways Anatolian people express their emotions as verbs, the differences in the pronunciation of these verbs, how many of them there are and their types. In particular, the study sought to answer the questions of which emotion verbs Anatolian people use and with which variations they express them. This research, which is based on a mixed methodology combining survey and descriptive designs, is limited to the 6 volumes of the Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, including the appendices. This dictionary was scanned in alphabetical order in terms of emotion verbs and the findings obtained as a result of the scanning were classified according to primary, secondary, tertiary emotion classes; positive, negative, mixed emotion values and finally emotion types such as joy, fear, love etc. by referring to TenHouten's 2007 and 2013 studies. As a result of the classification, 3179 emotion verbs were witnessed in Turkish dialects of Türkiye. It was concluded that these verbs were in three different emotion classes: primary, secondary, tertiary emotion classes, in terms of quantity, from more to less, and negative emotion verbs were in the majority in terms of value. In terms of emotion type, it was determined that emotion verbs expressing sadness were more common. This study shows that the historical and cultural accumulation of Anatolian people is reflected in the vocabulary of the dialect, especially in the verbs of emotion, as richness and that the dialects of Turkish dialects of Türkiye have a multi-layered meaning network.
Benzer Tezler
- Sofçular köyü söz varlığı (araç/Kastamonu)
Vocabulary of sofçular village (araç/Kastamonu)
HACER KARGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KARATAŞ
- Türkiye Türkçesi ağızlarında bitki ve hayvan isimleri
The names of plants and animals in accent of Turkey Turkish
KÜRŞAT EFE
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Urfa türkülerinin dil ve anlatım özellikleri
Language and expression characteristics of Urfa ballads
MEHMET AVNİ ÖZBEK
Doktora
Türkçe
2010
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖZKAN
- 19. yüzyıl Kars âşıklarında deyim ve atasözleri
The idioms and proverbs of Kars bard's in 19. century
MUHAMMED ÇİTGEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Halk Bilimi (Folklor)Kafkas ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ŞENEL
- Ceembay Mukambayev'in“Kırgız Türkçesi Ağızlar Sözlüğü”adlı eserinde görülen ses olayları
Phonological phenomena observed in Ceembay Mukambayevs“Dictionary of Kyrgyz Dialects”
DUYGU POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DilbilimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDER SALIEV