Ana akım dışı sinemanın üretim stratejileri: Yakın dönem Türkiye sinemasının ekonomi politiği
Production strategies of non-mainstream cinema: The economic policy of recent Turkish cinema
- Tez No: 974704
- Danışmanlar: PROF. DR. UMUT TÜMAY ARSLAN YEGEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de sinema üretimi; ekonomik, kurumsal ve politik ilişkilerle şekillenen bir alan olarak değerlendirilebilir. Sinema ekonomisi, film üretiminin finansal kaynaklardan dağıtım ve gösterim süreçlerine kadar uzanan bütüncül bir yapı üzerinden işlediğini gösterirken, Türkiye'de özellikle 1980'lerin sonrası dönem, bu ekonomi politiğin görünür ve görünmeyen dinamiklerini ortaya koyan bir örnek teşkil etmektedir. Yerli sinema 1990'lara geldiğinde“Yeni dönem”olarak atfedilerek; içeriği, biçimi ve üretim pratikleriyle farklılıklarını ortaya koymuş, ana akım dışı sinema olarak adını duyurmaya başlamıştır. Ana akım dışı sinema; genç kuşak yönetmenler tarafından oluşturulan, karakterin psikolojik çözümlemeleri ile toplumsal olaylara yer veren, yeni teknik biçimsel özelliklerin kullanılmaya başlandığı ve alandaki eyleyicilerin iş anlamında akışkanlık gösterdiği bir türdür. Bu tür, çeşitli özellikleriyle ticari sinemadan ayrışmaktadır. Araştırmanın teorik ve pratik analizleri sonucunda, ana akım dışı sinemanın ekonomi politiğinin; devlet kaynaklarından, çeşitli kurum ve kuruluşlardan sağladığı finansal destekler ile bu kurumlarla kurduğu yapısal ilişkiler bağlamında, yıllar içinde değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ana akım dışı sinema üreticilerinin karşı karşıya kaldığı en temel ve süreklilik gösteren sorunlardan biri, yeterli ve sürdürülebilir finansal kaynaklara erişim konusundaki yapısal güçlükler olmuştur. Bu durum, alternatif sinema pratiklerinin üretim, dağıtım ve görünürlük süreçlerini doğrudan etkilemekte; ana akım dışı sinema alanında istikrarlı bir üretim ortamının oluşmasını önemli ölçüde engellemektedir. Bireysel ya da kolektif alternatif üretim süreçlerini geliştiren alan içindeki eyleyiciler, film üretimindeki sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, yeni ilişkilenme biçimleri ve stratejiler geliştirerek alternatif film üretim pratiklerinin farklı yollarını keşfetme arayışını sürdürmektedirler. Bu çalışma, Türkiye'de ana akım dışı sinemanın görünmeyen ekonomi politiğini ve üretim pratiklerini sosyolojik bir yaklaşımla analiz etmiş, kültürel üretim alanına katkı sunmayı hedeflemiştir. Niteliksel veriye dayalı bu analiz yalnızca mevcut yapısal sorunları görünür kılmakla kalmayıp, sinema üreticilerinin geliştirdiği alternatif yollar üzerinden yeni bir okuma imkânı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Cinema production in Turkey can be considered an area shaped by economic, institutional, and political relations. While the cinema economy demonstrates that film production operates through a comprehensive structure extending from financial resources to distribution and exhibition processes, the period following the 1980s in Turkey serves as an example that reveals the visible and invisible dynamics of this economic policy. By the 1990s, domestic cinema was associated with the“New Era”; it distinguished itself through its content, form, and production practices, and began to establish a reputation as non-mainstream cinema. Non-mainstream cinema is a genre created by young directors, featuring psychological analyses of characters and social events, the use of new technical and formal characteristics, and fluidity in the work of actors in the field. This genre differs from commercial cinema in various ways. The theoretical and practical analyses of the research revealed that the economic politics of non-mainstream cinema has changed over the years in terms of the financial support it receives from state resources and various institutions and organizations, as well as the structural relationships it has established with these institutions. However, one of the most fundamental and persistent problems faced by non-mainstream cinema producers has been structural difficulties in accessing adequate and sustainable financial resources. This situation directly impacts the production, distribution, and visibility processes of alternative cinema practices, significantly hindering the establishment of a stable production environment in the non-mainstream cinema sector. Actors within the field who develop individual or collective alternative production processes continue to explore different avenues for alternative film production practices by developing new forms of engagement and strategies to ensure sustainability in film production. This study analyzes the invisible political economy and production practices of non-mainstream cinema in Turkey from a sociological perspective, aiming to contribute to the field of cultural production. This qualitative data-based analysis not only reveals existing structural problems but also offers a new perspective through the alternative paths developed by cinema producers.
Benzer Tezler
- 2000 sonrası Türk Sineması'nda melodram ve hüzünlü komedi: Kiplik kavramı üzerinden türlerin popülerlik analizi
Melodrama and tearful comedy in Turkish Cinema after 2000: An analysis of the popularity of genres through the concept of mood
DAMLA PİRLİ
Doktora
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıEge ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE KABADAYI
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Sosyal hesaplama matrisi (SHM) ve Türkiye 1979 Input-output tablosu ile bir uygulama
Başlık çevirisi yok
MEHMET ŞİMŞEK
- Yeni Türk sinemasında uzaklaşmak: Karadeniz Bölgesi örneği
Moving away in new Turkish cinema: A case of Black Sea region
OYTUN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İletişim BilimleriAnadolu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR YUMURTACI
- Fantastik sinema ve günlük düşünce: Yüzüklerin Efendisi üzerine bir alımlama çalışması
Fantastic cinema and everyday thinking: A reception study about The Lord of the Rings
SELVİ ŞENEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Sahne ve Görüntü SanatlarıEge ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LEYLA BUDAK