Obezite cerrahisi sonrası hastalarda yeme tutum ve davranışlarının metakognisyonlarla ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between metacognition and eating attitudes and behaviors in post-bariatric surgery patients
- Tez No: 974626
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE GÖKÇEN GÜNDOĞMUŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Bariatrik cerrahi, obezite, metakognisyon, kontrolsüz yeme, duygusal yeme, anksiyete, metakognitif terap, Bariatric surgery, obesity, metacognition, uncontrolled eating, emotional eating, anxiety, metacognitive therapy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Obezite, biyolojik, psikolojik ve sosyokültürel etkenlerin etkileşimiyle ortaya çıkan ve giderek küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelen kronik bir hastalıktır. Bariyatrik cerrahi, obezite tedavisinde etkili bir yöntem olmakla birlikte, ameliyat sonrası dönemde bireylerin sağlıklı yeme tutum ve davranışlarını sürdürmesi yalnızca fizyolojik faktörlere değil, aynı zamanda yeme davranışlarını şekillendiren psikolojik ve sosyal faktörlere de bağlıdır. Bu çalışmada, bariatrik cerrahi geçiren hastalarda ameliyat öncesi ve sonrası yeme tutum ve davranışlarındaki değişimi incelemek ve ameliyat sonrası dönemde gözlenen yeme davranış örüntülerinin metakognitif inançlar, bilişsel dikkat süreçleri ve duygudurumla (anksiyete, depresyon) ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya bariatrik cerrahi (sleeve gastrektomi) sonrası takip edilen 80 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Metakognitif İnanç Ölçeği (MCQ-30), Bilişsel Dikkat Sendromu Ölçeği (CAS-1) Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS), Üç Faktörlü Yeme Envanteri (TFEQ-R21) uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiş, anlamlı bulunan değişkenler için hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular: Korelasyon analizleri sonucunda, metakognitif inançlar ile hem anksiyete ve depresyon düzeyleri hem de yeme davranışları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizlerinde ise emosyonel yeme davranışının en güçlü pozitif yordayıcısı anksiyete olmuştur (β=0.423, p<0.001). Bilişsel kısıtlama davranışının en güçlü yordayıcısı ise bilişsel farkındalık olarak saptanmıştır (β=0.614, p<0.001). Sonuç: Elde edilen bulgular, bariatrik cerrahi sonrası dönemde yeme davranışlarının yalnızca fizyolojik değişimlerle değil, bireylerin metakognitif inançları ve duygudurumları ile de ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle bilişsel farkındalık düzeyi yemek yemeği kontrol etme çabasıyla ilişkiliyken, anksiyete semptomları işlevsiz yeme davranışlarını doğrudan yordamaktadır. Bu doğrultuda, bariyatrik cerrahi hastalarında metakognitif işlev bozukluklarını hedefleyen yaklaşımların ruhsal iyilik halini ve kilo yönetimini desteklemede etkili olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: Obesity is a chronic disease that has become a global public health problem, emerging through the interaction of biological, psychological, and sociocultural factors. Although bariatric surgery is an effective treatment for obesity, maintaining healthy eating attitudes and behaviors in the postoperative period depends not only on physiological factors but also on the psychological and social processes that shape eating behavior. This study aimed to examine the changes in eating attitudes and behaviors before and after bariatric surgery and to evaluate the relationship between postoperative eating behavior patterns, metacognitive beliefs, cognitive-attentional processes, and mood (anxiety, depression). Methods: The study included 80 patients who were followed up after bariatric surgery (sleeve gastrectomy). Participants completed the Metacognitions Questionnaire (MCQ-30), the Cognitive Attentional Syndrome Scale (CAS-1), the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), and the Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ-R21). Relationships between variables were assessed using Pearson correlation analysis, and significant predictors were further examined using hierarchical multiple linear regression analyses. Results: Correlation analyses revealed significant positive relationships between metacognitive beliefs and both anxiety and depression levels, as well as eating behavior patterns. In regression analyses the strongest positive predictor of emotional eating was anxiety (β=0.423, p<0.001) and the strongest predictor of cognitive restraint was the cognitive self-consciousness (β=0.614, p<0.001). Conclusion: The findings suggest that postoperative eating behaviors are associated not only with physiological changes but also with individual's metacognitive beliefs and mood states. While higher cognitive self-consciousness is related to increased efforts to control eating, anxiety symptoms directly predicted dysfunctional eating behaviors. These results highlight the potential benefit of interventions targeting metacognitive dysfunctions to support psychological well-being and long-term weight management after bariatric surgery.
Benzer Tezler
- Bariyatrik cerrahi sonrası hastaların yeme tutum ve davranışları ile diyete uyumları
Eating attitudes, behaviors and dietary adherence of patients after bariatric surgery
PINAR POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikMarmara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEVSER BURCU ÇALIK
- Erişkin dikkat eksikliği ve hiperativite bozukluğu, dürtüsellik ve emosyon regülasyonunun obezite hastalarında bariyatrik cerrahi başarısı üzerine etkilerinin incelenmesi
The impact of adult attention deficiency and hyperactivity disorder,impulsivity and emotion regulation on outcomes following bariatricsurgery
PELİN BOZKURT GÜNENDİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LALE GÖNENİR ERBAY
- Bariatrik cerrahi sonrası hastaların beslenme durumlarının incelenmesi ve tıkınırcasına yeme bozuklukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of binge eating disorder and investıgation of nutritional status of patients after bariatric surgery
SERRA UÇTUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE ÖNGÜN YILMAZ
- Obezite nedeniyle bariatrik cerrahi uygulanan hastalarda cerrahi öncesi ve sonrası psikiyatrik değerlendirme
Psychiatric evaluation before and after surgery in patients undergoing bariatric surgery due to obesity
SALİHA ÇALIŞIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM EREN
- Sleeve gastrektomi yapılan obez kadınlarda serum ghrelin düzeyinin ve beslenme durumunun değerlendirilmesi
Assessment of serum ghrelin level and nutritional status in obese women with sleeve gastrectomy
NEŞE ALIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLİN AYAZ