Trafik sigortalarında zorunluluk ilkesi ve sigorta ettirenin hak ve yükümlülükleri
The principle of compulsoriness in traffic insurance and the rights and obligations of the policyholder
- Tez No: 974607
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECECAN ÇORBACIOĞLU AYDOĞMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Trafik sigortası, Traffic insurance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ufuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Zorunlu Trafik Sigortası), hukukun temel ilkeleri, kamu yararı ve bireysel haklar çerçevesinde incelenmiştir. Trafik kazalarının artan zararları, üçüncü kişilerin korunmasını kamu düzeni bakımından zorunlu kılmakta ve bu çerçevede sözleşme özgürlüğü kamu otoritesi tarafından sınırlandırılmaktadır. Birinci bölümde zorunlu trafik sigortasının tanımı, hukuki niteliği, tarihsel gelişimi ile tarafların hak ve yükümlülükleri ele alınmıştır. Bu bağlamda, sigortacının rizikoyu üstlenme, aydınlatma ve tazminat ödeme yükümlülükleri; sigorta ettirenin prim ödeme, doğru beyanda bulunma ve zararı önleme borçları, taraflar arası denge ve üçüncü kişilerin korunması bakımından değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, teminat kapsamı ve kapsam dışı hâller; maddi ve manevi zararlar üzerinden hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkeleri ışığında analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise, zorunluluk ilkesi anayasal bağlamda tartışılmış; kusursuz sorumluluk sistemi, devlet zarar fonu ve hibrit modeller gibi uluslararası örnekler Türkiye bakımından değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca, sigorta uyuşmazlıklarında alternatif çözüm yolları üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda, 5684 sayılı Kanun ile kabul edilen sigortacılıkta tahkim kurumu, uzman hakemler eliyle hızlı, düşük maliyetli ve pratik çözümler sunan kurumsal bir mekanizma olarak incelenmiş; 7445 sayılı Kanun ile TTK m. 5/A çerçevesinde arabuluculuğa başvurunun dava şartı olarak öngörülmesi, ticari ve tüketici uyuşmazlıkları bakımından farklı yönleriyle değerlendirilmiştir.Sonuç olarak, zorunlu trafik sigortası yalnızca sözleşme taraflarını değil, toplumu da doğrudan ilgilendiren; kamu düzeni ve sosyal devlet ilkesi bakımından koruyucu işlev gören bir düzenleme niteliğindedir. Sistemin etkin işleyişi, mevzuatın güçlendirilmesi, teminat kapsamlarının netleştirilmesi, uygulamada yeknesaklığın sağlanması ve alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının taraf iradesine dayalı biçimde geliştirilmesine bağlıdır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the Compulsory Motor Vehicle Liability Insurance (Compulsory Traffic Insurance) within the framework of fundamental legal principles, public interest, and individual rights. The increasing damages resulting from traffic accidents necessitate the protection of third parties as a matter of public order, thereby limiting the freedom of contract through state intervention. In the first chapter, the definition, legal nature, historical development, and the rights and obligations of the parties in compulsory traffic insurance are discussed. In this context, the insurer's obligations such as assuming risk, providing information, and indemnifying damages, as well as the policyholder's duties including premium payment, accurate disclosure, and loss prevention, are evaluated in terms of balancing the parties and protecting third parties. The second chapter analyzes the scope of coverage and exclusions, as well as compensation categories such as material and moral damages, under the principles of legal certainty and foreseeability. The third chapter addresses the principle of compulsoriness in a constitutional framework and evaluates international models such as strict liability systems, state compensation funds, and hybrid models in the context of Turkey. The study also focuses on alternative dispute resolution mechanisms in insurance law. In this regard, arbitration in insurance, introduced by Law No. 5684, is examined as an institutional mechanism offering fast, low-cost, and practical solutions through specialized arbitrators. Furthermore, with Law No. 7445, the mandatory application to mediation under TCC Article 5/A has been assessed in terms of both commercial and consumer disputes. In conclusion, compulsory traffic insurance is considered not only as a contractual obligation but also as a regulatory instrument directly concerning society, serving a protective function within the framework of public order and the social state principle. The effective functioning of the system depends on strengthening the legal framework, clarifying the scope of coverage, ensuring uniformity in practice, and developing alternative dispute resolution methods based on party autonomy.
Benzer Tezler
- Trafik sigortalarında özel otomobiller için risk parametrelerine dayanan net primler
Pure premiums based on risk parameters in motor third party liability for private motorcards
LEYLA BİLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
İstatistikHacettepe Üniversitesiİstatistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YALNIZ
- Trafik sigortalarında risk primi analizleri ve Türkiye uygulaması
Risk premium analysis in motor third party liability insurance and the application of Turkey
ERKAN ÇİNKO
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
SigortacılıkYıldız Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALEV TAŞKIN GÜMÜŞ
- Zorunlu trafik sigortalarında deneyim fiyatlandırması ile ödül-ceza sistemine yeni bir yaklaşım
A new approach to bonus-malus system in motor third-party liability insurance using experience rating
KEMAL BURAK BAYKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeMarmara ÜniversitesiAktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL ERGÜN BÜLBÜL
- Sorumluluk (trafik) sigortalarında bedensel tazminatlar
Bodi̇ly damages in the liability (traffic) insurance
ZEYNEP ARTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
SigortacılıkMarmara ÜniversitesiSigortacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÜL BÖLÜKBAŞI
- Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortalarında sigorta tazminatının ödenmesinde kusurun etkisi
The effect of defect in the payment of insurance compensation on motor vehicles compulsory financial liability (traffic) insurance
HATİCE ECE YOLAL