80 yaş üzeri bireylerde pnömokok ve influenza bağışıklaması üzerine etkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors influencing pneumococcal and influenza vaccination uptake in individuals aged over 80 years
- Tez No: 974487
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Pnömokok Aşısı, İnfluenza Aşısı, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Kognisyon, Yaşlı İstismarı, Older adults, Pneumococcal vaccine, Influenza vaccine, Activities of daily living, Cognition, Elder abuse
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, 80 yaş ve üzerindeki bireylerde pnömokok ve influenza aşılanma durumlarının; günlük yaşam aktiviteleri, kognitif işlevler ve yaşlı istismarı risk faktörleriyle ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Böylece aşılanma durumunun yaşlı bireylerde fonksiyonel bağımsızlık, bilişsel yeterlilik ve korunmasızlık göstergeleri üzerindeki olası etkileri ortaya konulmuştur. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, aile hekimliği polikliniğine başvuran 80 yaş ve üzeri 212 bireyle yürütülmüştür. Katılımcıların demografik özellikleri, kronik hastalık öyküleri ve ilaç kullanımları kaydedilmiştir. Aşılama öyküleri pnömokok ve influenza açısından sorgulanmıştır. Fonksiyonel durum Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, kognitif işlevler Standardize Mini Mental Test (SMMT) ile, istismar riski ise Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi ile ve Yaşlı İhmali Değerlendirme Anketi ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Ki-Kare testi, Mann Whitney U testi, bağımsız gruplar t testi, korelasyon analizleri ve çoklu lojistik regresyon modelleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %39,2'si pnömokok, %29,2'si influenza aşısı yaptırmıştır. Pnömokok aşısı olanların Mini Mental Test puanlarının olmayanlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu (p=0,008), influenza aşısı olanların ise hem Mini Mental Test (p<0,001) hem de Günlük Yaşam Aktiviteleri puanlarının (p<0,001) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca influenza aşısı olanlarda yaşlı ihmal puanlarının daha düşük olduğu bulunmuştur (p=0,003). Korelasyon analizlerinde günlük yaşam aktiviteleri ile bilişsel işlevler arasında pozitif (p<0,05), yaşlı ihmal ve istismar puanlarıyla negatif (p<0,05) yönde ilişkiler gözlenmiştir. Lojistik regresyon modellerinde, ev hanımı olmanın pnömokok aşısı yaptırma olasılığını azalttığı (OR=0,273; p=0,027), dul olmanın ise influenza aşısı yaptırma olasılığını düşürdüğü (OR=0,454; p=0,029) belirlenmiştir. Mini Mental Test puanındaki her bir birim artış influenza aşısı yaptırma olasılığını artırmıştır (OR=1,078; p=0,042). Sonuç: Araştırma, yaşlı bireylerde aşılanma durumunun yalnızca enfeksiyonlardan korunmada değil, aynı zamanda bilişsel işlevlerin ve fonksiyonel bağımsızlığın sürdürülmesinde de önemli göstergelerle ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, aşılanma oranlarının artırılması için risk gruplarına özel stratejilerin geliştirilmesi ve yaşlılarda kognitif ve fonksiyonel değerlendirmelerin aşı programlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the relationship between pneumococcal and influenza vaccination status and functional independence, cognitive functions, and elder abuse risk factors in individuals aged 80 years and older. The study also sought to highlight the broader role of vaccination beyond infection prevention, particularly in supporting cognitive and functional capacity in advanced age. Materials and Methods: This cross-sectional descriptive study was conducted with 212 individuals aged ≥80 years who applied to a family medicine outpatient clinic. Demographic data, chronic disease history, and medication use were recorded. Vaccination histories for pneumococcal and influenza vaccines were obtained. Functional status was assessed using the Katz Index of Activities of Daily Living, cognitive function with the Standardized Mini-Mental Test (SMMT), and abuse risk with the Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test and Elder Neglect Assessment Questionnaire. Data were analyzed using Chi-square, Mann Whitney U, independent samples t-test, correlation analyses, and multivariable logistic regression models. Results: Of the participants, 39.2% had received pneumococcal vaccination and 29.2% had received influenza vaccination. Pneumococcal-vaccinated individuals had significantly higher Mini-Mental Test scores than non-vaccinated ones (p=0.008). Influenza-vaccinated participants had both higher Mini-Mental Test (p<0.001) and Activities of Daily Living scores (p<0.001), and lower elder neglect scores (p=0.003). Correlation analyses revealed a positive association between daily living activities and cognitive function (p<0.05), and negative associations with elder neglect and abuse scores (p<0.05). Logistic regression analysis showed that being a housewife reduced the likelihood of pneumococcal vaccination (OR=0.273; p=0.027), while being widowed reduced the likelihood of influenza vaccination (OR=0.454; p=0.029). Each one-point increase in the Mini-Mental Test score increased the likelihood of influenza vaccination (OR=1.078; p=0.042). Conclusion: Vaccination status in older adults is associated not only with protection against infections but also with indicators of cognitive function and functional independence. The findings suggest that targeted strategies are needed to improve vaccination rates in risk groups and that cognitive and functional assessments should be integrated with vaccination programs in the elderly population.
Benzer Tezler
- COVID-19 pandemisinin 65 yaş ve üzeri bireylerde erişkin aşılanmasına etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic on adult vaccination in individuals aged 65 and over
CEMİLE KARAÇEPİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
- Huzurevinde kalan yaşlılarda 5A öz yönetim desteği modeline dayalı kapsamlı akciğer sağlığını geliştirme programının etkinliği: Randomize kontrollü çalışma
The effectiveness of a comprehensive lung health promotion program based on the 5A self-management support model for the elderly in nursing home: A randomized controlled trial
NURSEZA AKGÖZ
- 0-48 ay arası çocuğu olan annelerin çocukluk çağı aşıları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of information attitudes and behaviors regarding childhood vaccinations of mothers with children aged 0-48 months
SEVAL DANIŞKAN KAPANŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Pamukkale Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran bireylerin erişkin bağışıklama konusundaki bilgi düzeyi ve davranışları
Knowledge and behaviors of individuals applying to pamukkale univercity family medicine outpatient clinic on adult immunization
BÜŞRA KÖSE KÜLCÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER EDİRNE
PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN
- Eġitim aile sağlığı merkezine kayıtlı olan 65 yaş ve üzeri kişilerin pnömokok aşılanma oranını artırma çalışması
Employment of pneumocous vaccination rates in 65 years and older people who have been registered to educational family health center
MEHMET VELİ BIYIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN