Istanbul Convention and feminist struggle: A review on the feminist movement and legal context in Türkiye
İstanbul Sözleşmesi ve feminist mücadele: Türkiye'de feminist hareket ve hukuki bağlam üzerine bir değerlendirme
- Tez No: 974137
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET CİHAN ECEVİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Sosyoloji, Law, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Feminist hukuk, Kadın hareketleri, Kadına yönelik şiddet, Türkiye, İstanbul Sözleşmesi, Feminist law, Women movements, Violence against women, Türkiye, Istanbul Convention
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de feminist hareketin 1980'li yıllarda Kadına Dayağa hayır mitinginden 2011 yılında İstanbul Sözleşmesinin kabulüne kadar geçen dönemde kadına yönelik şiddet kavramı toplumsal bir dönüşüm geçirmiştir. 2000'li yıllar, Türkiye'de Feministlerin hukuk alanında pek çok dönüşümün gerçekleşmesinde önemli rol oynadığı ve uluslararası kadın hareketleri ile temasın arttırdığı yıllar olmuştur. Türkiye'nin AB ile sürecinin devam ettiği, toplumsal cinsiyet eşitliği kavramının ön plana çıktığı zamanlardır. Bu çalışma, Türkiye'deki Feminist hareketin İstanbul Sözleşmesinin kabulü aşamasında olumlu etkisinin olduğunu ve İstanbul Sözleşmesinin geri çekilmesinin feminist hareketin mücadele alanını genişlettiği iddiasındadır. Bu amaçla hukuk fakültelerinde akademisyenler, sosyal bilimciler, avukatlar ve kadın örgütlerinde çalışan aktivistlerle derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. İstanbul Sözleşmesinin fiziksel şiddetin yanı sıra ekonomik ve psikolojik şiddet türlerini tanıması açısından çok önemlidir. Artık Türkiye'de kadına yönelik şiddet kamusal alanda daha görünür olmuştur. Özellikle bu şiddet, toplumda kadın cinayetleri ile mahkeme salonlarında yaşananlar ile gündem olmaktadır. Feminist hareket, İstanbul Sözleşmesinin kabulünün çekincesiz imzalanmasını sağlamıştır. Ayrıca, feminist hareket, 6284 No'lu yasanın yapılması aşamasında çeşitli stratejiler geliştirerek hak taleplerini kabul ettirmişlerdir. Alan çalışmasında devletin İstanbul Sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini siyasi iradenin yokluğu ve ataerkil ilişkilerin devamı nedeniyle yerine getirmediği belirtilmiştir. Ancak 2010'lardan başlayarak anti-gender hareketi, dünya ile benzer zamanla Türkiye'de güç kazanmıştır. Bu çalışmada İstanbul Sözleşmesinden geri çekilmesinin Türkiye'de feminist hareketin mücadele alanını çeşitlendirdiği ama bu alanını çok da genişletmediği iddiasındadır. Bu iddia, Türkiye'de feministlerin yasa yapım süreçlerinde çalışmaları ve kendi hareketlerine özgü survival stratejiler geliştirmek durumunda olmaları sayesinde, bu birikim feminist harekete güç aktarmıştır. Ancak toplumsal cinsiyet karşıtı hareketler de bu alanın genişlemesini olumsuz yönde etkilemiştir.
Özet (Çeviri)
The concept of violence against women has undergone a social transformation in the period from the No to Beating Women rally of the feminist movement in Türkiye in the 1980s to the adoption of the Istanbul Convention in 2011. Feminists in Türkiye played an important role in the realisation of many transformations in the field of law in the 2000s and increased contact with international women's movements. It was a time when Türkiye's EU accession process continued and the concept of gender equality came to the forefront. This study argues that the feminist movement in Türkiye had a positive impact on the adoption of the Istanbul Convention and that the withdrawal of the Istanbul Convention expanded the scope of the feminist movement's struggle. For this purpose, in-depth interviews were conducted with academics at law faculties, social scientists, lawyers and activists working in women's organisations. It is very important that the Istanbul Convention recognises economic and psychological violence in addition to physical violence. Violence against women in Türkiye has now become more visible in the public sphere and is on the agenda with the murders of women and what happens in courtrooms. The feminist movement ensured the adoption of the Istanbul Convention without reservations. In addition, the feminist movement developed various strategies during the process of enacting Law No. 6284 and got their demands for rights accepted. In the field study, it was stated that the state did not fulfil its obligations arising from the Istanbul Convention due to the lack of political will and the continuation of patriarchal relations. However, starting from the 2010s, the anti-gender movement gained strength in Türkiye at a time similar to the rest of world. This study argues that Türkiye's withdrawal from the Istanbul Convention has diversified the field of struggle for the feminist movement in Türkiye but has not significantly expanded it. This claim is based on the fact that feminist activists in Türkiye have engaged in law-making processes and have had to develop survival strategies specific to their movement, which has strengthened the feminist movement. However, anti-gender movements have also negatively influenced the expansion of this field.
Benzer Tezler
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- The ideological contestation over the Istanbul Convention in Türkiye: Anti-gender movements and feminist struggle
Türkiye'de İstanbul Sözleşmesi konusunda ideolojik çekişme: Toplumsal cinsiyet karşıtı hareketler ve feminist
MELİKE BOZDOĞAN
Doktora
İngilizce
2025
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN ASLAN AKMAN
PROF. DR. HANDE ESLEN ZİYA
- Kadına yönelik şiddet konusunda feminist hareketin ve devletin karşılaştırmalı yaklaşımı: İstanbul Sözleşmesi örneği
Comparative analysis of the feminist movement and state on violence against women in Turkey: The case of İstanbul Convention
BEGÜM ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyal Projeler ve Stk Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NURHAN YENTÜRK
- Toplumsal cinsiyet ekseninde yeni medyada bir mücadele pratiği: 5harfliler.com
A struggle practice in new media in the social gender axis: 5harfliler.com
NAZAN KILCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İletişim BilimleriOndokuz Mayıs Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN TURGUT
- Türkiye'de muhafazakâr sivil toplum kuruluşlarının toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımları: Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM) ve Aile Akademisi Derneği örneği
Conservative civil society organizations in Turkey approaches to gender equality: The cases of Women and Democracy Association (KADEM) and Family Academy Association (Aile Akademisi Derneği)]
AYŞE KÜRKÇÜ KIZILKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kamu YönetimiKırıkkale ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÜLSELCEN KAFKASYALI