Eski Anadolu Türkçesi Satır Arası Kur'an Tercümesi -Giriş, Metin, Dini Söz Varlığı ve Tıpkıbasım-
Old anatolıan turkısh ınterlıne quran translatıon -ıntroductıon, text, relıgıous vocabulary and autotype
- Tez No: 973899
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. ERKAN DEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Girne Amerikan Üniversitesi
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Ankara Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi, Türkçe Yazmaları Koleksiyonunda yer alan, daha önce üzerinde herhangi bir araştırma yapılmamış, bazı süreleri eksik ve yıpranmış“288/279”demirbaş numaralı Eski Anadolu Türkçesi satır arası Kur'an tercümesi transkripsiyonlu olarak çevrilmiş ve eserin dini söz varlığı tespit edilmiştir. Dini söz varlığının yapısı; tek sözcükten oluşanlar ve kelime grubu şeklinde olmak üzere iki başlıkta incelenmiştir. Tek sözcükten oluşan dini söz varlığı, basit ve türemiş sözcükler bakımından incelenmiştir. Kelime grubu şeklindeki dini söz varlığıysa; bağlama grubu, birleşik fiil grubu, edat grubu, ikilemeler, isim- fiil grupları, isim tamlamaları, sıfat tamlamaları ve unvan grubu olmak üzere 8 alt başlıkta incelenmiştir. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem durumu ortaya koyularak araştırmanın amacı ve önemine değinilmiştir. İkinci bölümde ise; Türklerin İslamiyet'i kabulü, Türkistan'ın ilk Müslüman Türk Devleti Karahanlılar, Kur'an-ı Kerim'in Türkçeye ilk çevrilişi, Kur'an metninin çeviri türleri, Kur'an'ın Doğu ve Batı Türkçesine tercümeleri üzerinde yapılan çalışmalar anlatılmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde yöntem bilgisi verilmiştir; nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme modeli kullanılmıştır. Dördüncü bölüm, bulgular bölümüdür. Bu bölüm; metin ile ilgili tespitler, transkripsiyonlu metin, metinde yer alan surelerin anlamı ve metnin dini söz varlığın yapısal incelemesinden oluşmaktadır. Beşinci bölümde ise, sonuç ve tartışmalara yer verilmiştir. Türk dilinin tarihsel gelişim sürecinin ve dini söz varlığının fonetik, morfolojik ve semantik özelliklerini tespit ederken temel kaynağımız olan satır arası Kur'an tercümeleri dilimiz açısından büyük önem arz etmektedir. Türk dilinin tarihi dönemlerinde unutulmuş kelimeleri canlandırmak ve dilin canlı yapısına kazandırmak için Türkçenin ifade gücünü satır arası metinleri tercüme ederken göstermeliyiz. Satır arası tercümelerde Arapça kelimeler ve kelime gruplarının Türkçeleştirilmesi hem kelime boyutunda türetme yoluyla hem de yardımcı fiiller kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tercümelerle Türkçenin ifade gücü gösterilerek yabancı kelimeler Türkçeleştirilmiştir. Metin tercümelerinde Arapça ve Farsça kelimeler yerine Türkçe kelimelerin tercih edilmesi metnin anlaşılmasını kolaylaştırır. Özellikle dini söz varlığıyla ilgili çalışmalarda Türkçe sözcük seçimiyle arkaik kelimelerin canlılığını sağlayabiliriz. Tercüme eserlerde bire bir anlamlandırma yapıldığı için ait olduğu toplumun ve coğrafyanın dil özelliklerini yansıtırlar. İncelenen satır arası Kur'an tercümesi, Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil özelliklerini taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the Old Anatolian Turkish interlinear Quran translation with inventory number“288/279”in the Turkish Manuscripts Collection of the Ankara Presidency of Religious Affairs Library, which has not been researched before, with some missing suras and age-worn sections, was transcribed and translated, and its religious vocabulary was determined. The structure of religious vocabulary has been examined under two headings: single words and word groups. The single-word religious vocabulary was examined in terms of simple and derived words. Religious vocabulary in the form of word groups has been examined under 8 sub-titles: conjunction groups, compound verb groups, preposition groups, reduplications, verbal noun groups, noun phrases, adjective phrases, and title groups. The research consists of five chapters. In the first chapter, the problem situation is presented and the purpose and importance of the research is explained. In the second chapter, the adoption of Islam by the Turks, the Karakhanids, the first Muslim Turkish State of Turkestan, the first translation of the Holy Quran into Turkish, the types of translation of the Quran text, and studies conducted on the translations of the Quran into Eastern and Western Turkish are discussed. The third chapter of the study gives methodological information and clarifies that document analysis model, one of the qualitative research methods, was used. The fourth chapter includes findings on the text, the transcribed text, the meaning of the suras in the text, and the structural analysis of the religious vocabulary of the text. The fifth chapter provides results and discussions. While determining the phonetic, morphological and semantic features of the historical development process of the Turkish language and its religious vocabulary, our main source is interlinear Quran translations, which bear huge importance for our language. In order to revive the words that were used in the ancient periods of the Turkish language but have been forgotten today and add them into the living structure of the language, we must show the expressive power of Turkish when translating interlinear texts. In interlinear translations, the translation of Arabic words and word groups into Turkish was performed both by word derivation and by using auxiliary verbs. The expressive power of Turkish was demonstrated through translations, and foreign words were translated into Turkish. Preferring Turkish words instead of Arabic and Persian words in text translation improves its intelligibility. Especially in studies on religious vocabulary, the vitality of archaic words can be ensured by preferring words of Turkish origin. Since interpretation is conducted in translated works, these texts reflect the linguistic characteristics of the society and geography to which they belong. The interlinear Quran translation examined in this study represents the linguistic characteristics of the Old Anatolian Turkish period.
Benzer Tezler
- Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satır arası kur'an tercümesi (gramer- metin- sözlük) (245b-320a)
A translation of qoran which were written in the period of Old Anatolian Turkish
VEFA AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. BİLAL YÜCEL
- Bursa İnebey Kütüphanesi'nde bulunan bir Terceme-i Kur'ân (Fâtiha Sûresi, Bakara Sûresi, Âl-i İmrân Sûresi, Nisâ Sûresi, Mâide Sûresi 1b-127a) (Metin-inceleme)
A translation of the Qur'an found in the Bursa İnebey Library (Surah Al-Fatiha, Surah Al-Baqarah, Surah Al-Imran, Surah An-Nisa, Surah Al-Ma'idah 1b-127a) (Text-analysis)
TAYYİBE NURDAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN ÇORAK
- Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış bir Kur`an tercümesi
A Kouran translation, sentence written between lines by an ancient Anatolian Turkish
MEHTAP ALPER
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLAL YÜCEL
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Eski Türklerde ve Osmanlılar döneminde beden eğitimi ve spor faaliyetleri Osmanlılarda ilk spor teşkilatları
Başlık çevirisi yok
M. ERCÜMENT ALTUĞGİL
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER