Geri Dön

Mobil tabanlı sigara karşıtı hemşirelik girişimlerinin hemşirelik öğrencilerinin sigara içme niyet, tutum ve karar verme dengesine etkisi

The effect of mobile-based anti-smoking nursing interventions on smoking intention, attitude and decision-making balance of nursing students

PDF İndir

  1. Tez No: 973743
  2. Yazar: LÜTFİYE GÖKÇE
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ege Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sigara kullanımı, önlenebilir halk sağlığı sorunları arasında yer almakta ve genç nüfusta önemli bir tehdit oluşturmaktadır. Hemşirelik öğrencilerinde geliştirilecek sigara karşıtı farkındalık, hem topluma rol model olmaları hem de mesleki algılarının güçlenmesi açısından önemlidir. Bu araştırmada kavramsal modelleme yaklaşımıyla“Sigara Karşıtı Hemşirelik Girişimleri Bütünleşik Kavramsal Modeli”oluşturulmuştur. Araştırmada, bu model doğrultusunda geliştirilen“Hemşire Destekli Dumansız Nefes”(HDDN) mobil uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin sigara içmeye yönelik niyet, tutum ve karar verme dengesine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, randomize kontrollü, tek kör deneysel tasarımda yürütülmüş ve Eylül 2024–Ağustos 2025 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nde gerçekleştirilmiştir. Evreni, 2024–2025 eğitim öğretim yılında kayıtlı, sigara içtiğini beyan eden öğrenciler oluşturmuş olup (n=132), dahil edilme kriterlerini karşılayan 46 öğrenci basit rastgele yöntemle girişim (n=23) ve kontrol (n=23) gruplarına atanmıştır. Girişim grubundaki üç öğrenci çalışmadan ayrılmıştır. Girişim grubuna HDDN mobil uygulaması 14 gün süreyle uygulanmış; veriler“Sigara İçmeye Yönelik Tutumlar Ölçeği (SİTÖ)”,“Sigara Karar Verme Dengesi Ölçeği (KDÖ)”ve“Sigara İçmeye Yönelik Niyet Anketi (SİNA)”ile ön test, 1. izlem ve 2. izlem ölçümlerinde toplanmıştır. Verilerin analizinde %95 güven aralığında p<0,05 anlamlılık düzeyi kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma ile ifade edilmiştir. Gruplar arası ile zaman içi değişimleri değerlendirmek için“Brunner-Langer yöntemi”uygulanmıştır. Anlamlı fark görülen değişkenlerde ikili karşılaştırmalar Bonferroni düzeltmesi ile yapılmış, uygulamanın niyete etkisi ise Göreli Tedavi Etkisi (RTE) değerleriyle boyutsal olarak değerlendirilmiştir. Araştırma için Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu'ndan, Hemşirelik Fakültesi Dekanlığından izin alınmış ve araştırma TÜBİTAK 1002 - Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenmiştir. Araştırmada SİNA, SİTÖ VE KDÖ bulguları istatiksel olarak anlamlı bulunmamakla birlikte SİNA bulgularına göre mobil tabanlı sigara bırakma müdahalelerinin, sigara içmeme niyetini desteklemede etkili olduğunu; ancak bu etkinin zamanla sabitlendiğini ve müdahale olmadan bu niyetin düşebileceğini göstermektedir. SİTÖ puanlarında her iki grupta da yükselme gözlenmiştir. KDÖ denge puanlarındaki küçük artış ve azalışlar müdahale sürecinin kısa vadede zarar algısını güçlendirebilmiş olabileceğini, ancak bu etkinin zamanla azaldığını düşündürmektedir. Davranışsal düzeyde, girişim grubunun %30'u (n=6) uygulama kullanım süresince aralıklı günlerde en az 7 gün boyunca“Artık sigara içmiyorum”beyanında bulunmuş, bunlardan %5'i (n=1) kişi ise ardışık 7 gün boyunca sigara içmediğini bildirmiştir. Tematik içerik analizinde ise kullanıcı deneyimlerine ilişkin sekiz ana tema tanımlanmıştır. Sonuç olarak, araştırma HDDN mobil uygulamasının üniversite öğrencilerinin sigara içmeme niyeti ve karar verme dengesi üzerinde kısa vadede olumlu etkiler sağladığını ancak bu etkilerin istatiksel olarak anlamlı olmadığını göstermiştir. Uygulama, kullanıcıların davranışsal ve bilişsel değişimlerini desteklemiş, özdenetimlerini güçlendirmiş ve sosyal destek mekanizmaları aracılığıyla motivasyonlarını artırmıştır. Tutum değişiminde kalıcı etkiler sınırlı kalmış olsa da, sigara içmeme niyetinde ve bırakma davranışlarında gözlenen iyileşmeler, mobil uygulamanın genç erişkinlerde bırakma sürecine katkı sağlayan etkili bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler; Sigara Karşıtı Hemşirelik Girişimleri, Kavramsal Model, Planlı Davranış Teorisi, Teoriler Üstü Model, Sağlık Eylem Süreci Yaklaşımı Modeli, Halk Sağlığı Hemşireliği

Özet (Çeviri)

Smoking is among the preventable public health problems and poses a significant threat to the young population. Developing anti-smoking awareness among nursing students is important both for their role modeling in society and for strengthening their professional perceptions. In this study, using a conceptual modeling approach, the“Integrated Conceptual Model of Anti-Smoking Nursing Interventions”was developed. The study aimed to evaluate the effect of the“Nurse-Assisted Smokefree Breath (HDDN)”mobile application, developed in line with this model, on nursing students' intention, attitude, and decisional balance toward smoking. The study was conducted as a randomized controlled, single-blind experimental design between September 2024 and August 2025 at Ege University Faculty of Nursing. The population consisted of students enrolled in the 2024–2025 academic year who declared that they smoked (N=132), and 46 students who met the inclusion criteria were assigned to the intervention (n=23) and control (n=23) groups using a simple randomization method. Three students in the intervention group withdrew from the study. The HDDN mobile application was implemented in the intervention group for 14 days; data were collected at pretest, first follow-up, and second follow-up measurements using the“Attitudes Toward Smoking Scale (ATSS),”“Smoking Decisional Balance Scale (SDBS),”and“Smoking Intention Questionnaire (SIQ).”In data analysis, a significance level of p<0.05 within a 95% confidence interval was used. Descriptive statistics were expressed as numbers, percentages, means, and standard deviations. The“Brunner-Langer method”was applied to evaluate changes between groups and over time. For variables with significant differences, pairwise comparisons were performed with the Bonferroni correction, and the effect of the intervention on intention was dimensionally evaluated using Relative Treatment Effect (RTE) values. Ethical approval for the study was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Ege University and permission from the Faculty of Nursing Dean's Office. The study was supported by TÜBİTAK 1002 – Rapid Support Program. Although the SIQ, ATSS, and SDBS findings were not found to be statistically significant, according to the SIQ results, mobile-based smoking cessation interventions appear to be effective in supporting the intention not to smoke; however, this effect stabilizes over time, and the intention may decrease without intervention. An increase in ATSS scores was observed in both groups. The small increases and decreases in SDBS balance scores suggest that the intervention process may have strengthened the perception of harm in the short term; however, this effect diminished over time. At the behavioral level, 30% (n=6) of the intervention group reported“I no longer smoke”on at least 7 non-consecutive days during the application usage period, and 5% (n=1) reported not smoking for 7 consecutive days. In the thematic content analysis, eight main themes related to user experiences were identified. In conclusion, the study showed that the HDDN mobile application provided short-term positive effects on university students' intention not to smoke and decisional balance; however, these effects were not statistically significant. The application supported users' behavioral and cognitive changes, strengthened their self-control, and increased their motivation through social support mechanisms. Although the lasting effects on attitude change remained limited, the improvements observed in the intention not to smoke and cessation behaviors indicate that the mobile application may be an effective tool contributing to the quitting process among young adults. Keywords; Smoking Cessation Nursing Interventions, Conceptual Model, Theory of Planned Behavior, Transtheoretical Model, Health Action Process Approach, Public Health Nursing

Benzer Tezler

  1. Tez No

    970482

    Devlet desteğiyle gençliğin kötü alışkanlıklardan korunması ve kişisel gelişiminin sağlanmasına yönelik bir mobil arayüz uygulaması

    A state-supported mobile interface application aimed at protecting youth from harmful habits and promoting personal development

    GİZEM ÇETİN ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    MaliyeKütahya Dumlupınar Üniversitesi

    Maliye Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZGÜR SAYGIN

  2. Tez No

    565792

    Lifestyle change for smoking cessation : Tracking and recommendation system

    Sigara bırakma için yaşam tarzı değişikliği: İzleme ve tavsiye sistemi

    İLAY İLTER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolDokuz Eylül Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. RECEP ALP KUT

  3. Tez No

    363654

    Implementation of KNN, MLP, PCA algorithms on cortex-M4 based embedded system for enose application

    Elektronik burun uygulaması için MLP, PCA ve KNN algoritmalarının cortex M4 tabanlı bir gömülü sistem üzerinde gerçeklemeleri

    LEILA GHORBANI CHONGHORALOUY YEKAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MÜŞTAK ERHAN YALÇIN

  4. Tez No

    688465

    Sürücü asistan sistemleri için mobil GPU tabanlı gerçek zamanlı durum analizi ve tespit uygulamaları

    Mobile GPU based real-time status analysis and detection applications for driver assistant systems

    EMİN GÜNEY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. CÜNEYT BAYILMIŞ

  5. Tez No

    627707

    Toplumda yaşayan yetişkin bireylere hemşireler tarafından uygulanan sigara bıraktırma müdahalelerinin etkinliği: Sistematik derleme

    Effectiveness of non-pharmacological community-based nursing interventions for smoking cessation in adults: A systematic review

    HANDAN TERZİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    HemşirelikGazi Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YETER KİTİŞ

    PROF. DR. BELGİN AKIN

Geri Dön