Dijital anayasacılık: Algoritmik toplumda aktörler ve temel haklar
Digital constitutionalism: Actors and fundamental rights in the algorithmic society
- Tez No: 973646
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ ERSOY KONTACI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Anayasa hukuku, Kamu hukuku, Constitutional law, Public law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme ve dijitalleşmenin karşılıklı etkileşimi toplumlar, siyaset ve hukuk üzerindeki etkisini derinleştirirken, yeni bir toplumsal düzen doğurmaktadır. Algoritmik toplumun kendine özgü ve karmaşık yapısı, modern anayasacılığın devlet iktidarını sınırlandırmayı ve dikey bir çerçevede devlet-birey ilişkilerini düzenlemeyi amaçlayan temel ilkelerinin uygulanmasını zorlaştırmaktadır. Dijital teknolojileri sunan ve bunlardan yararlanan teknoloji şirketlerinin kamusal alanda artan etkisi, kamu gücünün sınırlarını belirsizleştirmektedir. Temel haklara yönelik tehdit kaynaklarının çeşitliliği ve dijital alanın yönetişim yetkilerinin özel ve kamusal aktörler arasında paylaşılmış olması, modern anayasacılığın araçlarının yeniden yorumlanmasını gerektirmektedir. Dijital anayasacılık, algoritmik toplumda anayasal değerlerin korunmasında devletin ve çevrimiçi aktörlerin sorumluluğuna dair teorik bir bakış açısı sunabilir. Algoritmik toplumun bu sorunlarına getirilen normatif yanıtlar ise dijital anayasacılığın teorik köklerini oluşturan“toplumsal anayasacılık”ve“anayasal çoğulculuk”düşüncelerinden yola çıkılarak değerlendirilmiştir. Ulus devleti aşan anayasallaşma eğilimi, uluslararası siyasî kurumların 'maddi anlamda anayasal nitelikte' normları ile küresel toplumda 'siyaset-dışı' şekilde ortaya çıkan normlar olmak üzere iki koldan gerçekleşmektedir. Bu eğilim ise dijital alanda çok katmanlı ve birden fazla aktörün yer aldığı bir anayasallaşma sürecini ifade etmektedir. Bu kapsamda ABD'nin, neoliberal küreselleşme teorileriyle yönlendirilen ve kendi kendini düzenleyen çevrimiçi ortam tasarımı, Avrupa Birliği'nin yüzyılın başındaki politikalarını etkilemiştir. Öte yandan AB regülasyonlarının Birlik sınırlarını aşan etkisi, dijital anayasacılığın hukuki çerçevesinin oluşmasına önemli bir katkı sağlamaktadır. ABD'deki gelişmelerin sınırötesi etkisi ise hukuki düzenlemeler veya mahkeme kararlarıyla oluşturulan bir koruma rejiminden ziyade, çevrimiçi platformların küresel uygulamalarıyla görülmektedir. Çalışmada karşılaştırmalı bir bakış açısıyla dijital alana öncülük etme amacı taşıyan Avrupa ve ABD'deki hukuki gelişmelerle, çevrimiçi platformların kamusal-benzeri yetkilerinin dijital alanda hukuk uygulamasını nasıl şekillendirdiği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The interaction of globalization and digitalization deepens its impact on societies, politics and law, while giving rise to a new social order. The distinctive and complex structure of the algorithmic society challenges the application the application of the fundamental principles of modern constitutionalism, which aim to limit state power and regulate state-individual relations in a vertical framework. The growing influence of technology companies that provide and benefit from digital technologies in the public sphere blurs the boundaries of public power. The diversity of sources threatening fundamental rights, along with the distribution of governance powers in the digital realm between public and private actors, necessitates a reinterpretation of the tools of modern constitutionalism. Digital constitutionalism can offer a theoretical perspective on the responsibility of both the state and online actors in protecting constitutional values in the algorithmic society. The normative responses to these problems posed by the algorithmic society are evaluated through the concepts of“societal constitutionalism”and“constitutional pluralism,”which constitute the theoretical roots of digital constitutionalism. The tendency toward constitutionalization beyond the nation-state unfolds in two directions: through the norms of international political institutions that are 'constitutional in the material sense,' and through norms that emerge 'beyond politics' within global society. This trend represents a process of constitutionalization in the digital realm that is multi-layered and involves multiple actors. In this context, the self-regulatory online environment shaped by the United States, influenced by neoliberal globalization theories, has had an impact on the European Union's policies at the beginning of the century. On the other hand, the extraterritorial impact of EU regulations significantly contributes to the formation of the legal framework of digital constitutionalism. In contrast, the cross-border effect of developments in the United States is manifested not through legal regulations or court rulings, but rather through the global practices of online platforms. This study evaluates, from a comparative perspective, the legal developments in the US and the EU, both aiming to take the lead in the digital domain, and how the quasi-public powers of online platforms shape the application of law in the digital space.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Osilaskoplar için dijital hafıza ünitesi sentezi
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ LİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Örnekle-tut ve analogtan dijitale çevirme devrelerinin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ERTUĞRUL İPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Digital alan kalp hastalarının ilaç kullanımına uyumu ve uyumu etkileyen faktörler
The Drug adaptability of heart patients taking digitalis and factors affecting the adaptability
MÜYESSER ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU