Kent parkı içerisindeki farklı yüzey dokularının mikro termal konfor açısından değerlendirilmesi; Erzurum Olimpiyat Parkı örneği
Evaluation of different surface textures in urban parks in terms of micro thermal comfort; case study of Erzurum Olympic Park
- Tez No: 973629
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF IRMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: mikro iklim, termal konfor, fes indeksi, yer yüzey sıcaklığı, uzaktan algılama, kent parkı, microclimate, thermal comfort, PET index, land surface temperature, remote sensing, urban park
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, kent parklarında sıklıkla kullanılan farklı yüzey dokularının açık, gölge ve suya yakın alanlarda mikro termal konfor üzerindeki etkilerini belirlemek ve en konforlu yüzeyleri ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma, 2024 yılı Temmuz ayında, Erzurum Olimpiyat Parkı'nda 28 gün süren saha ölçümlerine dayanmaktadır. Yer Yüzey Sıcaklığı (YYS) verileri 12:00-13:00 saatlerinde kızılötesi termometreyle, meteorolojik veriler mobil hava tahmin istasyonu ile kaydedilmiştir. Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) RayMan Pro 2.1 yazılımı ile hesaplanmış, araştırma sonuçları IBM SPSS Statistics 27 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Landsat 8 OLI/TIRS ve Landsat 5 TM uydularına ait veriler ArcGIS 10.5 yazılımıyla işlenerek YYS haritaları oluşturulmuştur. Tüm bulgular, nicel araştırma modeli çerçevesinde karşılaştırmalı analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Bulgular: En yüksek YYS, açık alandaki yapay çim yüzeyinde ölçülmüştür (ort. 55 °C, maks. 73,7 °C). Plastik ve ahşap yüzeyler sırasıyla 66,8 °C ve 60,6 °C'ye ulaşmıştır. En düşük YYS ise su kenarında gölgede bulunan çim yüzeyinde 11 °C olarak kaydedilmiştir. FES değerleri, en düşük açık alandaki su yüzeyinde 28,9 °C (biraz ılık), en yüksek yapay çimde 40,1 °C (sıcak) bulunmuştur. Gölgeleme, YYS'yi ahşapta 29,9 °C, kauçukta 25,1 °C, betonda 23,2 °C, plastikte 18,1 °C ve çimde 12,4 °C azaltmıştır. Uydu verileri, 2009-2013 döneminde YYS değerlerinin ortalama 2,6 °C arttığını, 2013-2024 döneminde ise 4,2 °C azaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca gölet çevresinde serinletici etkinin belirginleştiği, yapay yüzeylerin yoğunlaştığı alanlarda ise YYS değerlerinin yüksek kaldığı saptanmıştır. Sonuç: Çalışma, yüzey dokusu, gölgeleme durumu ve su etkisinin mikro termal konfor üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study was conducted to determine the effects of different surface materials, frequently used in urban parks, on micro-thermal comfort in open, shaded and water-adjacent areas, and to identify the most comfortable surfaces. Method: The research is based on 28 days of field measurements carried out in July 2024 in Erzurum Olympic Park. Land Surface Temperature (LST) data were recorded between 12:00 and 13:00 using an infrared thermometer, while meteorological data were obtained with a mobile weather station. Physiological Equivalent Temperature (PET) was calculated using the RayMan Pro 2.1 software, and the research results were analyzed with IBM SPSS Statistics 27 software. Data from Landsat 8 OLI/TIRS and Landat 5 TM satellites were processed in ArcGIS 10.5 software to generate LST maps. All findings were evaluated within the framework of the quantitative research model using a comparative analysis approach. Findings: The highest LST was measured on the artificial turf surface in the open area (avg. 55 °C, max. 73,7 °C). Plastic and wooden surfaces reached 66,8 °C and 60,6 °C, respectively. The lowest LST was recorded on the grass surface located in the shaded area near water at 11 °C. PET values were the lowest on the open water surface at 28,9 °C (slightly warm) and the highest on the artificial turf surface at 40,1 °C (hot). Shading reduced LST by 29,9 °C on wood, 25,1 °C on rubber, 23,2 °C on concrete, 18,1 °C on plastic, and 12,4 °C on grass. Satellite data showed that the average LST values increased by 2,6 °C between 2009-2013, while they decreased by 4,2 °C between 2013-2024. Moreover, the cooling effect became evident around water bodies, while the areas dominated by artificial surfaces maintained higher LST values. Result: The study revealed that surface material, shading, and the presence of water play a decisive role in micro-thermal comfort.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Şehirleşme süreci ve metropoliten alanlar
Başlık çevirisi yok
H.İBRAHİM AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- Trafik tıkanıklığının ekonomik analizi ve tıkanık kent içi yolların fiyatlandırılması
Başlık çevirisi yok
HASAN ERTÜRK
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER