1E 1458.8+2249 ve 3C 66A blazarların çok bantlı değişkenliği
Multi-band variability of the blazars 1E 1458.8+2249 and 3C 66A
- Tez No: 973533
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYKUT ÖZDÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Astronomi ve Uzay Bilimleri, Astronomy and Space Sciences
- Anahtar Kelimeler: 1E 1458.8+2249, 3C 66A, Aktif Galaksi Çekirdekleri, BL Lac, 1E 1458.8+2249, 3C 66A, Active Galactic Nuclei, BL Lac
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Astronomi ve Astrofizik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: BL Lac tipi blazarlar olan 1E 1458.8+2249 ve 3C 66A'nın farklı zaman ölçeklerindeki akı, tayfsal ve periyodik değişkenliklerini araştırmaktır. Değişimlerin altında yatan olası fiziksel mekanizmaların aydınlatılması hedeflenmektedir. Yöntem: Çalışmada, gözlemsel veriler hem TUG T100 ve T60 teleskoplarından elde edilen özgün değere sahip gözlemlerle hem de ZTF ve Fermi-LAT gibi halka açık veri tabanlarından temin edilmiştir. Veri analizinde gün içi ışık eğrilerindeki değişkenliği saptamak amacıyla güçlendirilmiş F-testi ve iç içe ANOVA testi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Uzun dönemli ışık eğrilerinde ise genlik fonksiyonu, renk-parlaklık ilişkisi, tayfsal enerji dağılımı ve tayfsal indeks-zaman/parlaklık ilişkileri incelenerek emisyon bölgesi hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Olası bir periyodiklik durumunun araştırılması için Lomb-Scargle ve Ağırlıklı Dalgacık Z-dönüşümü gibi testler uygulanmıştır. Tespit edilen periyodikliklerin güvenilirliği yerel ve küresel anlamlılık yöntemleri kullanılarak sınanmıştır. Bulgular: 1E 1458.8+2249 ve 3C 66A blazarlarının gün içi ve uzun zaman ölçekli değişkenliği varlığı test edilmiştir. Her iki kaynakta da gün içi zaman ölçeğinde anlamlı akı değişimi tespit edilememiştir. 1E 1458.8+2249 kaynağı hem gün içi hem de uzun dönemli gözlemlerde orta kuvvette bir BWB eğilimi sergilemiştir. 3C 66A ise gün içi zaman ölçeğinde güçlü bir RWB davranışı gösterirken, uzun dönemde aktivite fazına bağlı olarak zayıf BWB'den güçlü BWB'ye geçen bir renk karakteri ortaya koymuştur. İki kaynağında çok bantlı korelasyon analizlerinde optik bantlar arasında herhangi bir zaman gecikmesi saptanmazken 3C 66A'da gama-ışını ve optik ışınım arasında yaklaşık 20 günlük olası bir gecikme tespit edilmiştir. Periyodiklik analizlerinde ise her iki kaynak için de istatistiksel olarak anlamlı bir periyodik salınım tespit edilememiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular her iki blazarın değişkenlik mekanizmalarının karmaşık olduğunu ve farklı zaman ölçeklerinde farklı fiziksel süreçlerin baskın olabileceğini göstermektedir. Gün içi zaman ölçeğinde değişimin gözlenememesinin nedeni olarak 1E 1458.8+2249 için Kelvin-Helmholtz kararsızlığı önerilirken, 3C 66A kaynağı için gözlemsel etkilerden kaynaklanacağı düşünülmektedir. 1E 1458.8+2249 ve 3C 66A kaynaklarını uzun dönemli sergilediği tutarlı BWB davranışı, jet içi şok modelleri ile uyumludur. İki kaynağında optik tayfsal indekslerinin saf senkrotron modeline göre değerlerinin fazla çıkması sonucunda ışınımın jet dışı bileşenler tarafından kirletildiği düşünülmektedir. Optik bantlardaki eşzamanlı değişimler emisyon bölgelerinin eş-yerleşimli olduğunu düşündürürken, 3C 66A'da gözlenen gama-optik gecikmesi bu bölgeler arasında mekânsal bir ayrım olabileceğini ima etmektedir. Anlamlı bir periyodikliğin bulunmaması, bu kaynaklardaki akı değişimlerinin periyodik süreçlerden ziyade stokastik (rastlantısal) olaylar tarafından yönlendirildiği fikrini desteklemektedir. Bu çalışmada iki kaynak için de gözlemlenen değişimleri açıklamak için en olası fiziksel sürecin jet içinde şok modeli ile açıklanabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The objective of this study is to investigate the flux, spectral, and periodic variability of the BL Lac-type blazars 1E 1458.8+2249 and 3C 66A on different timescales, with the ultimate goal of elucidating the underlying physical mechanisms driving these variations. Method: The analysis is based on both original observations obtained with the TUG T100 and T60 telescopes and publicly available data from archives such as ZTF and Fermi-LAT. To assess intraday variability, statistical techniques including the enhanced F-test and nested ANOVA were applied to the light curves. For long-term variability, amplitude analysis, color–magnitude relations, spectral energy distributions, and spectral index–time/brightness relations were examined to derive constraints on the emission regions. Periodicity was probed using Lomb–Scargle periodograms and the Weighted Wavelet Z-transform, and the reliability of potential signals was evaluated through both local and global significance testing. Findings: The presence of intraday and long-term variability was examined for both sources. No statistically significant intraday flux variations were detected in either blazar. The source 1E 1458.8+2249 exhibited a moderate bluer-when-brighter (BWB) trend on both intraday and long-term timescales. In contrast, 3C 66A showed a strong redder-when-brighter (RWB) behavior on intraday timescales, while in the long-term it displayed a color evolution from weak to strong BWB depending on the activity state. Multi-band correlation analyses revealed no significant time lags among the optical bands for either source, while a possible ~20-day lag between gamma-ray and optical emission was detected in 3C 66A. No statistically significant periodic oscillations were identified in either blazar. Results: The findings suggest that the variability mechanisms of both blazars are complex, with different physical processes dominating at different timescales. The absence of intraday variability may be attributed to Kelvin–Helmholtz instabilities in the case of 1E 1458.8+2249, and to observational effects in 3C 66A. The consistent long-term BWB trend in both sources aligns with shock-in-jet models. The elevated optical spectral indices relative to pure synchrotron expectations imply contamination from non-jet components. The simultaneous optical variability indicates co-spatial emission regions, whereas the observed gamma–optical lag in 3C 66A points to a possible spatial separation between emission zones. The lack of robust periodicity supports the interpretation that flux variations are predominantly driven by stochastic processes rather than periodic mechanisms. Overall, the observed variability patterns in both blazars can be most plausibly explained within the framework of shock-in-jet models.
Benzer Tezler
- Targeting and activation of antigen specific CD8+ T cells with peptide-major histocompatibility complex I tetramers
Peptit-majör histokompatibilite kompleks I tetramerleri ile antijen spesifik CD8+ T hücrelerin hedeflenmesi ve aktivasyonu
ŞAFAK CEREN USLU ŞIVGIN
Doktora
İngilizce
2025
BiyoteknolojiHacettepe ÜniversitesiTemel Onkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE CANPINAR
- Süleymaniye Doğum ve Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2003-2006 tarihleri arasında diagnostik ve operatif laparoskopi uygulanan 503 olgunun retrospektif analizi
Başlık çevirisi yok
SERKAN KUMBASAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık BakanlığıKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ SÜHA SÖNMEZ
- Pamuk bitkisinde farklı azot dozlarının ve sulama programlarının kaldırılan N, P miktarlarına etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ SÜMER
- Günübirlik inguinal herni cerrahisinde bupivakain ve bupivakain+fentanil kombinasyonları uygulanan tek taraflı spinal anestezide hemodinamik değişiklikler ve derlenme
Hemodynamic changes and recovery in unilateral spinal anesthesia using bupivacaine and bupivacaine + fentanyl combinations in outpatient inguinal hernia surgery
İLHAN OCAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Anestezi ve ReanimasyonSağlık BakanlığıAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
UZMAN FERHUNDE DİLEK SUBAŞI