Biruni'nin Gezegenler Teorisi
Biruni's Planetary Theory
- Tez No: 973513
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KAÇAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Bilim ve Teknoloji, Astronomi ve Uzay Bilimleri, History, Science and Technology, Astronomy and Space Sciences
- Anahtar Kelimeler: Biruni, Biruni
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Bilim Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezin amacı 11. yüzyıl İslam Dünyasının en önemli matematik ve astronomi bilginlerinden olan Ebû'r-Reyhân Muhammed bin Ahmed el-Bîrûnî'nin gezegenler teorisini açıklamaktır. Bunun için Bîrûnî'nin Kânûnü'l Mesûdî fi'l İlmü'l Hey'e ve'l Nücûm eserindeki ilgili bölümler Türkçeye çevrilip yorumlanmıştır. Bîrûnî'nin bu eserinin yanı sıra Tefhîm li'l Evâili'l fi's Sınâti'l Tencîm kitabındaki temel astronomi kavramlarını anlattığı bölümlerin de Türkçe çevirisi teze eklenmiştir. Bîrûnî gezegenler teorisi konusunda Batlamyus astronomisini temel aldığı için tezin giriş bölümünde Batlamyus astronomisinin esasları anlatılmıştır. Bu yapılırken Batlamyus'un el-Mecistî ve Kitâbü'l İktisâs/Kitâbül Menşûrat'taki (Planetary Hypotheses) kuramları açıklanmıştır. Yukarıda söz edilen çeviri metinlerin yorum kısmında Bîrûnî'nin Batlamyus'a katıldığı ve ayrıldığı konular belirtilmiştir ayrıca yaptığı yorum ve yeniliklerin üzerinde durulmuştur. Çalışmada Bîrûnî'nin 11. yüzyıldaki Batlamyus eleştirilerine katkıları da sorgulanmıştır. Tezin ekler bölümüne Kânûnü'l Mesûdî'den çevrilen kısmın Arapça tahkikli metni de eklenmiştir. Bu metin ulaşılan yazma nüshaların arasından seçilen Veliyüddin Efendi 2277, Berlin 1613, Londra 1997, Kandilli 364 yazma nüshaları ve Haydarabad (1954-1955) basılı metni kullanılarak hazırlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to explain the planetary theory of Abu'r-Rayhan Muhammad bin Ahmed al-Biruni, one of the most important mathematics and astronomy scholars of the 11th century Islamic World. For this purpose, the relevant sections in Bîrûnî's work Kânûnü'l Mesûdî fi'l İlmü'l Hey'e ve'l Nücûm were translated and interpreted into Turkish by creating the Arabic edition critical text. In addition to this work, the Turkish translation of the sections in which he explains the basic astronomy concepts in his book Tefhîm li'l Evâili'l fi's Sınâti'l Tencîm, which explains astronomy subjects as an introduction, has also been added. Since Biruni based his theory of planets on Ptolemaic system, the principles of Ptolemaic astronomy are explained in the introduction part of the thesis. Because of doing this, Ptolemy's theories in el-Mecistî and Kitâbü'l İktisâs/Kitâbül Menşûrat (Planetary Hypotheses) were explained. In the commentary section of the translated texts mentioned above, the subjects on which Biruni agreed and disagreed with Ptolemy were stated and his comments and innovations were emphasized. In this study, Biruni's contributions to the criticism of Ptolemaic planetary theory in the 11th century was also questioned. The critical text at the end of the thesis is prepared using the manuscripts of Veliyüddin Efendi 2277, Berlin 1613, London 1997, Kandilli 364 and the printed text of Hyderabad (1954-1955) among the manuscripts available.
Benzer Tezler
- Kazvinî'nin 'Acâibü'l-Mahlûkât'ı (çeviri-inceleme-değerlendirme)
Qazwini's 'Aja'ib al-Makhlukat (translation-review-evaluation)
ÖZNUR ALKAN
- Gevaş kasabasının coğrafi etüdü
Geog raphical research of town of Gevaş
FARUK ALAEDDİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN BULUT
- JAR-OPS onayı almış havayolu işletmelerinin Malcolm Baldrige kriterlerine göre değerlendirilmesi ve eksik kalan yönlerinin hava emniyetine etkisi
Assessment of JAR-OPS approved airline operators in accordance with Malcolm Baldrige criteria and effect of assessment gap on air
METE KALAYCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
KazalarGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MEHMET EROĞLU
- Avrupa Birliği'nde bölgesel uyum, yapısal politikalar ve Türkiye'nin uyum süreci
Regional cohesion in European Union, structural policies and Turkey?s adaptation process
ELİF YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ÇİĞDEM NAS
- Nazilli Arpaz köyü (Esenköy) Arpaz Beyler Konağı koruma sorunları ve restorasyon önerisi
Conservation problems and restoration proposal of Arpaz Beyler Mansion at Nazilli Arpaz village (Esenkoy)
ŞAHİZER MELTEM HÜROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYTEN ERDEM