Havayolu işletmelerinin çevresel performans göstergelerinin finansal performans üzerindeki etkileri
The impacts of environmental performance indicators of airline companies on financial performance
- Tez No: 973458
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OĞUZHAN ÇARIKÇI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Son yıllarda havacılık sektöründe yaşanan hızlı büyüme, uçaklardan kaynaklanan çeşitli çevresel sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu durum, havayolu işletmelerinin çevresel konularda daha duyarlı hareket etmelerini zorunlu kılmıştır. Bu sebeple, çevresel duyarlılığın işletmelerin finansal performansları üzerindeki etkisi önemli bir araştırma konusu hâline gelmiştir. Bu çalışma, hava taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren havayolu işletmelerinin finansal performanslarını etkileyen çevresel performans göstergelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel katkısı, çevresel göstergeler ile finansal performans arasındaki ilişkiye dair literatüre derinlik kazandırmak; aynı zamanda havayolu işletmelerinin çevresel açıdan daha sorumlu ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsemelerinin finansal performansları üzerindeki etkilerini belirlemektir. Çalışmada, 2023 yılı itibarıyla Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) üyesi olan ve 2019-2023 yılları arasında GRI standartlarına göre sürdürülebilirlik raporlarını yayımlamış, finansal ve çevresel verilerini kamuoyu ile paylaşmış 14 havayolu işletmesine ait verilere panel veri analizi uygulanmıştır. Çalışmada bağımlı değişken olarak aktif kârlılık, Tobin Q oranı, hisse başına kâr ve piyasa değeri; bağımsız değişken olarak enerji yoğunluğu, karbon emisyon yoğunluğu, su tüketim yoğunluğu, katı atık yoğunluğu ve çevresel sürdürülebilirlik puanı; kontrol değişkeni olarak ise aktif büyüklük, satışların büyüme oranı, firma riski ve firma yaşı kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, şirketlerin enerji yoğunluğu ile piyasa değeri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Şirketlerin karbon emisyon yoğunluğu ile aktif kârlılık ve piyasa değeri arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katı atık yoğunluğu ile hisse başına kâr ve piyasa değeri arasında negatif ve anlamlı, Tobin Q oranı arasında ise pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çevresel sürdürülebilirlik puanı ile Tobin Q oranı arasında negatif ve anlamlı; aktif kârlılık, hisse başına kâr ve piyasa değeri arasında ise pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, su tüketim yoğunluğunun finansal performans değişkenleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Çalışma bir bütün olarak ele alındığında, çevresel performansın finansal performans üzerinde farklı etkiler yarattığı, daha çevreci bir yaklaşımla hareket eden havayolu işletmelerinin belirli finansal performans göstergelerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In recent years, the rapid expansion of the aviation sector has brought with it a range of environmental challenges attributable to aircraft operations. This development has compelled airlines to act with greater sensitivity to environmental issues. Consequently, the impact of environmental responsibility on firms' financial performance has emerged as an important area of inquiry. The present study aims to identify the environmental performance indicators that affect the financial performance of airlines operating in the air transport industry. Its principal contribution is twofold: to deepen the literature on the relationship between environmental indicators and financial performance, and to assess how adopting a more responsible and sustainable environmental stance influences airlines financial outcomes. The analysis employs panel data methods on a sample of 14 airlines that, as of 2023, were members of the International Air Transport Association (IATA) and had published sustainability reports in accordance with GRI standards for the period 2019–2023, disclosing both financial and environmental information. The dependent variables are return on assets, Tobin's Q, earnings per share, and market capitalisation. The independent variables comprise energy intensity, carbon emissions intensity, water consumption intensity, solid waste intensity, and an environmental sustainability score. Control variables include firm size, sales growth, firm risk, and firm age. The results indicate a positive and statistically significant association between energy intensity and market value. Carbon emissions intensity is negatively and significantly related to return on assets and market value. Solid waste intensity exhibits a negative and significant association with earnings per share and market value, but a positive and significant association with Tobin's Q. The environmental sustainability score is negatively and significantly related to Tobin's Q, while showing positive and significant associations with return on assets, earnings per share, and market value. Finally, water consumption intensity has no statistically significant effect on the financial performance measures. Taken together, these findings suggest that environmental performance exerts heterogeneous effects on financial outcomes, and that airlines adopting greener practices exhibit higher levels in certain financial performance indicators.
Benzer Tezler
- Havacılıkta emniyet açısından risk yönetimi ve havacılık örgütlerinden uygulama örnekleri
Risk management for the aviation safety and example of applications to the aviation organizations
AYŞE KÜÇÜK YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Sivil HavacılıkAnadolu ÜniversitesiSivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ERGÜN KAYA
- Sürdürülebilirlik muhasebesi ve raporlaması: Borsa İstanbul'da bir uygulama
Sustainability accounting and reporting: An application at Borsa Istanbul
AYŞE KÜBRA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeAlanya Alaaddin Keykubat Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER BURAK PAKSOY
- Yeşil liman yaklaşımı ve liman işletmelerinde sürdürülebilirlik
Green port approach and sustainability in port authorities
GİZEM DİLEK GÜLTEPE MATARACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜLEN İSKENDER
- Havayolu işletmelerinde yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının çok kriterli karar verme teknikleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of green human resources management practices in airlines by multi-criteria decision-making techniques
BENSU ÖZDEMİR GÜRSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sivil HavacılıkEskişehir Teknik ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE ORHAN
- Veri zarflama yöntemiyle seçilmiş havayolu işletmelerinin emisyon ve enerji etkinlik analizleri
Emission and energy efficiency analysis of selected airline companies with data envelopment method
ELİF KARAKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sivil HavacılıkEskişehir Teknik ÜniversitesiSivil Havacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHİR HİKMET KARAKOÇ