Eksenatid tedavisinin tek başına kullanımı ile SGLT-2 inhibitörleri ile eksenatid kombinasyon tedavisinin metabolik disfonksiyon ilişkili yağlı karaciğer hastalığı üzerine etkisinin non-invaziv tanı yöntemleri ile incelenmesi
The effects of exenatide and SGLT-2 inhibitors combination on metabolic dysfunction associated fatty liver disease using non-invasive diagnostic methods
- Tez No: 973328
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEVDE NUR FIRAT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Internal diseases, Endocrinology and Metabolic Diseases
- Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, MAFLD, Eksenatid, SGLT-2 inhibitörü, Diabetes Mellitus, MAFLD, Exenatide, SGLT-2 inhibitors
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Metabolik disfonksiyon ilişkili yağlı karaciğer hastalığı (MAFLD) dünyada en sık görülen kronik karaciğer hastalıklarından biridir. 2020 yılına kadar nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) olarak isimlendirilmiştir. MAFLD hastalarda steatoz ile başlar, lobüler inflamasyon ve hepatosit balonlaşması eşlik etmesi ile steatohepatite ilerler. Bu durum önüne geçilmez ise fibroz ve siroza ilerleyebilir. MAFLD sıklıkla diyabete eşlik eder. Diabetes mellitus (DM) hiperglisemi ile seyreden, bozulmuş insülin sekresyonu veya fonksiyonundan kaynaklanan kronik metabolik bir hastalıktır. Hepatosteatozun ve hepatik fibrozisin değerlendirilmesinde biyopsi altın standarttır fakat bu yöntemin invaziv olması, komplikasyon riskleri nedeni ile kullanımı kısıtlıdır. Bu nedenle zamanla karaciğerdeki patolojik değişikliklerin öngörülebilmesi için noninvaziv skor sistemleri geliştirilmiştir. Çalışmamızda bu skor sistemlerinden Yaş-Trombosit İndeksi, NAFLD Fibrozis Skoru (NFS), AST/Trombosit Oranı İndeksi (APRI), De Ritis Oranı, Fibrozis-4 Skoru (FIB-4), BARD Skoru kullanılmıştır. Eksenatid DM tedavisinde kullanılan, obezite hastalarında endikasyonu olan bir tedavi yöntemidir. Kullanan diyabetik hastalarda ciddi ağırlık kaybına neden olur. Empagliflozin ve dapagliflozin ise proksimal tübüllerinde bulunan sodyum glukoz ko- transporter 2 (SGLT-2) kanalında inhibisyona yol açarak glukozun reabsorbsiyonunu baskılayan, glukozüri yaparak hiperglisemiyi düzenleyen tedavi ajanlarıdır. Kilo kaybına neden olurlar. Çalışmamızda temel amaç eksenatid monoterapisi ile eksenatid ve SGLT-2 inhibitörü kombinasyon tedavisinin hepatosteatoz üzerine etkisinin non-invaziv skor sistemleri ile değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli kesitsel bir çalışma olarak tasarlandı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji polikliniğine 2018–2023 yılları arasında başvurmuş olan, tip 2 DM ve MAFLD tanılı 183 hastanın verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar tedavi şekillerine göre üç gruba ayrıldı, bu gruplar; yalnızca eksenatid kullananlar (n=97), eksenatid ve dapagliflozin kullananlar (n=55), eksenatid ve empagliflozin kullananlar (n=31). Tüm katılımcıların tedavi öncesi, 6. ve 12. ay laboratuvar parametreleri (glukoz, HbA1c, lipit profili, AST, ALT, GFR, hemoglobin, trombosit, mikroalbümin) ve antropometrik ölçümleri (boy, kilo, BMI) kaydedildi. Bu veriler ile non-invaziv hepatosteatoz indeksleri analiz edildi. Zaman, grup ve zaman × grup etkileşimleri Tekrarlı Ölçümler ANOVA ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda tüm hasta gruplarında 12 aylık süre içerisinde anlamlı glisemik iyileşme sağlandığı görüldü. Glukoz ve HbA1c düzeylerindeki azalma özellikle kombinasyon tedavisi uygulanan gruplarda daha belirgindir (p<0,001). TG (p=0,007) ve LDL (p=0,003) seviyelerinde sadece eksenatid monoterapi grubunda anlamlı azalma görülmüştür. GFR, mikroalbuminüri seviyelerinde gruplar arasında anlamlı değişiklik saptanmamıştır. AST ve ALT düzeylerinde tüm tedavi gruplarında istatistiksel olarak anlamlı azalma saptanmıştır. Albumin, trombosit, hemoglobin düzeylerinde anlamlı değişiklik saptanmamıştır. Non-invaziv karaciğer fibrozis belirteçlerinden FIB-4, NFS, APRI, Yaş- Trombosit indeksi tüm gruplarda azalmıştır. FIB-4 (p<0,001), NFS (p<0,001), APRI (p<0,001), Yaş-Trombosit indeksi (p<0,001) sadece eksenatid monoterapisi kullanan hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalmıştır. De Ritis oranı ise tüm gruplarda artmakla beraber bu artış yalnızca eksenatid ve empagliflozin kombinasyon tedavisi kullanan grupta istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,017). BARD skorundaki değişim çalışmamızda tüm gruplarda artmakla beraber hiçbir grupta anlamlı değişiklik saptanmamıştır. İki yönlü tekrarlı ölçümler analizinde zaman etkisinin anlamlı bulunması, tedavi süresi boyunca karaciğer fibrozisinde gerileme eğilimini desteklemektedir. Sonuç: Eksenatid monoterapisinin ve SGLT-2 inhibitörleri ile kombinasyon tedavilerinin anlamlı glisemik iyileşme sağladığı görülmüştür. Bununla beraber hepatosteatozun non-invaziv skor sistemlerindeki iyileşmenin yalnızca eksenatid monoterapi grubunda belirgin olduğu görülmüştür. SGLT-2 inhibitörlerinin eksenatide eklenmesinin hepatosteatozu gerilemesinde ek fayda sağlamadığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Introduction And Aim: Metabolic dysfunction-associated fatty liver disease (MAFLD) is one of the most common chronic liver diseases worldwide. Until 2020, it was referred to as non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). MAFLD begins with hepatic steatosis and progresses to steatohepatitis with the coexistence of lobular inflammation and hepatocyte ballooning. If left untreated, it can progress to fibrosis and cirrhosis. MAFLD frequently coexists with diabetes mellitus (DM), a chronic metabolic disease characterized by hyperglycemia due to impaired insulin secretion or function. Liver biopsy is the gold standard for evaluating hepatic steatosis and fibrosis; however, its invasiveness and risk of complications limit its use. Therefore, various non-invasive scoring systems have been developed to predict pathological changes in the liver over time. In our study, we utilized several non-invasive indices, including the Age-Platelet Index, NAFLD Fibrosis Score (NFS), AST to Platelet Ratio Index (APRI), De Ritis Ratio, Fibrosis-4 Score (FIB-4), and BARD Score. Exenatide is a treatment option used in type 2 DM and indicated for patients with obesity, leading to significant weight loss in diabetic patients. Empagliflozin and dapagliflozin are therapeutic agents that inhibit sodium-glucose cotransporter-2 (SGLT-2) channel in the proximal renal tubules, and suppress glucose reabsorption, thereby regulate hyperglycemia through glucosuria and this agents also causes weight loss. The main aim of our study was to evaluate the effect of exenatide monotherapy and exenatide and SGLT-2 inhibitor combination therapy on hepatic steatosis in MAFLD patients with using non-invasive scoring systems. Materials And Methods: Our study was designed as single-center, cross- sectional study. Patients choosen from Endocrinology Clinic of the University of Health Sciences, Ankara Training and Research Hospital between 2018 and 2023. Data from 183 patients who diagnosed with type 2 DM and MAFLD were retrospectively analyzed. Patients were divided into three groups according to treatment regimen: exenatide monotherapy (n = 97), exenatide + dapagliflozin (n = 55), exenatide and empagliflozin (n = 31). Laboratory parameters (glucose, HbA1c, lipid profile, AST, ALT, GFR, hemoglobin, platelets, and microalbuminuria) and anthropometric measurements (height, weight, BMI) were recorded at baseline, 6 months, and 12 months. Non-invasive hepatic steatosis indices were calculated, and the effects of time, group, and time × group interaction were analyzed using repeated-measures ANOVA. Results: Significant glycemic improvement was observed across all patient groups over 12 months. The reduction in glucose and HbA1c levels was more pronounced in the combination therapy groups (p < 0.001). A significant decrease in triglyceride (p = 0.007) and LDL (p = 0.003) levels was detected only in the exenatide monotherapy group. No significant change was observed in GFR or microalbuminuria levels among the groups. AST and ALT levels decreased significantly in all treatment groups, while albumin, platelet, and hemoglobin levels showed no significant changes. Among the non-invasive liver fibrosis indices, FIB-4, NFS, APRI, and Age-Platelet Index decreased in all groups; however, the decrease was statistically significant only in the exenatide monotherapy group (p < 0.001 for all). The De Ritis ratio increased in all groups, reaching statistical significance only in the exenatide + empagliflozin combination group (p = 0.017). Although BARD scores increased in all groups, the changes were not statistically significant. The significant effect of time in the two-way repeated-measures analysis supports an overall trend of regression in liver fibrosis during treatment. Conclusion: Both exenatide monotherapy and its combination with SGLT-2 inhibitors resulted in significant glycemic improvement. However, improvement in non-invasive scores of hepatosteatosis was significant only in the exenatide monotherapy group. The addition of SGLT-2 inhibitors to exenatide did not provide an additional benefit regarding hepatic steatosis regression.
Benzer Tezler
- Kayseri-Yahyalı-Karaköy, Karaçat Demir Yatağı'nın maden jeolojisi
Mining geology of Karaçat Iron Deposit in Kayseri-Yahyali-Karaköy
DENİZ TİRİNGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANER ÜNLÜ
- Geological, geochemical investigation and subsurface modeling of porphyry copper-molybdenum deposit in Tepeoba-Havran, Balikesir (NW Turkey)
Tepeoba-Havran, Balıkesir'in porfir bakır-molibden yatağının jeoloji, jeokimya ve yer altı modelleme incelenmesi
TORKAN TAHERI BONAB
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KUMRAL
- Diyabet tedavisinde kullanılan metformin, pioglitazon, GLP1 analoğu ve insülin ile antikanser ajanların meme kanseri hücre kültürü üzerine etkilerinin in vitro koşullarda karşılaştırılması
In vitro comparison of the effects of metformin, pioglitazone, GLP1 analogue, insulin that are used in treatment of diabetes and anticancer agents, on breast cancer cell culture
MUSTAFA AYDEMİR
Tıpta Yan Dal Uzmanlık
Türkçe
2014
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıCumhuriyet Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET FATİH KILIÇLI
- Ratlarda oluşturulan cerrahi menopoza bağlı osteoporoz modelinde exenatide (Glukagon like peptid-1 reseptör agonisti) replasmanının etkinliğinin araştırılması
The investigation of Exenatide (Glukagon like peptid-1 reseptor agonist) replacement in the model of surgical menopause-induced osteoporosis in rats
ELMİN EMİNOV