Kemoterapi alan meme kanserli hastalarda bulantı-kusma, yorgunluk ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nausea-vomiting, fatigue and quality of life in breast cancer patients undergoing chemotherapy
- Tez No: 973174
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDA KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Onkoloji, Nursing, Internal diseases, Oncology
- Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, bulantı-kusma, yorgunluk, yaşam kalitesi, hemşirelik bakımı, Breast cancer, nausea-vomiting, fatigue, quality of life, nursing care
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Bu çalışma kemoterapi alan meme kanserli hastalarda bulantı-kusma, yorgunluk ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlandı. Gereç ve Yöntemler: Çalışma Kasım 2023- Mart 2024 tarihleri arasında bir üniversitesi hastanesinin medikal onkoloji kliniğinde tedavi gören 205 hasta ile yüz yüze görüşme metodu ile gerçekleştirildi. Çalışma verileri, sosyodemografik bilgileri içeren anket formu, Rhodes Bulantı – Kusma ve Öğürme Endeksi (RHODES), Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (YŞÖ) ve Kanser Tedavisinin İşlevsel Değerlendirmesi Ölçeği (FACT-G) kullanılarak toplandı. Bulgular: Hastaların yaş ortalamalarının 54,99 ± 11,48 olduğu, %56,6'sının tamamen aktif (ECOG 0) olduğu belirlendi. Hastalara uygulanan ortalama kemoterapi kür sayısı 7,97±8,45 idi. En sık uygulanan kemoterapi ajanlarının ise Herceptin (%52,7) ve Paklitaksel (%25,4) olduğu belirlendi. Hastaların RHODES ölçeğine ait toplam puan ortalaması 1,35±4,09 olarak bulunmuş olup bulantı-kusmanın çok düşük seviyede olduğu belirlendi. Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) puan ortalaması 3,97 ± 1,28 olup yorgunluğun düşük seviyede olduğu saptandı. Hastaların yaşam kalitesi ölçeği (FACT-G) toplam puan ortalaması 83,90±14,71 olup meme kanseri hastalarının genel yaşam kalitesi düzeyinin iyi seviyede olduğu belirlendi. Evli, çalışan ve ECOG performans skoru 1 olan hastaların bulantı-kusma düzeyinin daha az olduğu belirlendi. Gelir düzeyi düşük, sigara kullanan, ailesinde meme kanseri öyküsü olan ve bulantı-kusma öyküsü olan hastaların bulantı-kusma düzeyinin daha fazla olduğu belirlendi (p<0.05). 50 yaş ve altındaki, gelir düzeyi yüksek ve ECOG skoru 0 olan hastaların daha az; günlük uyku süresi 8 saatten az olan hastaların ise daha fazla yorgunluk yaşadığı belirlendi (p<0.05). Gelir düzeyi düşük olan hastaların yaşam kalitesinin daha düşük; sigara kullanmayan veya bırakmış olan, günlük uyku süresi 8 saat ve üzerinde olan, ECOG performans skoru 0 olan, 8 ve daha fazla kür kemoterapi gören hastaların yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Hastaların gelir düzeyi, uyku süresi, ECOG performans skorunun yorgunluk şiddettini; gelir düzeyi ve daha önce kusma öyküsü varlığının bulantı-kusma şiddetini; ECOG skoru, yorgunluk şiddeti, bulantı-kusma deneyiminin yaşam kalitesini etkileyen bağımsız faktörler olduğu belirlendi. Sonuç: Sonuç olarak kemoterapi alan meme kanserli hastaların bulantı-kusma ve yorgunluğu çok düşük seviyede deneyimlediği, bulantı-kusma ve yorgunluk şiddeti arttıkça ise yaşam kalitesinin de düştüğü belirlendi. Hastaların sosyodemografik, hastalık ve tedavi ile ilgili özelliklerinin (yaş, medeni durum, çalışma durumu, aile öyküsü, kemoterapi kürü vb.) hastaların bulantı-kusma, yorgunluk ve yaşam kalitesini etkileyen faktörler olduğu saptandı. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin meme kanserli hastaların sosyodemografik, hastalık ve tedavi ile ilgili özelliklerini dikkate alarak bu semptomları değerlendirilmesi ve uygun hemşirelik girişimlerini planlaması önerilebilir.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: This descriptive and cross-sectional study was designed to evaluate nausea-vomiting, fatigue, and quality of life in breast cancer patients receiving chemotherapy. Material and Methods: The study was conducted between November 2023 and March 2024 at the medical oncology clinic of a university hospital with 205 patients using face-to-face interviews. Data were collected using a sociodemographic information questionnaire, the Rhodes Nausea, Vomiting, and Retching Index (RHODES), the Fatigue Severity Scale (FSS), and the Functional Assessment of Cancer Therapy-General (FACT-G). Results: The average age of the patients was found to be 54.99 ± 11.48, and 56.6% of them were fully active (ECOG 0). The average number of chemotherapy cycles administered to the patients was 7.97 ± 8.42. The most commonly used chemotherapy agents were identified as Herceptin (52.7%) and Paclitaxel (25.4%). The total mean score on the RHODES scale was found to be 1.35 ± 4.09, indicating a very low level of nausea and vomiting. The mean score on the Fatigue Severity Scale (FSS) was 3.97 ± 1.28, indicating a low level of fatigue. The average total score on the FACT-G quality of life scale was 83.90 ± 14.71, indicating a good overall quality of life in breast cancer patients. It was found that patients who were married, employed, and had an ECOG performance score of 1 experienced lower levels of nausea and vomiting. On the other hand, patients with low income, a history of smoking, a family history of breast cancer, and a prior history of nausea and vomiting had higher levels of nausea and vomiting (p<0.05). Patients aged 50 or younger, with high income levels and an ECOG score of 0, experienced less fatigue, while those sleeping less than 8 hours a day experienced more fatigue (p<0.05). Patients with low income levels had lower quality of life; those who were non-smokers or had quit smoking, those who slept 8 hours or more daily, those with an ECOG performance score of 0, and those who had received 8 or more chemotherapy cycles had higher quality of life (p<0.05). Income level, sleep duration, and ECOG performance score were identified as independent factors affecting the severity of fatigue; income level and prior history of vomiting were found to affect the severity of nausea and vomiting; and ECOG score, severity of fatigue, and experience of nausea and vomiting were found to be independent factors affecting quality of life. Conclusion: As a result, it was determined that breast cancer patients receiving chemotherapy experienced very low levels of nausea-vomiting and fatigue, and as the severity of nausea-vomiting and fatigue increased, their quality of life decreased. It was found that patients' sociodemographic, disease-related, and treatment-related characteristics (such as age, marital status, employment status, family history, chemotherapy cycle, etc.) were factors affecting their nausea-vomiting, fatigue, and quality of life. Based on these results, it is recommended that nurses evaluate these symptoms by considering the sociodemographic, disease-related, and treatment-related characteristics of breast cancer patients and plan appropriate nursing interventions.
Benzer Tezler
- Kemoterapi alan meme kanserli hastalarda kemoterapinin yan etkilerine ilişkin verilen eğitim ve evde izlemin yaşam kalitesine etkisi
Evaluating the impact of follow at home and education which was given about the side effects of chemotherapy to quality of life patients with breast cancer with receiving chemotherapy
DUYGU AKÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. SEBAHAT GÖZÜM
- Yetişkin onkoloji hastalarının yaşam kalitesi, kaygı ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Assesment of quality of life, anxiety and nutritional status in adult oncology patients
GÖZDE ÖZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisi
The effect of education given to women diagnosed with breast cancer to prevent oral mucositis on quality of life
YAREN ÖZBEK
- Kemoterapi alan meme kanserli hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk, bulantı ve kusmaya etkisi
The effect of progressive relaxation exercises on fatigue, nausea and vomiting in breast cancer patients receiving chemotherapy
ASLI GENÇ
- Kanser tedavisinin yan etkilerinin kontrolüne öz-bakım modelinin etkisi
The Effect of self-care theory on controlling the side effects of cancer treatments
SULTAN KAV (BOSTANCI)
Doktora
Türkçe
2003
HemşirelikHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NURAN AKDEMİR