Afet sonrası insani yardım malzemesi dağıtımında deterministik ve bulanık model önerileri: Bingöl ili uygulaması
Deterministic and fuzzy model suggestions for the distribution of humanitarian aid materials post disasters: the case of Bingöl province
- Tez No: 973170
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HACI MEHMET ALAKAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, toplumların yaşam koşullarını doğrudan etkileyen, hızlı ve etkili yardım organizasyonu gerektiren olaylardır. Bingöl ili, coğrafi konumu ve yüksek deprem riski nedeniyle afet yönetiminde özel planlama ihtiyacı duymaktadır. Bu tez çalışmasında, Bingöl ili için olası bir deprem senaryosunda, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) depolarından ve Kızılay'ın kullandığı çeşitli yardım malzemelerinin ihtiyaç bölgelerine temel yaşam ve gıda malzemelerinin etkin ve hızlı şekilde ulaştırılması amacıyla matematiksel bir optimizasyon modeli geliştirilmiştir. İlk aşamada deterministik bir optimizasyon modeli oluşturulmuş, ikinci aşamada ise talep tahminlerindeki belirsizlik ve lojistik süreçlerdeki muğlaklık nedeniyle bulanık optimizasyon yaklaşımı kullanılmıştır. Bu yöntem, afet sonrası belirsizlik içeren durumlarda daha esnek çözümler sunmuştur. Bingöl ili genelinde belirlenen 52 bölgeye yönelik, AFAD depolarında yer alan temel yardım malzemeleri (çadır, yatak, yatak seti, ısıtıcı ve mutfak seti) ile birlikte Kızılay tarafından kullanılan acil beslenme kiti, kumanya, soğuk-sıcak içecek, yüksek enerjili beslenme malzemeleri, su, gıda kolisi bu gıdalar için tabildot ve diğer ek ihtiyaçlar olan giysi kolisi, bebek ihtiyaç kolisi, hijyen kolisi ve tıbbi yardım kolisi dağıtımı planlanmıştır. Modelde iki temel aşama bulunmaktadır. İlk aşamada, deterministik yaklaşımla AFAD depolarından Bingöl iline yardım malzemelerinin dağıtımı iki farklı senaryo altında analiz edilmiştir: Birinci senaryoda, tüm AFAD depolarının yardım sürecine dahil olduğu varsayılmıştır. İkinci senaryoda ise, afetten doğrudan etkilenme riski bulunan illerdeki depolar süreç dışında bırakılması öngörülmüştür. İkinci aşamada ise, yardım taleplerindeki belirsizliklerin yönetilebilmesi için bulanık matematiksel programlama yaklaşımı kullanılmıştır. Bu kapsamda, aynı şekilde iki senaryo değerlendirilmiştir: Birinci senaryoda, afetin ilk 72 saatlik döneminde ulaştırılması gereken yardım malzemelerinin yalnızca Bingöl'ün komşusu olan 8 ilden karşılanması planlanmıştır. İkinci senaryoda ise, 72 saat sonrası bir haftalık oluşturulan ihtiyaçların yardım malzemeleri belirlenerek ülke genelindeki illerden gelen yardımların sağlanması hedeflenmiştir. Modelin çözümünde, IBM ILOG CPLEX 22.11 optimizasyon yazılım programı kullanılmıştır. Sonuç olarak, geliştirilen matematiksel model ile afet sonrası yardım dağıtımının etkinliği artırılmış, lojistik süreçlerin daha hızlı, adil ve dengeli yürütülmesi sağlanmıştır. Tezin katkısı, afet lojistiğinde belirsizlik altında bulanık optimizasyon yaklaşımının kullanımının, teorik ve uygulamalı olarak ortaya konmasıdır. Ayrıca, kriz anlarında etkin planlama için kullanılabilecek uygulanabilir bir araç sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Disasters are events that directly affect the living conditions of societies and require rapid and effective aid organization. Bingöl province requires special planning in disaster management due to its geographical location and high earthquake risk. In this thesis study, a mathematical optimization model has been developed to ensure the effective and rapid delivery of basic living and food supplies from the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD) warehouses and various aid materials used by the Turkish Red Crescent to the regions in need in the event of a possible earthquake scenario in Bingöl province. In the first stage, a deterministic optimization model was established, and in the second stage, a fuzzy optimization approach was used due to the uncertainty in demand forecasts and ambiguity in logistics processes. This method provided more flexible solutions in post-disaster situations involving uncertainty. For 52 regions identified across Bingöl province, the distribution of basic aid materials (tents, beds, bedding sets, heaters, and kitchen sets) available in AFAD warehouses, along with emergency nutrition kits, food parcels, cold and hot beverages, high-energy food items, water, tray meals for these foods, and additional needs such as clothing parcels, baby care parcels, hygiene parcels, and medical aid parcels used by the Turkish Red Crescent, has been planned. The model consists of two main stages. In the first stage, the distribution of aid materials from AFAD warehouses to Bingöl province was analyzed under two different scenarios using a deterministic approach: In the first scenario, it was assumed that all AFAD warehouses were involved in the aid process. In the second scenario, warehouses located in provinces at risk of being directly affected by the disaster were excluded from the process. In the second stage, a fuzzy mathematical programming approach was used to manage uncertainties in aid demands. Within this scope, two scenarios were evaluated: In the first scenario, it was planned that the aid materials required during the first 72 hours after the disaster would be supplied only from the 8 neighboring provinces of Bingöl. In the second scenario, the aid materials needed for the one-week period after 72 hours were determined, and it was aimed to supply the aid from provinces across the country. The model was solved using the IBM ILOG CPLEX 22.11 optimization software. As a result, the developed mathematical model increased the effectiveness of post-disaster aid distribution and enabled faster, fairer, and more balanced execution of logistics processes. The contribution of the thesis is the theoretical and practical demonstration of the use of the fuzzy optimization approach under uncertainty in disaster logistics. In addition, a practical tool has been presented for effective planning in times of crisis.
Benzer Tezler
- İnsani yardım lojistiğinde dağıtım merkezi yer seçimi ve İstanbul uygulaması
Distribution center location selection in humanitarian logistics and Istanbul application
HAFİZE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR KABAK
- Afet öncesi zarar azaltma faaliyetlerinin insani yardım lojistiğindeki etkisinin en iyileme kullanılarak incelenmesi
Using optimization to analyze the effect of mitigation decisions in humanitarian relief logistics
ASLIHAN FATMA KULA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKonya Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER DÖYEN
PROF. DR. YASEMİN ARDA
- Multi period, multiple commodity optimal inventory positioning and routing of relief items
Çok periyodlu, çok malzemeli afet sonrasi optimal envanter konumlama ve rotalama
ALİ ENGİN DORUM
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİzmir Ekonomi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT ALİ GÖKÇE
- Coordinated inventory planning for humanitarian relief agencies
İnsani yardım kuruluşları için koordineli envanter planlama
MESERRET KARACA
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiÖzyeğin ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OKAN ÖRSAN ÖZENER
DOÇ. DR. BURCU BALÇIK KOYUNCU
- Pre-disaster relief item inventory planning under cooperation of response agencies
Yardım kuruluşlarının yardımlaşması altında afet öncesi yardım malzemelerinin envanter planlaması
ABDULLAH COŞKUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKoç ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA SİBEL SALMAN