Tasarım toplumu: Dijital mekanların dönüşümü ve ekonomi politiği
Designed society: The transformation and political economy of digital spaces
- Tez No: 973068
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP YELDA KADIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, Yeni medya, Social media, New media
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijital mekanların dönüşümünü ve bu dönüşümün ekonomi politik etkilerini eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Henri Lefebvre'in mekanın üretimi kavramı, Michel Foucault ve Gilles Deleuze'ün iktidar analizleri temel alınarak mekan ve birey bedeninin dijital ortamdaki yeniden inşa süreci tartışmaya açılmıştır. Sosyal medya ve metaverse platformları, bireyin dijital avatarlar aracılığıyla kimliklerini yeniden şekillendirdiği ve aynı zamanda dijital kapitalizmin meta üretimine dahil olduğu alanlar haline gelmiştir. Çalışmada“Tasarım Toplumu”ve“Mizanarşi”kavramları teorik çerçevede tanımlanarak, bireyin gözetim mekanizmalarına karşı anonimleşme ve özgürleşme potansiyeli incelenmiştir. Christian Fuchs'un dijital emek ve Shoshana Zuboff'un gözetim kapitalizmi yaklaşımları ışığında, bireyin dijital ortamlarda üretici ve dirençli bir özne haline gelip gelemeyeceği sorgulanmıştır. Metaverse platformlarının kurucu metinleri, kullanıcı sözleşmeleri ve hizmet koşulları;“denetim”ve“özgürlük”kavramlarının kullanımı bakımından eleştirel söylem çözümlemesine tabi tutulmuştur. Bu bakımdan, dijital mekanın sunduğu özgürlük iddialarının altında gizlenen denetim mekanizmaları nedeniyle ortaya çıkan çelişkiler tartışmaya açılmıştır. Sonuç olarak bu tez, özgürlük ve denetim söylemleri yönünden dijital mekanların yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda politik, ekonomik ve kültürel bağlamda şekillendiğini ileri sürmektedir. Bu yönüyle bu tez çalışması bağlamında, dijital mekanlardaki denetleyici ve yönlendirici politikaların yarattığı güncel toplumsal durumun, Tasarım Toplumu kavramı ile açıklanabileceği; buna karşın, dijital mekanda özgürlük arayışının da Mizanarşi kavramı çerçevesinde tanımlanabileceği düşüncesi geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the transformation of digital spaces and its political-economic implications through critical discourse analysis. Drawing on Henri Lefebvre's notion of the production of space and the power analyses of Michel Foucault and Gilles Deleuze, it explores how space and the human body are reconstructed within digital environments. Social media and metaverse platforms are considered arenas where individuals reshape their identities through digital avatars while simultaneously becoming part of the commodity production of digital capitalism. Within this framework, the dissertation introduces the concept of the Designed Society, which defines contemporary societies shaped, directed, and controlled through technological infrastructures. By contrast, the concept of Mizanarchy is proposed to describe the pursuit of anonymity and liberation against mechanisms of surveillance. In light of Christian Fuchs's analysis of digital labor and Shoshana Zuboff's theory of surveillance capitalism, the study questions whether individuals can emerge as productive and resistant subjects within digital environments. Founding documents, user agreements, and terms of service of metaverse platforms are subjected to critical discourse analysis, focusing on how the notions of“control”and“freedom”are employed. The findings reveal contradictions between the platforms' promises of freedom and the hidden control structures embedded in their design. Ultimately, the dissertation argues that digital spaces are not merely technological but are politically, economically, and culturally constructed. It concludes that the Designed Society offers a framework to explain how regulatory and directive policies shape social life in digital spaces, while Mizanarchy provides a lens to conceptualize the quest for freedom within these environments.
Benzer Tezler
- Alt kültürlerin kenti dönüştürme etkisi: Karaköy ve Williamsburg örnekleri üzerinden kentlerin mekansal dönüşümü
The effect of sub-cultures on the transformation of the city: Karakoy and Willamsburg samples spatial transformation of cities
FERRUH BARIŞ TÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OZAN ÖNDER ÖZENER
- Yer olmak -yer yapmak: İstanbul havalimanı örneği
Place-being and place-making: The case of İstanbul airport
KÜBRA DOĞU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASİYE AKGÜN GÜLTEKİN
- Yeni nesil birliktelik mekanları olarak“süperpoze mekan”üretimi: Yaratıcı“dördüncü mekan”ekosistemi
The production of“superposed space”as new generational spaces of togetherness: A creative“fourth place”ecosystem
DUYGU KISACIK KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ALKIŞER BREGGER
- Spatial readings of controlled autonomy: Modulated liberation in“bürolandschaft”
Kontrollü özerkliğin mekansal okuması:“Bürolandschaft”üzerinden modüle edilmiş özgürleşme
ELİF ECE ILGAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURBİN PAKER KAHVECİOĞLU
- Afet sonrası geçici barınma amacıyla kullanılacak kamusal yapıların seçimi için bir model: Geçici İşlevsel dönüşüm (adaptive reuse)
A model for selection of public structures to be used for post-disaster temporary sheltering purposes: Temporary adaptive reuse
AYŞE ESRA İDEMEN
Doktora
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER