Öz düzenleme, akademik stres ve okul aidiyeti arasındaki ilişkide sporun düzenleyici etkisi
The moderating effect of sport in the relationship between self-regulation, academic stress and school belonging
- Tez No: 973028
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET KEMAL AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, akademik stres, öz düzenleme ve okul aidiyeti arasındaki açıklayıcı ve yordayıcı ilişkileri incelemek ve bu ilişkilerde sporun düzenleyici rolünü ortaya koymaktır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Çorum ili Merkez ilçesindeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan toplam 1007 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel bilgi formu“Akademik Beklentilere İlişkin Stres Envanteri”,“Öz Düzenleme Ölçeği”ve“Okul Bağlılığı Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS V25 paket programına aktarılmış, betimsel istatistikler ve korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca aracılık (Model 4) ve moderatör (Model 59) analizleri için Hayes tarafından önerilen SPSS PROCESS Macro V4.1 eklentisi kullanılarak %95 güven aralığı seçilmiş ve 5000 bootstrap örneklem ile dolaylı (mediation) ve düzenleyici (moderation) etkilerin anlamlılığı test edilmiştir. Betimsel bulgulara göre; öğrencilerin akademik stres (X̄ = 3.04 ± 0.86) ve öz düzenleme (X̄ = 3.26 ± 0.38) ortalama puanları orta düzeyde bulunmuştur. Okul aidiyeti ortalama puanları ise düşük (X̄ = 2.17 ± 0.44) düzeydedir. Karşılaştırmalı bulgular incelediğinde; cinsiyet değişkeni açısından öz-pekiştirme (t1005 = -3,853, p<0.05) ve öz-izleme (t1005 = 2,994, p<0.05) ile okul aidiyeti (t1005 = 3,052, p<0.05) ortalama puanlarının cinsiyet gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği, bu farkın ise okul aidiyetinde erkek öğrencilerin, öz izleme ile öz pekiştirmede ise kadın öğrencilerin lehine olduğu tespit edilmiştir. Düzenli spor yapıp yapmama değişkeni açısından akademik stres (t1005 = 2,338, p <0.05) ve öz izleme (t1005 = 2,378, p <0.05) ortalama puanlarında düzenli spor yapan ve yapmayan gruplara göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu, bu anlamlı farkın ise düzenli spor yapan öğrencilerin lehine olduğu saptanmıştır. Spor derecesi değişkeni açısından incelendiğinde, akademik stres (t1005 = -2,440, p <0.05), öz pekiştirme (t1005 = -3,105, p <0.05) ve okul aidiyeti (t1005 = 2,302, p <0.05) ortalama puanlarında spor derecesi açısından istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu, bu farkın ise akademik stres ve öz pekiştirmede spor derecesi olan, okul aidiyetinde ise spor derecesi olmayan öğrencilerin lehine olduğu saptanmıştır. Okul türü değişkenine göre ise ortalama puanlar gruplar arası anlamlı farklılık göstermemiştir. İlişkisel analizlere ilişkin bulgular incelendiğinde, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı (r) değerlerinin -.29 ile .21 arasında değiştiği ve toplam 10 korelasyondan sekizinin anlamlı olduğu ve bunların üçünün pozitif yönlü beşinin ise negatif yönlü olduğu tespit edilmiştir. Yordayıcı bulgular incelendiğinde, hipotize edilen regresyon modelinin anlamlı olduğu (F(4,1002) = 27.908, p <.001), akademik stres, öz pekiştirme, öz izleme ve öz düzenleme bağımsız değişkenlerinin okul aidiyeti üzerindeki toplam variyansın %10'unu açıkladığı ortaya çıkmıştır (R² = .100). Aracılık analizi sonuçlarına göre, akademik stresin okul aidiyeti üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı (b = -0.043, p = .008) bulunmuş olup, dolaylı etkilerin anlamlılığı test edildiğinde, hem öz pekiştirme (b = -0.013, %95 G.A. [-0.0234, -0.0059]) hem de öz izleme (b = 0.032, %95 G.A. [0.0197, 0.0455]) değişkenlerinin kısmi aracılık etkisi doğrulanmıştır. Model toplam varyansın %10.02'sini açıklamaktadır (R² = .1002, p <.001). Sonuç olarak, akademik stresin okul aidiyetini olumsuz yönde etkilediği, öz düzenleme becerilerinin ise bu ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği, spor yaşı değişkeninin model üzerinde düzenleyici etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the explanatory and predictive relationships among academic stress, self-regulation, and school belonging, and to reveal the moderating role of sports in these relationships. The study employed a correlational survey design. The study group consisted of a total of 1007 high school students studying in secondary education institutions in the central district of Çorum province in Türkiye during the 2023–2024 academic year. Data were collected using a personal information form, the“Academic Expectations Stress Inventory,”the“Self-Regulation Scale,”and the“School Belonging Scale.”The obtained data were analyzed using the SPSS V25 package program, and descriptive statistics as well as correlation analyses were conducted. In addition, mediation (Model 4) and moderation (Model 59) analyses were performed, using the SPSS PROCESS Macro V4.1 developed by Hayes, with a 95% confidence interval and 5000 bootstrap samples to test the significance of indirect (mediation) and moderating (moderation) effects. According to the descriptive findings, students' mean scores of academic stress were at a moderate level (X̄ = 3.04 ± 0.86); their mean scores of self-regulation were also at a moderate level (X̄ = 3.26 ± 0.38). However, the mean scores of school belonging were found to be low (X̄ = 2.17 ± 0.44). In terms of comparative findings, statistically significant differences were found between gender groups in self-reinforcement (t1005 = -3.853, p < .05), self-monitoring (t1005 = 2.994, p < .05), and school belonging (t1005 = 3.052, p < .05). These differences favored male students in school belonging, and female students in self-monitoring and self-reinforcement. Regarding the variable of regular sports participation, significant differences were found in academic stress (t1005 = 2.338, p < .05) and self-monitoring (t1005 = 2.378, p < .05), in favor of students who regularly engaged in sports. Regarding the variable of sports ranking, significant differences were found in academic stress (t1005 = -2.440, p < .05), self-reinforcement (t1005 = -3.105, p < .05), and school belonging (t1005 = 2.302, p < .05). These differences favored students with a sports ranking in terms of academic stress and self-reinforcement, while they favored students without a sports ranking in terms of school belonging. No significant differences were found among groups with respect to school type. With regard to relational analyses, Pearson product-moment correlation coefficients (r) ranged from -.29 to .21. Eight out of ten correlations were significant, three of which were positive and five were negative. According to the predictive findings, the hypothesized regression model was found to be significant (F(4,1002) = 27.908, p < .001), indicating that academic stress, self-reinforcement, self-monitoring, and self-regulation together explained 10% of the total variance in school belonging (R² = .100). Mediation analysis results showed that the direct effect of academic stress on school belonging was significant (b = -0.043, p = .008). When the significance of indirect effects was tested, it was confirmed that both self-reinforcement (b = -0.013, 95% CI [-0.0234, -0.0059]) and self-monitoring (b = 0.032, 95% CI [0.0197, 0.0455]) had partial mediation effects. The model explained 10.02% of the total variance (R² = .1002, p < .001). In conclusion, academic stress negatively affected school belonging, while self-regulation had a partial mediating role in this relationship, and the sports age variable was found to have a moderating effect on the model.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin okul tükenmişliğiyle başa çıkma becerileri üzerine bir model testi: Karma yöntem araştırması
A model test on coping skills with school burnout of high school students: Mixed methods research
SELİM GÜNDOĞAN
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL SEÇER
- Ergenlerin ve ebeveynlerin gözünden ergenler için koruyucu ve risk faktörleri ve eğitim beklentileri
Protective and risk factors and educational expectations for adolescents from the perspectives of adolescents and parents
BEGÜM ERBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ÇOK
- An experimental study on the effects of automated feedback on writing achievement, writing motivation and anxiety
Yabancı dil bağlamında otomatik geri bildirimin yazma başarısı, yazma motivasyonu ve anksiyetesi üzerine etkileri üzerine deneysel bir çalışma
GÜLNİHAN ALTINAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Ergenlerin ailelerinden algıladıkları psikolojik kontrol öz düzenleme becerileri ve akademik motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between perceived psychological control self-regulating skills and academic motivations of adolescents
ÖZGENUR KORKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN KOCAYÖRÜK
- Child routines and preschoolers'cognitive and behavioral development in cumulative risk
Çocuk rutinleri ve kümülatif risk altındaki okul öncesi çocukların bilişsel ve davranışsal gelişimi
SALİHA BÜŞRA SELMAN ADIYAMAN
Doktora
İngilizce
2023
PsikolojiUnıversıty Of Wısconsın-MadısonPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JANEAN DİLWORTH-BART