İşrâkî gelenekte fâil sebep: Sühreverdî örneği
Efficient cause in the illuminationist tradition: The case of Suhrawardī
- Tez No: 972384
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM MARAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yazdığı Hikmetü'l-İşrak adlı eseriyle İşrâkî geleneğin kurucusu olan Sühreverdî'nin fail sebep hakkındaki düşüncelerini ele almayı amaçlamaktadır. Ancak odaklandığımız nokta, yalnızca fizikî anlamdaki dört sebepten biri olan fail sebep değil, bilhassa metafiziksel olarak varlığın bütün mertebelerini içerecek şekilde var oluşa anlatan fail sebeptir. Bu sebeple Sühreverdî'nin İşrâkî ontolojisini mütalaa ettik. Sühreverdî'yi daha iyi anlayabilmek için Sühreverdî'nin çok sıkı bir takipçisi olan Şehrezûrî'nin kaleme aldığı Hikmetü'l-İşrak Şerhi'nden de destek aldık. Ancak çalışmamızda Sühreverdî ile sınırlı kalmadık. Sühreverdî'yi etkilemiş olabileceğini düşündüğümüz önceki filozofların fail sebep hakkındaki düşüncelerini de ele aldık. Böylelikle Sühreverdî'ye kadarki süreçte fail sebebin ilerleyişini bir ölçüde göstermeye çalıştık. Tezin birinci bölümü, Sühreverdî'ye kaynaklık etmiş olması hasebiyle çeşitli Yunan filozoflarının ve Keldanî düşüncenin fail sebep özelindeki felsefelerini içermektedir. İkinci bölümdeki amaç birinci bölüme benzer şekildedir; ancak burada İslam filozoflarının, bilhassa da İbn Sînâ'nın fail sebep hakkındaki düşüncelerini içermektedir. Üçüncü bölüm ise, Sühreverdî'nin İşrâkî Felsefesindeki fail sebebi içermektedir. İşrâkî Felsefe, bir nurlar ilmidir, dolayısıyla temelinde nur bulunmaktadır ve faillikle ilişkisi olan haliyle nurdur. Bu sebeple üçüncü bölümde, nur kavramı ve tanımlanması, nurun türleri, tek hakikat olması yönüyle nur, varlık-mahiyet ilişkisi yönünden nur, nurlar hiyerarşi, nurun sembolik yönü ve misaller âlemi gibi konular işlenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the thoughts of Suhrawardī—the founder of the Illuminationist (Ishrāqī) tradition through his work Ḥikmat al-Ishrāq—on the concept of the efficient (agent) cause. However, our focus is not limited to the efficient cause as one of the four physical causes, but rather on the metaphysical dimension of the efficient cause that explains existence in its entirety, encompassing all levels of being. For this reason, we have reviewed Suhrawardī's Illuminationist ontology. To better understand Suhrawardī, we have also drawn upon the Sharḥ Ḥikmat al-Ishrāq written by Shahrazūrī, a devoted follower of Suhrawardī. Nonetheless, our study is not confined to Suhrawardī alone; we also addressed the thoughts on the efficient cause of earlier philosophers whom we believe may have influenced him. In this way, we aimed to illustrate the development of the notion of the efficient cause up until Suhrawardī. The first chapter of the thesis covers the philosophies of various Greek philosophers and Chaldean thought regarding the efficient cause, given their foundational influence on Suhrawardī. The second chapter follows a similar purpose but centers on the views of Islamic philosophers—especially Ibn Sīnā—on the efficient cause. The third chapter focuses on the concept of the efficient cause within Suhrawardī's Philosophy of Illumination. Since Philosophy of Illumination is a science of lights (nūr), it is founded upon light, and as such, light itself relates closely to the notion of agency (efficiency). Therefore, the third chapter explores topics such as the concept and definition of light, types of light, light as the sole reality, light in relation to existence and quiddity, the hierarchy of lights, the symbolic aspect of light, and the world of images/muthul (ʿālam al-mithāl).
Benzer Tezler
- Kutbüddîn-i Şîrâzî'nin nefs anlayışı
The soul (nafs) approach of Qutb al-din Shirāzī
GÜLİZAR EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeDicle ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN SEYFELİ
- التفكر والتأمل عند الصوفية وبوذية الزن: دراسة تحليلية مقارنة بين الغزالي ودوغين
Tasavvuf ve zen Budizmine göre tefekkür ve meditasyon: Gazali ve Dögen karşılaştırmalı analizi
NOOR AMALINA SHARIPUDDIN
Doktora
Arapça
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN DERİN
- Şehrezûrî metafiziği
Shahrazuri's metaphysics
AYGÜN AKYOL
Doktora
Türkçe
2009
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRANİ ALTINTAŞ
- Sühreverdî'de Meşşâî araştırma yönteminin değeri ve işlevi
The value and fuctions of Mashshai research method in al-Suhrawardi
ZEYNEP ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN KUTLUER
- An exploratory study of food waste management practices at consumer and retailer level
Tüketici ve perakendeci düzeyinde gıda atık yönetimi uygulamalarına ilişkin keşif bir çalışma
LUBNA KASIM ALI AL-RUSHDY
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MARKUS CHRISTIAN SLEVOGT