Tokat florasında yetişen endemik ve süs bitkisi potansiyeli olan bazı geofitlerin in vitro çoğaltım tekniklerinin araştırılması
Investigation of in vitro propagation techniques of some geophytes with endemic and ornamental plant potential growing in the flora of Tokat
- Tez No: 972283
- Danışmanlar: PROF. DR. AYSUN ÇELİK, PROF. DR. NAİF GEBOLOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Flora, Lilium, Morfolojik özellikler, Süs bitkileri, Flora, Lilium, Morphological properties, Ornamental plants
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Tokat ilinde doğal olarak yetişen endemik ve süs bitkisi potansiyeline sahip Lilium akkusianum R. Gamperle, Scilla bifolia L. ve Allium scorodoprassum L. subsp. rotundum (L.) Stearn taksonlarının yetişme alanlarına ait toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri, estetik (renk, şekil, ölçü, doku ve koku) ve ekolojik özellikleri (büyüme hızı, su, ışık, sıcaklık ve toprak isteği) ile mikro çoğaltım protokollerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. İn vitro çalışması aşamasında yaprak ve kök eksplantları, 25±2 oC'de, 16/8 saat ışık/karanlık ve 3000 lüks ışık şiddetine sahip ortamda 15 gün 25±2 oC'de, sürekli karanlıkta ve farklı dozlarda 2,4-D (0.1-1.0 ve 2.0 mg L-1) ve kinetin (0.1-1.0 mg L-1) içeren MS ve B5 besin ortamlarında kültüre alınmıştır. Kallus eksplantları ise MS+2,4-D (0.1 ve 0.5 mg L-1) ve GA3 (0.1, 1.0 mg L-1) içeren besin ortamında kültüre alınmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, L. akkusianum ve S. bifolia topraklarının killi olduğu, A. scorodoprasum L. subsp. rotundum toprağının kumlu yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Topraklar tuzsuz sınıfında olup, pH seviyesi 6.15-7.70 arasında değişmekte, orta ve düşük miktarda kireç içermektedir. Topraktaki organik madde miktarının L. akkusianum ve S. bifolia'da yeterli, A. scorodoprasum subsp. rotundum'da düşük olduğu tespit edilmiştir. Topraklardaki; P, 2.50-3.80 kg/da, K, 22.0-57.3 kg/da, Ca, 1050.00-4670.00 kg/da, Mg, 179.00-732.50 mg/kg, Cu, 0.73-1.16 mg/kg, Fe, 2.58-33.54 mg/kg, Mn, 0.02-15.78 mg/kg, Zn, 0.1-0.6 mg/kg değerleri arasında değişim göstermiştir. Estetik özellikleri üzerine yapılan değerlendirmeler sonucunda, L. akkusianum, boyu, çiçek formu ve hoş kokusuyla öne çıkarken, A. scorodoprassum subsp. rotundum karakteristik kötü kokusuyla dikkat çekmiştir. Taksonların ekolojik gereksinimleri incelendiğinde, A. scorodoprassum subsp. rotundum kentsel stres koşullarına karşı özellikle diğer bitkilere göre yüksek bir tolerans sergilemiştir. İn vitro koşullarda L. akkusianum'un yaprak eksplantlarında B5 ortamına kıyasla, karanlıkta MS ortamı ve 2,4-D/kinetin hormon kombinasyonlarında yüksek soğancık oluşumu gözlenmiştir. Kök eksplantlarından soğancık oluşumunda en yüksek etkiyi MS besin ortamı (1.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin) ve karanlık koşullar sağlamıştır. S. bifolia'da yapraktan soğancık oluşumunda en etkili kombinasyon B5 ortamı (1.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin ve 2.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin, 24.00 adet) ve aydınlık koşullar olarak tespit edilmiştir. S. bifolia'da yaprak eksplantından kallus oluşumunda B5 ortamı ve karanlık uygulaması öne çıkmıştır. Kallus eksplantlarından soğancık oluşumunda öne çıkan kombinasyon MS+0.1 mg L-1 2,4-D+1.0 mg L-1 GA₃ olmuştur. A. scorodoprassum subsp. rotundum'da kök eksplantlarından kallus oluşumunda en başarılı sonuç karanlık koşullarda B5 ortamından meydana gelmiştir. Genel olarak bitki büyüme düzenleyicilerinin etkisi ışık koşullarından etkilenmiştir. 24 saat karanlık, 16 saat aydınlık/8 saat karanlık ortama göre soğancık ve kallus oluşumunda daha başarılı bulunmuştur. L. akkusianum ve S. bifolia'da köklenen bitkicikler 3:1 bahçe ve orman toprağı karışımı bulunan saksılara aktarılmış, 2 ay sonunda canlı kalma oranları %95 olarak ölçülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine some physical and chemical properties of the soils of the growing areas, as well as the aesthetic (color, shape, size, texture, and odor) and ecological characteristics (growth rate, water, light, temperature, and soil requirements), and micropropagation protocols for the endemic and ornamental potential taxa Lilium akkusianum R. Gamperle, Scilla bifolia L. and Allium scorodoprassum L. subsp. rotundum (L.) Stearn, which grow naturally in Tokat province. As part of the in vitro study, leaf and root explants were cultured at 25±2 °C, 16/8 hours light/dark, and 3000 lux light intensity for 15 days at 25±2 °C, in constant darkness, on MS and B5 nutrient media supplemented with hormone combinations containing different doses of 2,4-D (0.1-1.0 and 2.0 mg L-1) and kinetin (0.1-1.0 mg L-1). Callus explants were cultured in media supplemented with MS+2,4-D (0.1 and 0.5 mg L-1) and GA3 (0.1 and 1.0 mg L-1).The results indicated that the L. akkusianum and S. bifolia soils were clayey, while the A. scorodoprasum L. subsp. rotundum soils were sandy. The soils were salt-free, with pH levels ranging from 6.15 to 7.70 and containing moderate to low amounts of lime. The soil organic matter was found to be sufficient in L. akkusianum and S. bifolia, but low in A. scorodoprasum subsp. rotundum. In the soil, P, 2.50-3.80 kg/da, K, 22.0-57.3 kg/da, Ca, 1050.00-4670.00 kg/da, Mg, 179.00-732.50 mg/kg, Cu, 0.73-1.16 mg/kg, Fe, 2.58-33.54 mg/kg, Mn, 0.02-15.78 mg/kg, Zn, 0.1-0.6 mg/kg values vary. Aesthetic evaluations revealed that L. akkusianum stood out with its height, flower form, and pleasant fragrance, while A. scorodoprassum subsp. rotundum attracted attention with its characteristic foul odor. When the ecological requirements of the taxa were examined, A. scorodoprassum subsp. rotundum exhibited a higher tolerance to urban stress conditions, particularly compared to other plants. In vitro, higher bulb formation was observed in leaf explants of L. akkusianum in the dark compared to B5 medium. MS medium (1.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin) and dark conditions were the most effective in bulb formation from root explants. In S. bifolia, the most effective medium for bulb formation from leaves was B5 medium (1.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin and 2.0 mg L-1 2,4-D/0.1 mg L-1 kinetin, 24.00 units) and light conditions. In S. bifolia, B5 medium and dark conditions were the most effective in callus formation from leaf explants. The most successful combination for bulb formation from callus explants was MS+0.1 mg L-1 2,4 D+1.0 mg L-1 GA₃. The most successful application for callus formation from root explants of A. scorodoprassum subsp. rotundum was achieved using B5 medium under dark conditions. Generally, the effectiveness of plant growth regulators was affected by light conditions. 24 hours of darkness was found to be more successful in bulb and callus formation than 16 hours of light/8 hours of darkness. Rooted plantlets of L. akkusianum and S. bifolia were transferred to pots containing a 3:1 mixture of garden and forest soil, and 95% survival was measured after 2 months.
Benzer Tezler
- Tokat'ın Almus yöresinde yetişen kızılcıkların (Cornus mas L.) fenolojik, pomolojik ve bazı kimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of the phenological, pomological and some chemical properties of cornelian cherries (Cornus mas L.) growing in the Almus region of Tokat
YASİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatBayburt ÜniversitesiOrganik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ÜMMÜGÜLSÜM ERDOĞAN
- Ballıca mağarası (Tokat) alg florası
Ballıca of cave (Tokat) algae flora
BEDRETTİN SELVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
BiyolojiGaziosmanpaşa ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ZEKERİYA ALTUNER
- Tıbbi aromatik bitkilerin uzaysal tabanlı sektörel gelişim planlaması ve ekonomik profilinin değerlendirilmesi: Tokat ili örneği
Evaluation of the economic profile of medical and aromatic plants planning sectoral development using spatial database: Case of Tokat province
ESRA KAPLAN
Doktora
Türkçe
2018
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARSLAN ZAFER GÜRLER
PROF. DR. HAKAN METE DOĞAN
- İn vitro ve in vivo koşullarda bazı bitki ekstraktlarının hıyarlarda sorun olan Fusarium oxysporum F. sp. cucumerinum patojenine karşı alternatif mücadele olanaklarının araştırılması
Investigation of alternative methods of some plant extacts against pathogen Fusarium oxysporum F. sp. cucumerinum causing problem in cucumber with in vitro and in vivo conditions
ŞEYMANUR BAYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ONARAN
- Tokat bölgesinde yetişen bazı yenebilen yabani mantar türlerinde yağ asidi kompozisyonları ve antioksidan kapasitelerinin araştırılması
Investigation of antioxidant capacity and fatty acid composition of some wild edible mushroom species growing in Tokat region
FATMA ÇETİN