Yetişkinlerde depresyon düzeylerinin narsisizm, erken dönem uyumsuz şemalar ve algılanan anne baba tutumu üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi
Investigating the predictive effect of depression levels on narcissism, earlymaladaptive schemas, and perceived parenting attitudes in adults
- Tez No: 972170
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ ÜNAL GÜRBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerin depresyon düzeylerinin; narsisizm, erken dönem uyumsuz şemalar ve algılanan anne baba tutumu üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Literatürde depresyonun yalnızca sonuç değil, aynı zamanda bireyin benlik algısı, kişilerarası ilişkileri ve geçmiş yaşantıları üzerinde belirleyici etkiler yaratabildiği yönünde bulgular bulunmaktadır. Özellikle sürekli ve yüksek düzeyde yaşanan depresyon, bireylerin kişilik yapılanmalarını, şema örüntülerini ve ebeveyn tutumlarını algılayış biçimlerini etkileyebilmektedir. Bu bağlamda, bu araştırma; depresyonun çok boyutlu psikolojik yapılara olan etkisini açıklamayı ve bireyin ruhsal yapısına dair kapsamlı bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiş ve 428 yetişkin bireyden elde edilen veriler doğrultusunda yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak; Beş Faktör Narsisizm Ölçeği, Young Şema Ölçeği (Kısa Form-3), Algılanan Anne Baba Tutum Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Elde edilen veriler çoklu regresyon ve korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular, kırılgan narsisizm düzeyinin depresyon düzeyleriyle pozitif yönde, büyüklenmeci narsisizmin ise negatif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Erken dönem uyumsuz şemaların depresyonu anlamlı düzeyde yordadığı, özellikle“kopukluk ve reddedilme”ve“bozulmuş özerklik”gibi şema alanlarının bu süreçte belirleyici olduğu bulunmuştur. Ayrıca, bireylerin algıladığı anne baba tutumlarının depresyon düzeyleri üzerinde etkili olduğu, demokratik tutumun koruyucu bir faktör, otoriter ve ihmalkâr tutumların ise risk faktörü olarak işlev gördüğü belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından ise yalnızca gelir düzeyinin depresyon üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Araştırmanın sonuçları, bireyin çocukluk yaşantılarında maruz kaldığı ebeveyn tutumları ile gelişen narsisistik özelliklerin ve şematik yapılanmaların depresyon gelişiminde kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu kapsamda, psikoterapi süreçlerinde bireylerin geçmiş yaşantılarıyla yüzleşmelerine, işlevsiz şemalarının farkına varmalarına ve narsistik savunma mekanizmalarını yeniden yapılandırmalarına yönelik bütüncül yaklaşımlar önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the extent to which depression levels in adults can be predicted by narcissism, early maladaptive schemas, and perceived parenting styles. Existing literature suggests that the development of depression is influenced not only by biological and environmental factors but also by individual personality traits, early life experiences, and family dynamics. In this context, the present research seeks to make a unique contribution to the field by addressing multidimensional psychological factors that impact mental health in a holistic framework. The study was designed using a relational screening model and conducted with data collected from 428 adult participants. Data collection tools included the Five-Factor Narcissism Inventory, the Young Schema Questionnaire–Short Form 3, the Perceived Parenting Attitude Scale, and the Beck Depression Inventory. The data were analyzed using multiple regression and correlation analyses. The findings revealed a positive relationship between vulnerable narcissism and depression levels, whereas grandiose narcissism showed a negative relationship. Early maladaptive schemas were found to significantly predict depression, particularly schemas related to disconnection/rejection and impaired autonomy. Furthermore, perceived parenting attitudes had a notable effect on depression levels, with democratic parenting serving as a protective factor and authoritarian and neglectful attitudes acting as risk factors. Among the demographic variables, only income level was found to significantly differentiate depression scores. The results indicate that narcissistic traits and schema formations shaped by parenting styles and early life experiences play a critical role in the emergence of depression. Accordingly, psychotherapeutic interventions should adopt an integrative approach that facilitates individuals' confrontation with early experiences, recognition of maladaptive schemas, and restructuring of narcissistic defense mechanisms.
Benzer Tezler
- Sosyal medya kullanıcılarında narsisizm sosyal karşılaştırma dinamikleri ve psikolojik belirtiler: Genç yetişkinler üzerine bir araştırma
Narcissism, social comparison dynamics, and psychological symptoms in social media users: A study on young adults
RECEP ONUR KALAFAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. NEVİN KILIÇ
- Yetişkin bireylerde narsistik hayranlık ve narsistik rekabet düzeylerinin depresyon ve kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of narcissistic admiration and narcissistic rivalry levels with depression and anxiety levels in adult individuals
MEHMET ZAHİD ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİSU NEHİR AYDIN
- Depresyon tanısı almış yetişkinlerde serum B12 vitamini ve folik asit düzeylerinin beslenme durumu ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation the relationship with serum vitamin B12 and folic acid levels and nutritional status in adults who have been diagnosed with depression
ÇİĞDEM CEREN BAŞALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran depresyon tanısı almış yetişkinlerde ruminasyon ve bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of rumination and cognitive flexibility levels in adult patients who diagnosed with depression in Psychiatry Outpatient Clinic Ankara University Faculty of Medicine
FURKAN BARDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiAnkara ÜniversitesiSosyal Psikiyatri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
- Lise öğrencilerinin depresyon düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Başlık çevirisi yok
EBRU ERGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL ÇIRAK