Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulunca 2019-2023 yılları arasında vasi veya yasal danışman tayin edilen vakaların değerlendirilmesi
Evaluation of cases assigned legal guardians or advisors by the Fourth Specialty Board of the Council of Forensic Medicine between 2019 and 2023
- Tez No: 971885
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA NURAY CANSUNAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Adli Tıp, Psikiyatri, Forensic Medicine, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Hukuki Ehliyet, Vesayet, Vasi, Yasal danışman, Adli psikiyatri, Adli tıp, Legal capacity, Guardianship, Legal advisor, Forensic psychiatry, Forensic medicine, Turkish Civil Code
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adalet Bakanlığı
- Enstitü: Adli Tıp Kurumu
- Ana Bilim Dalı: Adli Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen vesayet kurumu, karar verme kapasitesi sınırlanmış bireylerin hukuki temsiline yönelik koruyucu bir müessesedir. Bu bağlamda, karar verme yetisi etkilenmiş bireyler hakkında sıklıkla adli tıbbi değerlendirme talep edilmekte olup, Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulları bu sürecin bilimsel ve hukuki niteliğinin belirlenmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmanın amacı, 01.01.2019–31.12.2023 tarihleri arasında Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulu'na yönlendirilmiş ve vasi/yasal danışman tayin edilmesi uygun olduğu yönünde mütalaa düzenlenmiş bireylerin sosyodemografik, klinik ve hukuki özelliklerini analiz etmek; tanı, karar türü ve diğer değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya koyarak değerlendirme süreçlerinin standardizasyonuna katkı sağlamaktır. Çalışma kapsamına toplam 282 vaka dahil edilmiştir. Vakaların tanıları, yaşları, cinsiyetleri, medeni durumları, eğitim düzeyleri, çalışma durumları ve Kurul kararları retrospektif olarak incelenmiştir. Veriler SPSS 27.0.1 programı kullanılarak Ki-kare testi, Monte Carlo simülasyon yöntemi ve Cohen's Kappa analizi ile değerlendirilmiş; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Vakaların %55,7'si (n=157) erkek, %44,3'ü (n=125) kadın olup, yaş ortalaması 58,1 ± 17,3 yıl olarak hesaplanmıştır. En sık rastlanan tanı grupları psikotik bozukluklar ve demans olarak belirlenmiştir. Kurul kararlarına göre, vakaların %23,4'ü için vasi, %76,6'sı için ise yasal danışman atanmasının uygun olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Vasi atanma oranı; özellikle demans ve hezeyanlı bozukluk tanısı alan, düşük eğitim düzeyine sahip ve iş gücüne katılmayan bireylerde anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Buna karşın medeni durum ile karar türü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Geçmiş vesayet değerlendirmeleri ile güncel raporlar arasında Cohen's Kappa katsayısı –0.005 olarak bulunmuş, bu sonuç kurumlar arası değerlendirme uyumunun düşük olduğunu ve yorum farklılıklarının varlığını göstermiştir (p=0.94). Çalışma bulguları, vesayet ve yasal danışmanlık kararlarının yalnızca tanıya dayalı olarak verilmediğini; bireyin yaş, işlevsellik düzeyi, sosyal destek ağı ve risk durumunun da karar süreçlerinde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda, değerlendirme süreçlerinin nesnelliğini sağlamak ve kurumsal tutarlılığı artırmak amacıyla standardize edilmiş sistemlerin geliştirilmesi ve çok boyutlu yaklaşımın benimsenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Literatürle uyumlu ve ayrışan yönler sunan bu çalışma, değerlendirme süreçlerine ilişkin daha sistematik ve bütüncül bir yaklaşımın gerekliliğine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
The institution of guardianship, as regulated in the Turkish Civil Code, serves as a protective legal mechanism to ensure the legal representation of individuals with impaired decision-making capacity. In this context, forensic medical evaluations are frequently requested for such individuals, and the Specialized Boards of the Council of Forensic Medicine play a critical role in determining the scientific and legal basis of these assessments. This study aims to analyze the sociodemographic, clinical, and legal characteristics of individuals referred to the Fourth Specialized Board of the Council of Forensic Medicine between 01.01.2019 and 31.12.2023 for the evaluation of guardianship or legal advisory appointments. It also seeks to examine the relationships between diagnostic categories, decision types, and other variables, thereby contributing to the standardization of evaluation processes. A total of 282 cases referred to the Board within the specified time frame for the evaluation of guardianship or legal advisory appointments were included in the study. The data were retrospectively reviewed in terms of diagnoses, age, gender, marital status, education level, employment status, and board decisions. Statistical analyses were performed using SPSS version 27.0.1, employing the Chi-square test, Monte Carlo simulation, and Cohen's Kappa analysis, with a significance level set at p<0.05. Of the cases, 55.7% (n=157) were male and 44.3% (n=125) were female, with a mean age of 58.1 ± 17.3 years. The most frequently observed diagnostic groups were psychotic disorders and dementia. According to the board decisions, guardianship was deemed appropriate for 23.4% of the individuals, while legal advisory appointments were recommended for 76.6%. The rate of guardianship appointments was significantly higher among individuals diagnosed with dementia and delusional disorders, those with lower levels of education, and those not participating in the workforce (p<0.001). However, no statistically significant relationship was found between marital status and the type of decision rendered. The Cohen's Kappa value comparing previous and current guardianship evaluations was calculated as –0.005, indicating a lack of agreement between institutions and suggesting the presence of interpretative differences and the need for standardization (p=0.94). The findings demonstrate that decisions regarding guardianship and legal advisory appointments are not based solely on diagnosis, but are also influenced by factors such as age, level of functioning, social support, and risk assessment. The study underscores the importance of implementing standardized systems to enhance the objectivity of evaluation processes and the necessity of adopting a multidimensional and holistic approach. While presenting findings both consistent and divergent with the literature, the study highlights the need for more systematic and coherent practices in legal capacity evaluations.
Benzer Tezler
- 2020-2023 yılları arasında birinci ihtisas kurulunca görüş bildirilen adölesan yaş grubu intihar vakalarının adli tıbbi açıdan değerlendirilmesi
Forensic evaluation of adolescent suicide cases referred to the first board: A retrospective study (2020–2023)
AHMET SAFA GÜRHAN
- Türkiye'de trafik kazalarının epidemiyolojisi
Başlık çevirisi yok
HARUN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Yahya Kemal'de bedii tefekkür unsurları: 1 Kendi Gök Kubbemiz'de duygu
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÖZBALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK K. TURAL
- Geçmişte, günümüzde syphilis (frengi)
Syphilis today and in the past
BELKIS ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
DermatolojiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR