Bulanık kümeler kapsamında risk analizi yaklaşımlarının değerlendirilmesi ve iş güvenliği kapsamında uygulanması
Evaluation of risk analysis approaches within the scope of fuzzy sets and their application in occupational safety
- Tez No: 971875
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında kullanılan risk değerlendirme süreçlerinin iyileştirilmesine katkı sağlamak amacıyla çok kriterli karar verme (ÇKKV) temelli entegre bir risk değerlendirme modeli geliştirilmiştir. Önerilen çok boyutlu modelde, Fine-Kinney Yöntemi'ne ait kriterlerin ağırlıkları ve etkileri için Küresel Bulanık DEMATEL (SF-Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory) yöntemi kullanılmıştır. Tehlike ve risklerin önceliklendirilmesi için Küresel Bulanık TOPSIS (SF-Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution), Küresel Bulanık VIKOR (SF-Vlse Kirterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje) ve Küresel Bulanık WASPAS (SF-Weighted Aggregated Sum Product Assessment) gibi çok kriterli karar verme teknikleri entegre edilerek tehlike ve risk sıralamaları elde edilmiştir. Karar verici katkısını sağlamak için alanında deneyimli 3 İSG profesyoneli karar verici olarak sürece dahil edilmiştir. Model, sırasıyla lojistik, otomotiv ve yapı-inşaat vakalarında uygulanmış; bulgular ve duyarlılık analizleri sonuçlar bölümünde verilmiştir. Üç sektör üzerinde yürütülen uygulamalarda, lojistik vakasında SF-DEMATEL'de Frekans ağırlığı 0,3857 olup 0,3070 eşik değerini aştığı için en baskın etkileyen kriterdir; SF-TOPSIS'te T3 en yüksek, T4 en düşük önceliktedir. SF-VIKOR duyarlılık analizinde λ (0,25;0,50;0,75) için T2, T3, T4, T6, T7, T11, T14, T15'in sıralamaları değişmemiş; SF-WASPAS'ta yalnızca T4 ve T10'un sıraları sabit kalmıştır. Otomotiv vakasında Şiddet (0,3661) ve Frekans (0,3240), 0,3160 eşik değerinin üzerindedir; SF-TOPSIS'e göre R11 ilk, R9 son sıradadır. SF-VIKOR'da tüm λ değerlerinde yalnızca R3'ün sıralaması değişmemiş, SF-WASPAS'ta ise λ değiştikçe sadece R1 ve R2'nin sıralaması farklılaşmıştır. İnşaat vakasında Olasılık (0,3294), Şiddet (0,3336) ve Frekans (0,3370) değerleri 0,3248 eşik değerinin üzerindedir; SF-TOPSIS'te R8 ilk, R7 son sıradadır. SF-VIKOR'da üç λ değeri için yalnızca R11, R13, R14 eşit sıralama vermiş; SF-WASPAS'ta λ'ya göre R2, R4, R7, R8, R11'in sıralamaları sabit kalmıştır. Geliştirilen küresel bulanık çok boyutlu risk modeli, dinamik işletmelerde güvenlik kültürünü güçlendirmekteir. Tehlike ve risklerin nesnel önceliklendirilmesi ve müdahale planlamasına güvenilir karar desteği sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, a multi-criteria decision making (MCDM) based integrated risk assessment model is developed to contribute to the improvement of risk evaluation processes used in the field of occupational healthy and safety (OHS). In the proposed multi-criteria model, the Spherical Fuzzy Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory (SF-DEMATEL) method is used to obtain weights and effects of the criteria of the Fine-Kinney Method. For the prioritization of hazards and risks, MCDM techniques such as Spherical Fuzzy Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (SF-TOPSIS), Spherical Fuzzy Vlse Kirterterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (SF-VIKOR) and Spherical Fuzzy Weighted Aggregated Sum Product Assessment (SF-WASPAS) are integrated to obtain hazard and risk rankings. To ensure expert' evaluations, 3 experienced OHS professionals are involved in the process as decision makers. The model is applied to logistics, automotive and building-construction cases, respectively. The results obtained and sensitivity analysis are reported in the results section. In the applications performed on the three sectors, in the logistics case, in SF-DEMATEL, the frequency weight is 0.3857, which is the most dominant influencing criterion since it exceeds the threshold value of 0.3070; in SF-TOPSIS, T3(hazard) has the highest priority and T4 the lowest. In SF-VIKOR sensitivity analysis for λ (0.25;0.50;0.75), the ranks of T2, T3, T4, T6, T7, T11, T14, T15 are not changed; in SF-WASPAS, only the ranks of T4 and T10 remain constant. In the automotive case, Severity (0.3661) and Frequency (0.3240) are above the threshold value of 0.3160; according to SF-TOPSIS, R11(risk) ranks first and R9 ranks last. In SF-VIKOR, only the ranking of R3 is the same for all λ values, while in SF-WASPAS, only the ranking of R1 and R2 changes as λ changes. In the construction case, Probability (0.3294), Severity (0.3336) and Frequency (0.3370) values are above the threshold value of 0.3248; in SF-TOPSIS, R8 is ranked first and R7 last. In SF-VIKOR, only R11, R13, R14 gave equal rankings for three λ values; in SF-WASPAS, the rankings of R2, R4, R7, R8, R11 remained constant according to λ. The developed spherical fuzzy multidimensional risk model strengthens the safety culture in dynamic enterprises. It provides reliable decision support for objective prioritization of hazards and risks and response planning.
Benzer Tezler
- Girişimcilik projelerinin önceliklendirilmesi için bulanık tabanlı bir çok kriterli model önerisi: Finans sektöründe bir uygulama
A fuzzy based multicriteria decision making model for prioritizing entrepreneurship projects: An application in financial sector
RUMEYSA DEĞERMENCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İHSAN KAYA
- Gemilerde demirleme operasyonlarının emniyet optimizasyonu için model önerisi
Model proposal for safety optimization of ship anchoring operations
AHMET LÜTFİ TUNÇEL
Doktora
Türkçe
2024
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN ARSLAN
- Sürdürülebilir sağlık ve güvenlik yönetimi bağlamında mesleki risklerin analizi için küresel bulanık küme tabanlı karar modeli: tersane sektöründe bir uygulama
Spherical fuzzy set based decision model for analysis of occupational risks in the context of sustainable health and safety management: an application in shipyard industry
SEMRA BAYHUN
Doktora
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAN ÇETİN DEMİREL
- A unified deep learning framework for scalable learning and uncertainty quantification in interval Type-2 fuzzy logic systems
Aralık Tip-2 bulanık mantık sistemlerinde ölçeklenebilir öğrenme ve belirsizlik nicelendirmesi için derin öğrenme tabanlı birleştirilmiş bir çerçeve
ATA KÖKLÜ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiKontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUFAN KUMBASAR
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK