İleri yaşlı bireylerin yaşam öykülerinin yaşam seyri perspektifinden incelenmesi
An examination of the life stories of the oldest-old from a life course perspective
- Tez No: 971540
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN BAŞIBÜYÜK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Sosyoloji, Social Work, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Yaşam öyküsü, ileri yaşlılık, plastisite, yaşam kalitesi, gerontoloji, Life story, advanced old age, plasticity, quality of life, gerontology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gerontoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, ileri yaşlı bireylerin yaşam öykülerinde öne çıkan deneyimleri ve yaşam kalitesi düzeyi yüksek ile düşük gruplar arasında anlatılara yansıyan plastisite farklılıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu araştırma, nitel yönü baskın karma yöntem yaklaşımıyla, eş zamanlı iç içe geçmiş tasarım kullanılarak yürütülmüştür. Nitel veriler, yaşam öyküsü çalışması kapsamında yarı yapılandırılmış görüşmelerle; nicel veriler ise Yaşlılar İçin Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Modülü ile toplanmıştır. Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi YAŞAM Polikliniği aracılığıyla ulaşılan, 80 yaş ve üzeri ve Mini Mental Durum Testinden 25 ve üzeri puan alan 19 katılımcı, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Nitel veriler tematik analiz ve ikinci düzey kuramsal analizle değerlendirilmiş ve nicel veriler, bağımsız bir istatistiksel analize tabi tutulmadan, nitel bulguların yorumlanmasında tamamlayıcı bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma, ileri yaşlı bireylerin yaşam öykülerinde maddi koşullar, toplumsal ilişkiler, göç, emeklilik ve özerklik arayışlarının belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Servet kaybının zamanı, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, aile ve sosyal çevreyle ilişkiler, göç kararlarının yeniden yorumlanması ve emekliliğe verilen farklı anlamlar yaşamın yönünü etkilemektedir. Bu deneyimlerin başa çıkma biçimleri ve dayanıklılık düzeylerine göre farklılaştığı; yüksek yaşam kalitesine sahip bireylerin plastisiteyle zorlukları fırsata çevirdiği, düşük yaşam kalitesine sahip bireylerin ise geçmişe takılı kalma ve amaç kaybı yaşadığı görülmektedir. Sonuç: Bu çalışma, yaşam öykülerinin yalnızca geçmiş deneyimlerin birikimi değil, aynı zamanda özerklik, toplumsal cinsiyet, sosyal destek ve plastisite üzerinden yeniden şekillenen dinamik süreçler olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, yaşlılık politikalarının maddi desteklerin ötesine geçerek bireylerin özerkliklerini, sosyal katılımlarını ve psikososyal dayanıklılıklarını güçlendirecek şekilde tasarlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study examines the salient experiences in the life stories of adults aged 80+ and the differences in narrative plasticity between groups with high and low quality of life. Method: The study adopted a qualitatively driven mixed-methods design with a concurrent embedded strategy. Qualitative data were collected through semi-structured life-story interviews; quantitative data were obtained using the WHOQOL-OLD. Nineteen participants aged 80 and above who scored 25 or higher on the Mini-Mental State Examination and were recruited via the YAŞAM Outpatient Clinic of Malatya Training and Research Hospital were selected by purposive sampling. Qualitative data were analysed using thematic analysis and second-order theoretical analysis. Quantitative findings, without independent statistical testing, were used to complement the interpretation of the qualitative results. Results: Material conditions, social relationships, migration, retirement, and the pursuit of autonomy emerged as key determinants in the life stories of very old adults. The timing of wealth loss, gender inequalities, relationships with family and the wider social environment, the retrospective reinterpretation of migration decisions, and the meanings ascribed to retirement shaped life trajectories. Experiences differed by coping style and resilience: participants with higher quality of life used plasticity to transform challenges into opportunities, whereas those with lower quality of life tended to remain anchored in the past and reported a loss of purpose. Conclusion: Life stories are not merely accumulations of past events, but dynamic processes reshaped through autonomy, gender, social support, and plasticity. Ageing policy should move beyond material assistance to strengthen autonomy, social participation, and psychosocial resilience.
Benzer Tezler
- 80 yaş üzeri bireylerde yaşam aktivitelerinin idamesi için en uygun serbest tiroksin seviyesinin belirlenmesi
Determining the optimal free thyroxine level for maintaining daily activities in individuals over 80 years of age
ÖZGE AYŞE ÖNAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik birimine başvuran kişilerin çocukluk çağı travmaları ve benlik saygılarının incelenmesi
Examination of childhood trauma and self-esteem of individuals WHO applied to the probation office due to substance use
ŞEYMA SEHLİKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriAdıyaman ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN BEKİR EGİLMEZ
- Yüksek LDL düzeyi olan hastalarda aterosklerotik kardiyovasküler hastalık riskinin yapay zekâ yardımıyla belirlenmesi
Artificial intelligence assisted risk assessment of atherosclerotic cardiovascular disease in patients with elevated low-density lipoprotein cholesterol levels
HAKAN ÖMER KARATAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ SERDAR FAK
- Ankara'da yaşayan 19-65 yaş arası çölyak hastalarının beslenme durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisi
The potential impact of nutrition status on health related quality of life in 19-65 years old celiac patients who lives in Ankara
AYŞEGÜL ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYİT M. MERCANLIGİL
- Obezite hastalarında sarkopeninin değerlendirilmesi
Evaluation of sarcopenia in obesity patients
TUĞBA KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK GOGAS YAVUZ