Uludere ve Silopi-Şırnak yerüstü/yeraltı sularında Pb, Zn, nitrat ve nitrit seviyelerinin saptanması ve insan sağlığına olası etkileri
Determination of Pb, Zn, nitrate, and nitrite levels in Uludere and Silopi-Şırnak surface/groundwaters and their possible effects on human health
- Tez No: 971508
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yeraltı suyu içme, tarım ve endüstriyel sektörler için önemli bir doğal kaynaktır. Sektörel dağılıma bakıldığında, en büyük hassasiyetin içme suyunda olduğu görülmektedir. Çünkü halk sağlığını tehdit eden hastalıklar genel olarak kimyasal ve biyolojik içerik olarak kontamine olan sulardan ileri gelmektedir. Bu hastalıklara; ishal, dizanteri, giardiyaz, bağırsak parazitleri, enterobius vermicularis (kıl kurdu), ascaris lumiricoides (bağırsak solucanı), tifo ve paratifo, kolera, hepatit A ve E, sıtma örnek olarak verilebilir. Tarımsal sulamalarda gerek evsel ve gerekse endütriden gelen atık suların kullanımında, daha hassas davranılması, özellikle evsel atıklardan kaynaklı kostik ve paraziterlerin yoğun yaşandığı sularda, çiğ tüketilen sebze ve meyvelerde, arıtılmadan kullanılan sularla sulama yapılması halinde halk sağlığını ciddi şekilde tehdit altında kalacağı söylenebilir. Buna karşın endütriyel bitkilerde bu öneriye biraz daha töleranslı yaklaşılabilir. Özellikle nüfusun 2000'den daha fazla olan yerleşim yerlerinde ilgili bakanlığın direktifleri doğrultusunda belediyeler tarafından atık su arıtma tesisleri yapılmaktadır. Buradaki amaç atık suların alıcı ortama verilmeden farklı sektörlerde kullanımını temin etmek, böylece küresel ısınmadan ve nüfus artışından dolayı azalan su kaynaklarına katkı sunmaktır. Çalışmada Silopi Ovası yeraltı suyu ve Silopi Barajı için nitrit, nitrat, kurşun, çinko konsantrasyonu ve mekânsal dağılımı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ArcGIS modeli ile kirlilik haritaları çıkarılmıştır. Bu haritalar yerelde hangi lokasyonlar risk alında kaldığı saptanmıştır. Özellikle ovada binin üzerinde bulunan YAS (yeraltı suyu) kuyuları referans alınarak, toplam 18 adet yeraltı suyundan numune toplanmıştır. Ayrıca yerüstü su numunesi için ise Silopi Barajı kullanılmıştır. Alınan su numelerinde Nitrat, Nitrit, Pb, Zn okumaları yapılmıştır. Tüm su numunelerinin ortalamasından SAR, KR, PI, PS, MH ve %Na eşitliklerinden suların kalitesi ortaya konulmuştur. Çıkan sonuçlara göre, ovanın su kalitesi fiziko-kimyasal özellikler açısından sorunlu olmadığı söylenebilir. Çünkü tüm eşitliklerin ortalama değerleri tanımlanan ve kullanılan standartlara (TSE-256, US-EPA, EU ve WHO) göre, numunelerin tamamının fiziko-kimyasal açıdan kullanılmasında herhangi bir endişe bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak kimi numunelerde e. coli ve toplam coli açısından endişeler bulunmaktadır. Bunun nedeninin kimi kuyuların fosseptik kuyularına veya serbest dolaşımda olan atık suların geçtiği dere güzergâhına yakın olduğu söylenebilir. Ayrıca Silopi ilçesinin atıksu arıtma tesislerinin (AAT) bulunmaması sularda virüs ve bakterilerin bulunmasının temel sebeplerden birkaçı olduğu bilgisi paylaşılabilir. Buna ilave olarak Silopi barajınında membasında bulunan altı adet barajın drenaj havzasında da herhangibir AAT olmadığı tarafımızdan tespit edilmiştir. Özellikle Silopi ve diğer barajların yağış havzalarında yoğun şekilde linyit kömürü ocaklarının yer aldığı görülmüştür. Çalışmanın öznesini oluşturan ağır metallerden kurşun ve çinko ile nitrat ve nitrit kirliliğinin önemsiz olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmadan elde edilen verilere göre, kirlilik kaynaklarını araştırmak ve bölgedeki halk sağlığı kontrol altında tutmak için periyodik izleme ve değerlendirme yapılması, riskli dönemlerde halkın su kirliliği hakkında biliçlendirme yapılması önerilebilir.
Özet (Çeviri)
Groundwater is an important natural resource for drinking, agriculture and industrial sectors. When we look at the sectoral distribution, it is seen that the greatest sensitivity is in drinking water. Because diseases that threaten public health generally arise from water contaminated with chemical and biological content. Examples of these diseases are; diarrhea, dysentery, giardiasis, intestinal parasites, enterobius vermicularis (pinworm), ascaris lumiricoides (intestinal worm), typhoid and paratyphoid, cholera, hepatitis A and E, malaria. In addition, it is known that using water with the drinking water quality mentioned above from industrial water is both unnecessary and uneconomical. However, in agricultural irrigation, it is necessary to be more sensitive in the use of both domestic and industrial wastewater, and it can be said that public health will be seriously threatened if water used without treatment is used, especially in waters where caustics and parasites originating from domestic wastes are intense, and in vegetables and fruits consumed raw. On the other hand, this suggestion can be approached with a little more tolerance in industrial plants. Especially in settlements with a population of more than 2000, wastewater treatment plants are built by municipalities in accordance with the directives of the relevant ministry. The aim here is to ensure that wastewater is used in different sectors without being released into the recipient environment, thus contributing to the water resources that are decreasing due to global warming and population growth. In the study, pollution maps were created with Geographic Information Systems (GIS) ArcGIS model for nitrite, nitrate, lead, zinc concentration and spatial distribution for Silopi Plain groundwater and Silopi Dam. These maps determined which locations were at risk locally. In particular, a total of 18 groundwater samples were collected by taking as reference the YAS (groundwater) wells located over a thousand in the plain. In addition, Silopi Dam was used for surface water samples. Nitrate, Nitrite, Pb, Zn readings were made in the water samples taken. The quality of the waters was revealed from the average of all water samples using SAR, KR, PI, PS, MH and %Na equations. According to the results, it can be said that the plain's water quality is not problematic in terms of physical and chemical properties. Because the average values of all equations are defined and according to the standards used (TSE-256, US-EPA, EU and WHO), it was concluded that there is no concern in using all samples in terms of physical and chemical aspects. However, there are concerns about e. coli and total coli in some samples. It can be said that the reason for this is that some wells are close to septic tanks or streams where free-flowing wastewater passes. In addition, it can be shared that the absence of wastewater treatment plants (WWTP) in Silopi district is one of the main reasons for the presence of viruses and bacteria in water. In addition, we have determined that there is no WWTP in the drainage basin of the six dams upstream of Silopi Dam. It has been observed that there are dense lignite coal mines, especially in the precipitation basins of Silopi and other dams. It has been concluded that the heavy metals lead and zinc, as well as nitrate and nitrite pollution, which are the subjects of the study, are insignificant. According to the data obtained from the study, it can be recommended to conduct periodic monitoring and evaluation in order to investigate pollution sources and keep public health in the region under control, and to raise public awareness about water pollution during risky periods.
Benzer Tezler
- Hidroelektrik santrallerde enerji üretimine etki eden parametreler: Şırnak örneği
Parameters affecting electricity production in hydroelectric power plants- a case study in Şırnak
ELİF NUR BİLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EnerjiŞırnak ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EDİP TAŞKESEN
- Şırnak ilinde yeni kırsallığın coğrafi analizi
Geographical analysis of the new rurality at Şırnak province
NESİFE LAĞAMCIOĞLU DİYAPOĞLU
- Zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarında yapılan matematik derslerinin ilköğretim 4.sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına etkisinin incelenmesi
The effects of mathematics lessons in enriched learning environments on the academic achievement of 4 th grade students at primary school
KÜBRA NUR YAŞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KALE