Ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of parental attitudes towards childhood vaccines
- Tez No: 971320
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aşı, aşı karşıtlığı, aşı tereddütü, ebeveyn tutumu, çocukluk çağı, Vaccine, vaccine opposition, vaccine hesitancy, parental attitude, childhood immunization
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Aşılar, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde en etkili ve maliyet-etkin koruyucu sağlık uygulamalarındandır. Son yıllarda dünya genelinde ve Türkiye'de aşı tereddüdü ve aşı karşıtlığı artmaktadır. Bu çalışma, ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumlarını, aşı karşıtlığı ve aşı tereddüdü düzeylerini belirlemek ve bu tutumların sosyodemografik değişkenlerle ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma, 2024 yılında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 0–18 yaş arası çocuğu bulunan 165 ebeveynle yürütülmüştür. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu,“Aşı Karşıtlığı Ölçeği (AKÖ)”ve“Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Ebeveyn Tutumları Ölçeği(ÇÇAYETÖ)”uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,5 ± 6,82 olup %87,9'u annedir; %61,8'i üniversite mezunudur. Rutin aşı yaptırma oranı %86,7, özel (takvim dışı) aşı yaptırma oranı %40'tır. Aşı sonrası yan etki gözleyenlerin oranı %20,6, en sık bildirilen etki ateştir (%73,2). Ebeveynlerin %16,4'ü aşı tereddütlü bulunmuştur. AKÖ ortalaması 45,07 ± 14,71, ÇÇAYETÖ ortalaması 20,23 ± 20,53'tür. Eğitim ve gelir düzeyi arttıkça aşı karşıtlığı ve tereddüdü azalmıştır (p<0,05). Aşı karşıtlığı ile aşı tereddüdü arasında pozitif güçlü ilişki bulunmuştur (r=0,704; p<0,001). Yan etki korkusu, aşı içeriğine dair kaygılar ve güven eksikliği, tereddüdün başlıca nedenleridir. Sonuç: Ebeveynlerin büyük çoğunluğu aşıların koruyucu etkisine inansa da bilgi eksikliği, yanlış inanışlar ve güven kaybı tereddüdü artırmaktadır. Yüksek eğitim ve gelir düzeyine sahip, kentte yaşayan ebeveynlerde aşı kabulü daha yüksektir. Aşı reddiyle mücadelede sağlık profesyonellerinin iletişim ve danışmanlık becerilerinin güçlendirilmesi, doğru bilgilendirme yapılması ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplara yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Vaccines are among the most effective and cost-efficient public health interventions for preventing infectious diseases. However, in recent years, vaccine hesitancy and refusal have increased both globally and in Türkiye. This study aimed to evaluate parents' attitudes toward childhood vaccinations, determine the levels of vaccine opposition and hesitancy, and examine their relationships with sociodemographic variables. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted in 2024 with 165 parents who had children aged 0–18 years and presented to the Family Medicine Outpatient Clinic of SBÜ Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital. Data were collected using a Sociodemographic Information Form, the“Vaccine Opposition Scale (VOS),”and the“Parental Attitudes Toward Childhood Vaccines Scale (PACVS).”Data were analyzed using SPSS version 26.0. Results: The mean age of the participants was 37.5 ± 6.82 years; 87.9% were mothers and 61.8% were university graduates. The rate of adherence to the routine vaccination schedule was 86.7%, and 40% reported administering optional (non-schedule) vaccines. Adverse effects after vaccination were reported by 20.6% of parents, most commonly fever (73.2%). Vaccine hesitancy was identified in 16.4% (n=27) of parents. The mean VOS score was 45.07 ± 14.71, and the mean PACVS score was 20.23 ± 20.53. Vaccine opposition and hesitancy decreased significantly with higher education and income levels (p<0.05). A strong positive correlation was found between vaccine opposition and vaccine hesitancy (r=0.704; p<0.001). Fear of side effects, concerns about vaccine content, and lack of trust were the leading causes of hesitancy. Conclusion: Although the majority of parents believe in the protective power of vaccines, misinformation, false beliefs, and lack of trust contribute to persistent hesitancy. Vaccine acceptance was higher among parents with higher education and income levels and those living in urban areas. Strengthening communication and counseling skills of healthcare professionals, providing accurate and transparent information, and increasing awareness among socioeconomically disadvantaged groups are essential strategies to combat vaccine refusal.
Benzer Tezler
- COVID-19 salgını sırasında ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına ve COVID-19 aşısına karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Parents during the COVID-19 epidemic to childhood vaccinations and the COVID-19 vaccine evaluation of their attitudes
FULYA ESİN GÜZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGİN ÇİFTCİ
- COVID-19 pandemi sürecinde rutin çocukluk çağı aşı takvimine uyumun değerlendirilmesi
Impact of the COVID-19 pandemic on routine childhood immunization
SALİH ZEKİ ÇAKIRELİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU İLKE YILDIRIM
- İzmir İlindeki Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine Başvuran Ebeveynlerin Aşı Tereddüdü Durumları ile Alternatif Tıp Uygulamalarına Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi
Evaluation of Vaccination Hesitancy and Attitudes Towards Alternative Medicine Practices of Parents Applying to the Family Medicine Polyclinic of a Training and Research Hospital in Izmir
SİMANUR CAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLGU AYGÜN
- Mardin ilindeki ailelerin çocukluk çağı aşı reddi tutumlarının ebelerin perspektifinden değerlendirilmesi; niteliksel bir araştırma
Evaluation of childhood vaccine refusal attitudes of families in mardin province from the perspective of midwives; a qualitative research
ZEYNUR GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EbelikEge ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL HADIMLI
DOÇ. DR. UMMAHAN YÜCEL
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL CAMBAZ ULAŞ
- Aile hekimliği polikliniklerinde takip edilen ebeveynlerin çocukluk çağı özel aşıları hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge levels and attitudes of the parents who arefollowed in family medicine polyclinics about childhood self-paid vaccines
ÖZGE KURŞUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK