Sanal laboratuvar destekli laboratuvar uygulamalarının sınıf öğretmeni adaylarının fen akademik başarılarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi
The effects of virtual laboratory-supported laboratory practices on classroom teacher candidates' science academic achievement and science process skills
- Tez No: 971252
- Danışmanlar: PROF. DR. RABİA SARIKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sanal ve fiziksel laboratuvar uygulamalarının sınıf öğretmeni adaylarının fen akademik başarısı ve bilimsel süreç becerileri (BSB) üzerine etkisini, karşılaştırmalı olarak incelemektir. Karma yöntem yaklaşımlarından açımlayıcı sıralı desene göre yürütülen bu araştırma, nicel ve nitel olmak üzere iki kısımda yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda, yarı deneysel modellerden eşitlenmemiş kontrol gruplu ön test–son test deseni kullanılmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen Fen Laboratuvarı Akademik Başarı Testi (FLABT) ve Enger - Yager (1998) tarafından geliştirilip Koray, Özdemir, Presley ve Köksal (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT) ile toplanmıştır. Nicel örneklem, Ankara'daki bir eğitim fakültesinin ikinci sınıfında öğrenim gören toplam 63 sınıf öğretmeni adayından oluşmaktadır. Deney grubunda (n=30), 14 hafta süresince araştırmacılar tarafından geliştirilen Sanal Laboratuvar Modülü, kontrol grubunda (n=33) ise fiziksel laboratuvar uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Hem deney hem kontrol grubunda dersler araştırmacı tarafından Tahmin – Gözlem- Açıklama (TGA) modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda, 10 deney, 10 kontrol olmak üzere 20 sınıf öğretmeni adayıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde bağımlı ve bağımsız gruplar t testi kullanılmıştır. Nitel verileri ise betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Nicel veri analizi sonucunda deney ve kontrol gruplarındaki sınıf öğretmeni adaylarının akademik başarı ve bilimsel süreç becerisi grup içi ön-son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken, gruplararası son test puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Nitel veri analizi sonucunda, sanal laboratuvarın deneyleri tekrar yapma, öğrenmeyi kolaylaştırma, erişilebilirlik ve zaman tasarrufu sağlama gibi avantajlar sunduğu; ancak fiziksel deneyim eksikliği ve teknik sorunlar açısından dezavantajlar barındırdığı tespit edilmiştir. Fiziksel laboratuvarın ise yaparak–yaşayarak öğrenmeyi destekleme, aktif katılımı artırma ve öğrenmeyi pekiştirme gibi avantajlar sunarken, kalabalık sınıflar, süre kısıtları ve güvenlik sorunları gibi dezavantajları olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonunda laboratuvar türünün fiziksel ya da sanal olmasından ziyade laboratuvar uygulamalarının yapılandırmacı ve sorgulamaya dayalı tasarlanmasının akademik başarı, bilimsel süreç becerileri ve öğrenme deneyiminin niteliği üzerinde önemli bir rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Her iki laboratuvar türünün de kendine özgü avantaj ve dezavantajlara sahip olması nedeniyle hibrit kullanımın önemli bir potansiyel taşıdığı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda araştırmacılara, sanal laboratuvar geliştiricilere ve öğretmenlere yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to comparatively examine the effects of virtual and physical laboratory practices on the science academic achievement and scientific process skills (SPS) of classroom teacher candidates. This research was conducted within the framework of an explanatory sequential mixed-methods design and consisted of quantitative and qualitative components. In the quantitative phase, a quasi-experimental design with a non-equivalent control group pre-test–post-test was employed. Quantitative data were collected through the Science Laboratory Academic Achievement Test (SL-AAT), developed by the researcher, and the Scientific Process Skills Test (SPST), developed by Enger and Yager (1998) and adapted into Turkish by Koray, Özdemir, Presley, and Köksal (2007). The quantitative sample consisted of 63 sophomore classroom teacher candidates enrolled in a faculty of education in Ankara. While the experimental group (n=30) participated in a Virtual Laboratory Module developed by the researchers for 14 weeks, the control group (n=33) engaged in physical laboratory practices. In both groups, the lessons were conducted by the researcher based on the Predict–Observe–Explain (POE) model. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 20 classroom teacher candidates (10 from the experimental group and 10 from the control group). Quantitative data were analyzed using dependent and independent samples t-tests, while qualitative data were analyzed through descriptive and content analysis. The results of the quantitative analyses indicated that there were statistically significant differences between pre- and post-test scores within both groups in terms of academic achievement and SPS; however, no significant differences were found between the post-test scores of the groups. The qualitative analyses revealed that virtual laboratories offered advantages such as enabling repetition of experiments, facilitating learning, ensuring accessibility, and saving time, while also posing disadvantages such as lack of physical experience and technical problems. Physical laboratories, on the other hand, provided advantages such as supporting hands-on learning, enhancing active participation, and reinforcing learning, while also presenting disadvantages related to crowded classrooms, time constraints, and safety issues. The study concluded that, rather than the type of laboratory—whether physical or virtual—the design of laboratory practices in accordance with constructivist and inquiry-based approaches plays a critical role in academic achievement, SPS, and the quality of learning experiences. Since both laboratory types possess their own unique advantages and disadvantages, hybrid use was suggested as holding significant potential. In this context, several recommendations were made for researchers, virtual laboratory developers, and teachers.
Benzer Tezler
- Sanal laboratuvar destekli öğretimin öğrencilerin elektrik devreleri konusundaki kavramsal anlamalarına ve tutumlarına etkisi
The effect of virtual laboratory supported instruction on students' conceptual understanding and attitudes on electric circuits
SELİN TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiFen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEJLA GÜLTEPE
PROF. DR. SAADET DENİZ KORKMAZ
- Bilişim teknolojilerinin eğitimde ölçme aracı olarak kullanılması ve örnek uygulama olarak moodle kullanımı: Batman ili örneği
Use of information technologies in education as a means of measurement and use of“moodle”as a model implementation
ERCAN SOYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimZirve ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÇETİN TAN
- Teknoloji destekli laboratuvar uygulamalarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of technology-supported laboratory applications in terms of different variables
SENA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI GÖRGÜLÜ ARI
- Meslek lisesi öğrencilerinin meslekî yazılım kullanım eğilimlerinin ve tercihlerinin incelenmesi
The research of vocational technical high school student?s attitude to use and choose the professional software
TAYYAR MURAT AKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiElektrik Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ADNAN KAKİLLİ
- Maddenin tanecikli yapısı konusunun öğretiminde sanal laboratuvar uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin başarılarına etkisi
The effect of virtual laboratory applications on the achievement of secondary school students in teaching the granular structure of matter
ESRA ÖZELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAŞAR GENEL