Dezenformasyonun yayılımı: Türkiye-Almanya karşılaştırması-X platformu örneği
The spread of disinformation: Türkiye-Germany comparison-The example of platform X
- Tez No: 971179
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAKİR AVŞAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halkla İlişkiler, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijital çağın en kritik sorunlarından biri olan dezenformasyonun, Türkiye ve Almanya'daki sosyal medya platformu X (eski adıyla Twitter) üzerinden nasıl yayıldığını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, içerik analizi yöntemiyle yürütülmüş; her iki ülkede seçilen toplam 6 etkili X hesabının 2023 yılı boyunca yaptığı haber paylaşımları sistematik olarak incelenmiştir. Analizde, dezenformasyonun yayılma biçimleri, kullanıcı etkileşimleri ve platform algoritmalarının etkisi üzerine odaklanılmıştır. İçerik analizinde elde edilen veriler, tematik kodlama tekniği ile değerlendirilmiş ve beş ana tema belirlenmiştir: (1) Siyasi içerikli dezenformasyon, (2) Kriz ve afet dönemlerinde yayılan yanlış bilgi, (3) Ekonomik manipülasyon amaçlı içerikler, (4) Algoritmik yayılım ve yankı odaları, (5) Yapay zekâ tabanlı doğrulama araçlarının rolü. Temalar, her iki ülke için ayrı ayrı analiz edilerek karşılaştırmalı bulgular ortaya konmuştur. Metodolojik olarak, araştırma nitel ve nicel yaklaşımları birleştiren karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutta, seçili paylaşımların içerik çözümlemesi yapılırken; nicel boyutta, etkileşim oranları, görüntüleme sayıları ve takipçi sayıları gibi ölçütler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye'de dezenformasyona karşı kullanıcı reaksiyonlarının daha yoğun olduğunu, ancak doğrulama mekanizmalarının yetersizliği nedeniyle bilgi kirliliğinin daha yaygın yaşandığını göstermektedir. Almanya'da ise daha etkin yasal çerçeveler ve medya standartlarının, yanlış bilginin yayılma hızını sınırlayıcı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu tez; medya politikaları, dijital okuryazarlık düzeyi ve teknolojik doğrulama sistemleri bağlamında iki ülkenin farklılıklarını ortaya koymakta, dezenformasyonla mücadelede politika yapıcılar ve medya profesyonelleri için stratejik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comparatively examines how disinformation spreads via the social media platform X (formerly Twitter) in Turkey and Germany, two countries with distinct media systems and regulatory frameworks. The research is based on a content analysis approach, systematically analyzing news posts from 6 influential X accounts throughout 2023. The analysis focuses on the mechanisms of disinformation dissemination, user engagement patterns, and the role of platform algorithms. Using thematic coding, the content analysis identified five main themes: (1) Political disinformation, (2) Misinformation during crises and disasters, (3) Economically motivated falsehoods, (4) Algorithmic amplification and echo chambers, and (5) The role of AI-based fact-checking tools. These themes were analyzed separately for each country, enabling a comparative perspective. Methodologically, the research adopted a mixed-methods design, combining qualitative and quantitative approaches. The qualitative component involved thematic content analysis, while the quantitative analysis examined engagement rates, view counts, and follower metrics through descriptive statistics. Findings reveal that Turkish users tend to react more strongly to disinformation; however, weaker verification mechanisms allow misinformation to persist. In contrast, Germany's more effective legal frameworks and media standards act as constraints on the spread of false information. In conclusion, this thesis highlights the differences between the two countries in terms of media policy, digital literacy, and technological verification systems, offering strategic recommendations for policymakers and media practitioners to combat disinformation effectively.
Benzer Tezler
- Dezenformasyon, söylem ve güvenlik: Türkiye örneğinde postyapısalcı bir yaklaşım
Disinformation, discourse,and security: A poststructuralist approach in the case of Türkiye
EMİRHAN BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerEskişehir Osmangazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHSİN YAMAK
- Disinformation in the post-truth era: A comparative analysis of the European Union, Türkiye and Brazil's instruments and practices for combating online disinformation
Hakikat sonrası çağda dezenformasyon: Avrupa Birliği, Türkiye ve Brezilya'nın çevrim içi dezenformasyonla mücadeleye yönelik araç ve pratiklerinin karşılaştırmalı analizi
İREM ŞARDAŞLAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiLatin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BESİME PINAR ÖZDEMİR
- COVİD-19 salgını ve aşılama süreci: Politikalar, stratejiler ve iletişim
COVID-19 epidemic and vaccination process: Politics, strategies, and communication
ESRA ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA İLKAY İŞLER
- Yeni medya ekosisteminde dezenformasyon: Türkiye'de teyit mekanizmalarının İsrail–Filistin çatışması örneğinde incelenmesi
Disinformation in the new media ecosystem: An analysis of fact-checking mechanisms in Türkiye through the case of the Israel–Palestine conflict
GÖKSUN ÜNLÜ
Doktora
Türkçe
2026
İletişim BilimleriErciyes Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN AYDIN
- COVID 19 pandemi krizinde doğrulama mekanizmaları: Karşılaştırmalı bir inceleme
Fact-checking mechanisms in the COVID 19 pandemic crisis: A comparative review
MERT SERİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALDUN NARMANLIOĞLU