Yapay zekânın örgütsel performans üzerine etkisi: Savunma sanayi çalışanları üzerinde bir inceleme
The impact of artificial intelligence on organizational performance: A study on employees in the defense industry
- Tez No: 971029
- Danışmanlar: PROF. DR. SELİN METİN CAMGÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Savunma ve Savunma Teknolojileri, Business Administration, Defense and Defense Technologies
- Anahtar Kelimeler: Örgütsel performans, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Organizational performance, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, savunma sanayi sektöründe yapay zekâ uygulamalarının örgütsel performans üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma modeli, stratejik yönetim yazınında önemli bir kuramsal konumda bulunan Kaynak Tabanlı Görüş (Barney, 1991) ile Dinamik Yetenekler Teorisi (Teece vd., 1997) temelinde yapılandırılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Türkiye'de savunma sanayinde görev yapan çalışanlar oluşturmaktadır. Kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak çevrimiçi anket aracılığıyla elde edilen verilerden 217'si geçerli kabul edilmiştir. Yapay zekâ kapasitesinin ölçümünde Mikalef ve Gupta (2021) tarafından geliştirilen Yapay Zekâ Kapasitesi Ölçeği, örgütsel performansın ölçümünde ise Lee ve Choi (2003) tarafından geliştirilen Örgütsel Performans Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25 programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, cinsiyet ve kurum türü kontrol edildiğinde, yapay zekâ kapasitesinin toplamda örgütsel performans ile pozitif ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Alt boyutlara ilişkin bulgular ise özellikle veri ve teknoloji boyutlarının savunma sanayinde örgütsel performansın anlamlı yordayıcıları olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, yapay zekânın yalnızca teknik bir araç değil, aynı zamanda yönetsel düzeyde stratejik bir kaynak niteliği taşıdığını göstermektedir. Bu bağlamda yapay zekâ, operasyonel dönüşümlerin ötesine geçerek, örgütlerin uzun erimli rekabetçi üstünlüklerini güvence altına alacak yönetsel yaklaşımları yeniden şekillendiren ve yönetimsel zihniyet dönüşümünü tetikleyen kritik bir stratejik kapasite olarak konumlanmaktadır. Çalışma, savunma sanayi bağlamında literatüre özgün katkılar sunmakta; yapay zekânın örgütlere etkin entegrasyonu için çalışan uyumu, kültürel dönüşüm ve liderlik yaklaşımlarının kritik önemini vurgulamaktadır. Son olarak, araştırmanın sınırlılıkları tartışılmış ve gelecek çalışmalar ile uygulayıcılara yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of artificial intelligence applications on organizational performance in the defense industry sector. The research model was structured within the framework of the Resource-Based View (Barney, 1991) and the Dynamic Capabilities Theory (Teece et al., 1997), which hold a significant place in the strategic management literature. The sample of the study consists of employees working in the Turkish defense industry. A total of 217 valid responses were included in the analysis. The data were collected through an online survey using the snowball sampling method. To measure AI capabilities, the Artificial Intelligence Capacity Scale (Mikalef & Gupta, 2021) was employed, while organizational performance was assessed using the Organizational Performance Scale (Lee & Choi, 2003). Descriptive statistics, correlation analysis, and multiple regressionanalyses were conducted using SPSS 25, The findings revealed that, after controlling for gender and organization type, total artificial intelligence capacity was positively associated with organizational performance. In terms of the artificial intelligence subdimensions, particularly data and technology dimensions are found to be significant predictors of organizational performance in the defence industry. The findings revealed a significant and positive relationship between artificial intelligence capacity and organizational performance. These results demonstrate that artificial intelligence is not merely a technical tool but also a strategic resource at the managerial level. In this regard, artificial intelligence transcends operational transformations and is positioned as a critical strategic capability that reshapes managerial approaches ensuring long-term competitive advantages of organizations, while simultaneously triggering a transformation in managerial mindset. The study makes original contributions to the literature in the context of the defense industry, highlighting the importance of employee adaptation, cultural transformation, and leadership approaches for the effective integration of artificial intelligence in organizations. In the conclusion, the limitations of the study were discussed and several recommendations were proposed for future research and practitioners.
Benzer Tezler
- Dönüşümsel liderlik , motivasyon ve örgütsel çekiciliğin çalışan performansına etkisi
The impact of transformational leadership, motivation, and organizational attractiveness on employee performance
RABİA ÇELENK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL CEYLAN
- Duygusal zekanın gemi adamlarının iş performansına etkisi
Influence of emotional intelligence on the work performance of seafarers
KAAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Psikolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. LEYLA TAVACIOĞLU
- Kültürel zekanın ihracat performansına etkisinde örgütsel yeteneklerin aracılık rolü: Batı Akdeniz işletmeleri üzerine bir araştırma
The mediating role of organizational capabilities in the effect of cultural intelligence on export performance: A research on Western Mediterranean enterprises
ÖZGÜR MAZLUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET DİNÇ
- Investigation of the critical factors impacting organizational adoption of ai technology
Yapay zekâ teknolojisinin kurumsal olarak benimsenmesinde etkili olan kritik faktörlerin araştırılması
DİLEK ÇABUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Yönetim Bilişim SistemleriBoğaziçi ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZIM TAŞKIN
PROF. DR. ZUHAL TANRIKULU
- Investigating the role of artificial intelligence in enhancing organizational performance: A meta-analysis
Yapay zekânın örgütsel performansı artırmadaki rolünün incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması
SEYEDEH SELDA SEYED ESMAILI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeAntalya Bilim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABUBAKAR MOHAMMED ABUBAKAR