Sürdürülebilir mimarlık ve teknoloji ara kesitinde bütünleşik tasarım modeli: Yeşil ve akıllı hastane binaları örneği
An integrated design model at the intersection of sustainable architecture and technology: The case of green and smart hospital buildings
- Tez No: 970830
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKÇE TUNA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Teknoloji, Sustainability, Technology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknoloji, geçmişi, bugünü ve gelecek yaşantıları şekillendiren ve mimarlığa ayna tutan en büyük hareketlerdendir. Değişimleri başlatan ve sonuçları doğuran etkileri yaratır. Salt teknik ya da bilgisayar bilimlerinin kullanımına dayanan bir araç değildir, dönemin olanakları ölçüsünde yeni teknolojiler üretilmesine dair toplumun duyduğu gereksinmelerin amacıdır. Yerleşik hayata geçişle üretilen ilkel mekânların çağdaş yapılara evrilmesinde teknoloji bir araçken, endüstrileşmeyle yaşanan gelişmelerin mimarlıkta yeni akımlar yaratması ve yapay zekâ destekli sistemlerin kullanılmasında teknoloji bir amaçtır. Endüstri 3.0 ve Endüstri 4.0 sonrasında mimarlıkta yaşanan dönüşümlerin bir sonucu olarak literatüre giren“Yeşil Bina”ve“Akıllı Bina”kavramları bunun en belirgin örneklerindendir. Mimarlıkta sürdürülebilirlik ve yeşil teknolojilerin bir yansısı olan yeşil binalar ile akıllı teknolojilerin yansısı olan akıllı binalar arakesitinde“Yeşil ve Akıllı Binalar”yer alır. Bu binalar, yeşil binalar ve akıllı binalarda var olan ortak tasarım ilkelerinin yanında hem yeşil binaların hem de akıllı binaların kendilerine özgü tasarım ve sistem özelliklerini taşıyan; akıllı yanını yeşil, yeşil yanını akıllı olma hali ile destekleyen ve bunu yaşam süreçlerini izlemek, süreçte doğan sorunları saptayarak çözümlemek, değişen koşullara uyumlanmak ve sistemin doğru işleyişini sürdürmesini sağlamak için kullanan binalardır. Çalışmanın ana temasını oluşturan“Yeşil ve Akıllı Hastaneler”ise bu doğrultuda tasarlanan, yapılan, kullanılan (işletilen ya da bakım/onarımı yapılan), yıkımı/sökümü gerçekleştirilen ve sağlıklı sağlık yapısı olma halini yeşil ve akıllı olma halinden gelen güç ile birleştiren hastane binalarıdır. Hastane binalarının sürdürülebilirliği, çevresel, teknolojik ve işlevsel kazanımlar ile sınırlı değildir; kullanıcı beklentileri, süreç yönetimi, yaşam süreçlerinde rol oynayan ve farklı disiplinlerden gelen ekip üyelerinin iş birliği, dijital altyapı vb. bağlamında çok boyutlu çözümleri gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda çalışma kapsamında yeşil bina teknolojileri ile akıllı bina teknolojileri entegrasyonuna dayanan ve hastane binaları üzerinden örneklenen“Yeşil ve Akıllı Hastane Binaları için Bütünleşik Tasarım Modeli (Green'S'Mart Hospital Model)”geliştirilmesi amaçlanmıştır. Modelde, yapı yaşam süreçlerindeki (Tasarım, Yapım, Kullanım-İşletme, Kullanım-Bakım/Onarım, Yıkım/Söküm) Girdi-Kontrol-Çıktı-Mekanizma bileşenleri ve bileşenlerin birbirleriyle ilişkileri fonksiyon modelleme metodolojisi IDEF (Integrated DEFinition-IDEF) üzerinden kurgulanmış; tasarım süreci (Ön Tasarım, Kavramsal/Konsept Tasarım, Tasarım/Mekânsal Koordinasyon, Detay Tasarım, Uygulama Projesi Aşaması) ile sınırlılık getirilmiştir. Kurgulanan model; • Bütünleşik Tasarım Modeli-I. Aşama: Yeşil Hastane Binası Tasarımı • Bütünleşik Tasarım Modeli-II. Aşama: Akıllı Hastane Binası Tasarımı • Bütünleşik Tasarım Modeli-III. Aşama: Yeşil ve Akıllı Hastane Binası Tasarımı olmak üzere üç ana aşamadan oluşmakta olup modelin dördüncü ve son aşamasında model adımlarını detaylandırmak, modelin uygulanabilirliğini değerlendirmek ve tasarımcılara rehber niteliğinde bir yol haritası sunmak amacıyla IDEF3 süreç modelleme metodolojisi ile desteklenen vaka analizinin yer aldığı • Bütünleşik Tasarım Modeli-IV. Aşama: Yeşil ve Akıllı Hastane Binası Bütünleşik Tasarım Modeli Kılavuzu hazırlanmıştır. Sınırları geniş bir araştırma ağına sahip mimarlık bilim alanında, sürdürülebilirlik ve teknoloji ara kesitini sorgulayan araştırmacılar yeni soruları, yeni sorular yeni metodolojileri üretecektir. Çağın dijitale evrildiği ve her şeyin akıllı sistemlerle donatıldığı bir zamanda mevcut bilimsel boşluğa dikkat çekilerek mimarlıkta akıllı teknolojilerin yeşil teknolojilerle ilişkilendirildiği yeni bütünleşik model altyapılarının geliştirilmesinin, canlı yaşamı var olduğu sürece var olacak hastane binaları özelinde çözümler sunulmasının farkındalık yaratacağı ve yeni tasarım araçlarının geliştirilmesinde temel oluşturacağı varsayılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Technology is among the most transformative forces that shape the past, present, and future of human experience, and stands as a mirror reflecting the evolution of architecture. It generates effects that initiate changes and produce consequences. Far beyond a tool solely rooted in technical or computer sciences, technology arises from societal needs to generate new solutions within the possibilities of its time. While in early settled life it functioned as a means for producing primitive spaces, it became a goal in the context of industrialization, the emergence of new architectural movements, and the use of artificial intelligence-driven systems. In this respect, the concepts of“Green Building”and“Smart Building”which have emerged in architectural discourse following Industry 3.0 and 4.0 transformations, are two of the most evident outcomes of this paradigm shift. Situated at the intersection of sustainability and digitalization in architecture,“Green and Smart Buildings”integrate the foundational principles of both green and smart design. These buildings not only integrate the shared design features of their predecessors but also merge their unique characteristics into an integrated model where“smartness supports greenness and greenness reinforces smartness.”This integration enables such buildings to monitor life-cycle phases, identify emerging problems, adapt to changing conditions, and maintain systemic functionality. Within this framework, Green and Smart Hospitals, the main focus of this study, are healthcare facilities designed, built, operated (including maintenance and repair), and decommissioned in line with this dual paradigm, blending medical spatial quality with the strengths derived from greenness and smartness. The sustainability of hospital buildings is not limited to environmental, technological, and functional benefits; user expectations, process management, the collaboration of team members from different disciplines involved in life-cycle processes, and digital infrastructure also necessitate multidimensional solutions. In this regard, the study aims to develop the Integrated Design Model for Green and Smart Hospital Buildings (Green'S'Mart Hospital Model), based on the integration of green building technologies and smart building technologies, and exemplified through hospital buildings. In the model, the Input-Control-Output-Mechanism (ICOM) components within the building life-cycle phases (Design, Construction, Use-Operation, Use-Maintenance/Repair, Demolition) and their interrelationships are structured through the IDEF (Integrated DEFinition-IDEF) functional modelling methodology, with the scope limited to the design process (Pre-Design, Conceptual Design, Spatial Coordination, Detailed Design, Implementation Project Phase). The developed model consists of three main stages: • Integrated Design Model Stage-I: Green Hospital Design • Integrated Design Model Stage-II: Smart Hospital Design • Integrated Design Model Stage-III: Green and Smart Hospital Integrated Design (Green'S'Mart Hospital Model) In the fourth and final stage, to elaborate the model steps, evaluate its applicability, and provide designers with a roadmap as a guide, a case study supported by the IDEF3 process modeling methodology has been prepared: • Integrated Design Model Stage-IV: Green and Smart Hospital Guideline for Integrated Design (Green'S'Mart Hospital Model Design Guideline) Within the broad research network of architecture, researchers exploring the intersection of sustainability and technology will inevitably raise new questions-and new questions will lead to new methodologies. In an era where the digital is becoming the dominant condition and everything is being equipped with smart systems, highlighting the existing scientific gap, linking smart technologies with green technologies in architecture, and proposing solutions specifically for hospital buildings-which will continue to exist as long as living beings do-is expected to raise awareness and establish a foundation for the development of future design tools.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir cephe tasarımı eğitiminin iyileştirilmesi için uygulama projesi dersi kapsamında model önerisi, İTÜ örneği
A modal proposal in the scope of construction project course for bettering sustainable building envelope design education, ITU case
ELİF SARPAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATİH YAZICIOĞLU
- Mimarlıkta biyomalzemelerin kullanımı: Sıkıştırılmış toprak blokların performansının mikorizal mantar kullanılarak geliştirilmesi
Use of biomaterials in architecture: Improving the performance of rammed-earth blocks using mycorrhizal fungi
AYDAN ATAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Bilgi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA AKİPEK
- Ses verileri etkileşimli dinamik adaptif bir cephe önerisi: Sound shıeld
Dynamic adaptive facade proposal with sound data interaction: Sound shield
ÖZNUR ÇAKIR AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
- Akıllı binalarda enerji etkin tasarım parametreleri
Energy efficient design parameters of intelligent building
M. ESİN ÖZLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. METE ÜNÜGÜR
- Changing visions of the city park designs and analysis of design approaches and principles
Kent parkı tasarımlarının değişen vizyonları ve tasarım ilkeleri
MELİKE KARALİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OCAKÇI