Şehirlerin gelişiminde bir yöntem denemesi. Kendin yap (DIY) şehircilik
Testing a methodology for the development of cities. Do-it-yourself (DIY) urbanism
- Tez No: 970782
- Danışmanlar: PROF. DR. KEVSER İSMET ÜSTÜNDAĞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: DIY kentçiliği, taktiksel Şehircilik, taban inisiyatifi, neoliberal içerilme, mekânsal adalet, katılımcı Şehircilik, DIY urbanism, tactical urbanism, grassroots agency, neoliberal co-optation, spatial justice, participatory urbanism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehircilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez,“Kendin Yap (DIY) Kentçiliği ve Tartışmalı Eylem Gücü: Taban İnisiyatifi, Neoliberal İçerilme ve Mekânsal Adalet”, özgürleştirici taban kent müdahaleleri ile neoliberal kent gelişim paradigmalarının bu pratikleri içerilme süreçleri arasındaki gerilimi eleştirel bir perspektifle inceler. Gözden geçirilmiş bir teorik çerçeveden yararlanan çalışma, taktiksel Şehircilik ve DIY girişimlerinin 1960'ların karşı-kültür ve topluluk odaklı hareketlerinden günümüzün piyasa odaklı ajandalarına evrilme sürecini izler. Altmış yıllık kronolojik bir analizle, bir zamanlar mekânsal eşitsizliklere karşı mücadele aracı olan taban pratiklerinin, nasıl özelleştirilmiş ve dışlayıcı kent vizyonlarının meşrulaştırılmasında araçsallaştırıldığını sorgular. Ampirik araştırma, mevcut literatürü YouTube, TEDx ve Spotify gibi sosyal medya platformlarından derlenen vaka çalışmaları ve uygulayıcılarla yapılan görüşmelerle genişleterek coğrafi ve demografik çeşitliliği yansıtan anlatıları yakalar. Bu yöntemler, DIY kentçiliğin ikili rolünü ortaya koyar: bir yandan mekânsal adaleti destekleyen taban inisiyatifi olarak, diğer yandan tepeden inme gelişimi meşrulaştırmak için esnek bir kavrama dönüşen bir araç olarak. Bulgular, marjinalleştirilmiş toplulukların neoliberal içerilmeye direnirken eylem gücünü nasıl yeniden kazandığını vurgular. Sonuç bölümü, dijital etnografi ile geleneksel saha çalışmasını dengeleme zorlukları gibi metodolojik sınırlamaları eleştirir ve içerilmiş taban taktiklerinin kentsel demokrasi üzerindeki etkilerini tartışır. DIY kentçiliğini neoliberal Şehirciliği tartışmalarına yerleştiren tez, katılımcı planlama ve eşitlikçi mekânsal gelecekler için eleştirel bir lens sunar. Ayrıca, postdoktora araştırması olarak kentsel müşterekleri geri kazanmaya yönelik ulusötesi taban ağları ve karşı-hegemonik stratejilerin derinlemesine incelenmesini önerir.
Özet (Çeviri)
This thesis,“Do-It-Yourself (DIY) Urbanism and the Contested Power to Act: Grassroots Agency, Neoliberal Co-optation, and Spatial Justice”, critically examines the tensions between emancipatory grassroots urban interventions and their co-optation by neoliberal urban development paradigms. Drawing on a revised theoretical framework, the study traces the evolution of tactical urbanism and DIY initiatives from their roots in 1960s countercultural and community-driven movements to their contemporary alignment with market-oriented agendas. A chronological analysis spanning six decades contextualizes this shift, interrogating how grassroots practices—once tools for challenging spatial inequities—have increasingly been instrumentalized to serve privatized, exclusionary urban visions. Empirical research expands on existing scholarship through interviews with practitioners and analysis of case studies sourced from social media platforms (YouTube, TEDx, Spotify), capturing diverse geographic and demographic narratives. These methods reveal the dual role of DIY urbanism: as a locus of grassroots agency fostering spatial justice and as a malleable concept appropriated to legitimize topdown development. The findings underscore how marginalized communities navigate this contested terrain, reclaiming agency while resisting neoliberal co-optation. The concluding chapter critiques methodological limitations, particularly the challenges of balancing digital ethnography with traditional fieldwork, and reflects on the implications of co-opted grassroots tactics for urban democracy. By situating DIY urbanism within broader debates on neoliberal urbanization, the thesis contributes a critical lens for reimagining participatory planning and equitable spatial futures. Finally, a postdoctoral research agenda is outlined, proposing deeper investigations into transnational grassroots networks and counter-hegemonic strategies for reclaiming urban commons.
Benzer Tezler
- Ejderhanın motif olarak gelişimi ve Osmanlı sanatında kullanımı (1453-1600)
Başlık çevirisi yok
CANDAN ÜLKÜ
- Tarihi kent dokusu ve mimari mekanların geleceğe taşınmasında bir yöntem önerisi; Sivas örneği
A proposal for a method for carrying historic urban texture and architectural spaces to the future; Sivas example
HAYDAR TÜRK
- Spatial identity and reflection of communal socialization on the topic of shopping areas in Turkey
Mekansal kimlik ve alışveriş alanlarının toplumun sosyalleşmesi üzerindeki etkisi
SOUFI MOAZEMI GOUDARZI
Sanatta Yeterlik
İngilizce
2018
MimarlıkHacettepe Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. BİLGE SAYIL ONARAN
- Tarlabaşı bölgesinde yaşayan çocukların çevrelerini algılamaları ve değerlendirmeleri
Perception and evaluation of the environment of children live in Tarlabaşı
HÜSNİYE GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- Turizm paydaşlarının sürdürülebilir gelişmeye yönelik tutumları: Shahat şehri örneği
Tourism stakeholders attitudes toward sustainable developments: A case in Shahat city
ABDELGADIR F.A. ALI