Koklear implant kullanan çocuklarda santral işitsel işlemleme becerilerini hedefleyen sanal gerçeklik oyunu geliştirilmesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Development of a virtual reality game targeting central auditory processing skills in children using cochlear implants and evaluation of its effectiveness
- Tez No: 970654
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE MERAL ÇETİNKAYA, DOÇ. DR. ALİ EFE İRALI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Odyoloji, Audiology
- Anahtar Kelimeler: Koklear implant, Santral işitsel işlemleme, Gürültüde konuşmayı anlama, İşitsel rehabilitasyon, Sanal gerçeklik, Cochlear implant, Central auditory processing, Speech perception in noise, Auditory rehabilitation, Virtual reality
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Odyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Odyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Koklear implant kullanıcılarının yalnızca işitsel uyaranları algılamaları değil, aynı zamanda anlamlandırma ve işlemleme becerilerinin de desteklenmesi gerekmektedir. Geleneksel işitsel rehabilitasyona göre sanal gerçeklik tabanlı uygulamalar, kullanıcıya etkileşimli, motive edici, gerçek yaşam senaryolarını simüle eden ortamlar sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 10–18 yaş aralığında bilateral koklear implant kullanan çocuklara yönelik santral işitsel işlemleme becerilerini desteklemeyi hedefleyen bir sanal gerçeklik tabanlı restoran simülasyonu oyunu geliştirmek ve etkinliğini değerlendirmektir. İlk aşamada farklı zorluk düzeylerine sahip altı seviyeden oluşan sanal gerçeklik tabanlı restoran simülasyonu prototipi geliştirilmiştir ve kullanılabilirliği değerlendirilmiştir. 8 normal işiten, 8 bilateral koklear implant kullanan çocuk, ebeveynleri, bir dijital oyun geliştirme uzmanı ve 9 odyoloji uzmanı tarafından; uzman görüşleri, gözlem formları, oyun değerlendirme formu, sistem kullanılabilirlik ölçeği ve birebir görüşmeler aracılığıyla kullanılabilirlik değerlendirilmiştir ve oyunun final versiyonu oluşturulmuştur. İkinci aşamada geliştirilen oyunun etkinliğini değerlendirmek amacıyla, 10–18 yaş aralığında bilateral koklear implant kullanan 24 çocuk rastgele olarak 12 kişilik çalışma ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Çalışma grubu geleneksel rehabilitasyona devam ederken ek olarak 4 seans sanal gerçeklik tabanlı işitsel rehabilitasyon almıştır. Kontrol grubu yalnızca geleneksel rehabilitasyona devam etmiştir. İşitsel rehabilitasyondan 1 hafta önce ve 1 hafta sonra katılımcıların gürültüde konuşmayı anlama eşiklerini değerlendirmek amacıyla Hearing in Noise Test uygulanmıştır. Kullanılabilirlik bulguları kapsamında; geliştirilen oyun, uzmanlar tarafından anlaşılır, estetik, kolay kullanılabilir ve işitsel işlemleme becerilerini destekleyici bulunmuştur. Gözlem sonuçlarına göre her iki grupta anlaşılabilirlik, kullanım kolaylığı, memnuniyet, motivasyon faktörleri yüksek düzeyde kullanılabilir elde edilmiştir. Oyun değerlendirme formu doğrultusunda kullanım kolaylığı, tutum, devam etme niyeti, eğlence, memnuniyet faktörleri yüksek düzeyde kullanılabilir elde edilmiştir. Sistem kullanılabilirlik ölçeği doğrultusunda her iki grupta 70 puanın üzerinde seyrettiği, genel olarak“iyi”düzeyde kullanılabilirlik sunduğu görülmektedir. Birebir görüşmelerde oyun içi işitsel ve görsel unsurların iyileştirilmesine yönelik geri bildirimler alınmıştır. Prototip uygulamasına ilişkin oyun skorları incelendiğinde, normal işiten grubun performansının koklear implant grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Bu bulgular doğrultusunda oyunun son hali oluşturulmuştur. Oyunun etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik bulgular kapsamında; sessiz koşul ve gürültü önde, solda ve sağda olmak üzere tüm koşullarda çalışma grubunun test öncesi ve sonrası puanları arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir (p<0,05); kontrol grubunda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Grup, zaman ve grup*zaman etkileşimine ilişkin analizlerde; sessiz ortamda grup ve grup*zaman; gürültü önde, gürültü solda ve gürültü sağda koşullarında tüm değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, geliştirilen sanal gerçeklik tabanlı restoran simülasyonunun kullanılabilirliği yüksek elde edilmiştir. Ayrıca geleneksel işitsel rehabilitasyonu desteklemek için etkili ve erişilebilir bir araç olabileceği varsayılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Cochlear implant users require support not only in perceiving auditory stimuli but also in interpreting and processing them. Unlike traditional auditory rehabilitation, virtual reality-based applications offer interactive, motivating, real-life scenario-based environments. This study aimed to develop a virtual reality-based restaurant simulation game to support central auditory processing skills in bilateral cochlear implant users aged 10–18 years and to evaluate its effectiveness. In the first phase, a six-level virtual reality-based restaurant simulation prototype with varying difficulty was developed and its usability was evaluated with 8 normal-hearing children, 8 bilateral cochlear implant users, their parents, a digital game expert and 9 audiology specialists using expert reviews, observation forms, game evaluation forms, the System Usability Scale and interviews. Based on the results, the final version of the game was produced. In the second phase, 24 bilateral cochlear implant users aged 10–18 were randomly assigned to study and control groups of 12 each to evaluate the game's effectiveness. The study group continued traditional rehabilitation and received four additional VR-based auditory rehabilitation sessions, while the control group received only traditional rehabilitation. The Hearing in Noise Test was administered one week before and after rehabilitation to assess speech perception thresholds in noise. Regarding usability findings, experts rated the game as understandable, aesthetic, easy to use and supportive of auditory processing skills. Observations indicated high usability in both groups for comprehensibility, ease of use, satisfaction and motivation. Game evaluation forms showed high scores for ease of use, attitude, intention to continue, enjoyment and satisfaction. On the System Usability Scale, both groups scored above 70, indicating overall“good”usability. Individual interviews provided suggestions to improve in-game auditory and visual elements. Prototype score analysis showed significantly better performance in the normal-hearing group compared to the cochlear implant group (p<0.05), leading to the final version of the game. Regarding effectiveness, the study group showed significant pre- to post-test improvements under all conditions, including quiet and noise from the front, left and right (p<0.05), whereas no significant changes were found in the control group (p>0.05). Analyses of group, time and grouptime interaction revealed significant differences in the quiet condition for group and grouptime and across all noise conditions for all variables (p<0.05). In conclusion, the developed virtual reality-based restaurant simulation demonstrated high usability. Furthermore, it is suggested that this application may serve as an effective and accessible tool to support traditional auditory rehabilitation.
Benzer Tezler
- Koklear implant kullanan çocuklarda alıcı ve ifade edici dil gelişiminin incelenmesi
Study of receptive and expressive language development in children using cochlear implants
FİGEN GÜNDÜZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Kulak Burun ve BoğazMarmara ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ÇİPRUT
- Koklear implant kullanan çocuklarda okuma ve yazma becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of reading and writing abilities of children with cochlear i̇mplants
HÜLYA GÖÇMENLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Kulak Burun ve BoğazMarmara ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE AYÇA ÇİPRUT
- Koklear implant kullanan çocuklarda dil gelişimi, motor becerisi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of quality of life and language development in patients with cochlear implant
İSMAİL DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Kulak Burun ve Boğazİnönü ÜniversitesiKulak, Burun, Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN KARATAŞ
- Koklear implant kullanan çocuklarda kısa süreli bellek çalışma belleği ve bilgi işlemleme hızı ile okumayı anlama becerileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between short-term memory working memory and information processing speed reading skills in children using cochlear implants
IŞIK BALTACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ATAŞ
- Koklear implant kullanan çocuklarda müzikal duygulanımın değerlendirilmesi
Assessment of musical appreciation in children with Cochlear i̇mplant
İREM DÜŞÜNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kulak Burun ve BoğazHacettepe ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YÜCEL