Otel işletmelerinde dönüşümcü liderlik, örgütsel özdeşleşme ve iş stresi ilişkisi
The relationship between transformational leadership, organizational identification, and job stress in hotel enterprises
- Tez No: 970525
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET KAHYAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, örgütsel özdeşleşme, iş stresi, yapıcı stres, otel işletmeleri, Transformational leadership, organizational identification, work stress, constructive stress, hotel businesses
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma beş yıldızlı otel işletmelerinde görev yapan çalışanların dönüşümcü liderlik algılarının, örgütsel özdeşleşme ve iş stresi düzeylerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Dönüşümcü liderliğin çalışan bağlılığını artırma ve stres düzeylerini azaltma potansiyeli temel odak noktası olurken, örgütsel özdeşleşmenin bu ilişkide aracı bir rol oynayıp oynamadığı yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Ayrıca çalışanların bireysel (cinsiyet, yaş, eğitim, medeni durum, kıdem) ve kurumsal (departman, görev düzeyi, maaş, işletme türü, turizm eğitimi) niteliklerine göre bu üç kavrama ilişkin algılarındaki farklılıklar da değerlendirilmiştir. Araştırma Antalya'nın Alanya ilçesindeki beş yıldızlı otellerde çalışan 848 personelden anket yoluyla elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler; betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve SEM ile analiz edilmiş; geçerlik doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile, güvenirlik Cronbach alfa katsayılarıyla sınanmıştır. Bulgular otel çalışanlarının dönüşümcü liderliği genel olarak olumlu algıladıklarını ve bu liderliğin örgütsel özdeşleşmeyi güçlendirirken, iş stresini doğrudan azaltıcı bir etki yarattığını göstermiştir. Ayrıca dönüşümcü liderliğin iş stresine dolaylı yoldan özdeşleşme aracılığıyla da etki ettiği bulunmuştur. Bununla birlikte özdeşleşmenin iş stresini pozitif yönde etkilediği yani yüksek aidiyetin sorumluluk baskısı yoluyla stresi artırabileceği görülmüştür. Demografik analizlerde; departman, görev pozisyonu, maaş grubu, otel sahiplik türü, turizm eğitimi gibi değişkenlerin dönüşümcü liderlik, örgütsel özdeşleşme ve iş stresi üzerinde anlamlı farklar yarattığı; kıdem süresinin ise yalnızca ilham verici motivasyon ve iş stresi boyutlarında anlamlı farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Ön büro departmanında çalışanlar dönüşümcü liderlik ve tüm ilgili alt boyutlarda anlamlı olarak daha yüksek puanlar alırken; mutfak departmanında çalışanlar ise yalnızca örgütsel özdeşleşme boyutunda daha yüksek puanlar almıştır. Stres düzeyi açısından sadece 1–3 yıl arası kıdeme sahip personelde anlamlı yükseklik tespit edilmiştir. Bağımsız otellerde liderlik algısı daha yüksek, ulusal zincirlerde ise stres algısı daha fazladır. Orta kademe yöneticiler ve diğer personel dönüşümcü liderliği daha olumlu algılarken; üst kademe ve alt kademe yöneticilerde bu algı daha düşüktür. Görev düzeyine göre iş stresinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Orta gelir grubundakiler dönüşümcü liderlik, düşünsel uyarım ve bireyselleştirilmiş önem boyutlarında daha olumlu algılara sahipken; en yüksek gelir grubundakiler daha düşük değerlendirmelerde bulunmuştur. Gelir düzeyinin örgütsel özdeşleşme ve iş stresi algısı üzerinde ise anlamlı bir etkisi gözlenmemiştir. Cinsiyet değişkeninde yalnızca düşünsel uyarım boyutunda kadın çalışanlar erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek algıya sahiptir. Diğer tüm cinsiyet karşılaştırmalarında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yaş, medeni durum ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre ise üç kavram açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Dönüşümcü liderlik, çalışan bağlılığını artıran ve stres düzeyini dengeleyen stratejik bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu etkinin örgütsel özdeşleşme yoluyla dolaylı stres yaratma potansiyeli göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle dönüşümcü liderlik uygulamalarının, çalışan destek sistemleri ve stres yönetimi mekanizmalarıyla bütünleşmiş biçimde yürütülmesi önemlidir. Liderliğin özdeşleşme ve stres üzerindeki etkilerinin departman, görev düzeyi ve kurum yapısı gibi değişkenler bağlamında değerlendirilmesi, yönetsel stratejilerin çalışan profillerine göre uyarlanmasını kolaylaştıracaktır. Gelecek araştırmalarda farklı sektörlerde yapılacak karşılaştırmalı analizlerle bu ilişkilerin daha kapsamlı biçimde incelenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the effects of employees' perceptions of transformational leadership on organizational identification and job stress levels in five-star hotel businesses. While the primary focus was on the potential of transformational leadership to enhance employee commitment and reduce stress levels, the mediating role of organizational identification in this relationship was analyzed through structural equation modeling (SEM). Additionally, differences in perceptions of these three constructs were evaluated based on employees' individual (gender, age, education, marital status, tenure) and organizational (department, position, salary, ownership type, tourism education) characteristics. The research was carried out with data obtained via a questionnaire administered to 848 employees working in five-star hotels in Alanya, Antalya. The data were analyzed using descriptive statistics, t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, and SEM. Validity was tested through confirmatory factor analysis (CFA), and reliability was assessed using Cronbach's alpha coefficients. The findings revealed that hotel employees generally perceived transformational leadership positively, with such leadership strengthening organizational identification and directly reducing job stress. It was also found that transformational leadership indirectly influenced job stress through identification. However, organizational identification was found to have a positive effect on job stress, suggesting that a high sense of belonging may increase stress through the pressure of responsibility. Demographic analyses indicated that variables such as department, position, salary group, ownership type, and tourism education created significant differences in transformational leadership, organizational identification, and job stress, while tenure generated significant differences only in inspirational motivation and job stress dimensions. Employees in the front office department reported significantly higher scores for transformational leadership and all its subdimensions, whereas those in the kitchen department scored higher only in organizational identification. In terms of stress levels, only employees with 1–3 years of tenure exhibited significantly higher scores. Leadership perceptions were higher in independent hotels, while stress perceptions were greater in national chain hotels. Mid-level managers and other staff perceived transformational leadership more positively, whereas upper-level and lower-level managers reported lower perceptions. No statistically significant difference in job stress was observed by position level. Employees in the middle-income group held more favorable perceptions in transformational leadership, intellectual stimulation, and individualized consideration, whereas those in the highest income group gave lower evaluations. Income level did not significantly influence perceptions of organizational identification or job stress. Regarding gender, a significant difference was found only in the intellectual stimulation dimension, where female employees reported higher perceptions than males. No other significant gender-based differences were observed. Likewise, no significant differences in the three constructs were found across age, marital status, or education level. Overall, transformational leadership emerges as a strategic approach that enhances employee commitment and balances stress levels. However, its potential to indirectly generate stress through organizational identification should be considered. Therefore, the implementation of transformational leadership practices should be integrated with employee support systems and stress management mechanisms. Evaluating the effects of leadership on identification and stress in the context of variables such as department, position level, and organizational structure can facilitate the adaptation of managerial strategies to employee profiles. Future studies are recommended to conduct comparative analyses across different sectors to examine these relationships more comprehensively.
Benzer Tezler
- Dönüştürücü / etkileşimci liderliğin iş tatminine etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü: Antalya'daki beş yıldızlı otel işletmeleri örneği
The meditiation role of organizational identification in the effect of transformational / transactional leadership upon job satisfaction: The case of five star hotel business in Antalya
SİNE ERDOĞAN MORÇİN
Doktora
Türkçe
2015
İşletmeSüleyman Demirel Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKER HÜSEYİN ÇARIKÇI
- Algılanan dönüşümcü liderlik davranışlarının örgütsel özdeşleşmeye etkisi: Hizmet sektöründe bir uygulama
The effect of perceived transformational leadership behaviors on organizational identification: An application in the service sector
AYŞE KURT
- Dönüşümcü liderlik davranışları ile örgütsel bağlılık ilişkisinde örgüt kültürünün rolü: Zincir otel işletmelerinde bir araştırma
Role of the organizational culture in the relationship between the transformational leadership behaviors and the organizational commitment: A study about hotel chains
GÖKHAN ÇOLAK
- Dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin örgütsel sessizlik üzerine etkisi: Otel işletmelerinde bir uygulama
The effect of transformational and transactional leadership on organizational silence: a study on hotel establishment
OZAN ÇATIR
Doktora
Türkçe
2015
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURBAN ÜNLÜÖNEN
- Yöneticilerin liderlik tarzlarının örgütsel değişim üzerindeki etkisi: Antalya ili beş yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama
Effect of leadership styles of managers on organizational change: Practice in five star hotels in Antalya
GÜRKAN ALAGÖZ
Doktora
Türkçe
2016
TurizmAkdeniz ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CÜNEYT ÇETİN