Toplum içinde yaşayan yaşlılarda sosyal ve zihinsel performans etkinliklerinin mental durum ve psikolojik iyi oluş üzerine etkilerine yönelik bir müdahale çalışması
An intervention study on the effects of social and mental performance activities on mental status and psychological well-being in the elderly living in the community
- Tez No: 970510
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Standardize Mini Mental Test, Psikolojik İyi Oluş, Sosyal Etkinlik, Zihinsel Etkinlik, Performans Etkinliği, Aile Sağlığı Merkezi, Elderly, Standardized Mini Mental Test, Psychological Well-Being, Social Activity, Mental Activity, Performance Effectiveness, Family Health Center
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TOPLUM İÇİNDE YAŞAYAN YAŞLILARDA SOSYAL VE ZİHİNSEL PERFORMANS ETKİNLİKLERİNİN MENTAL DURUM VE PSİKOLOJİK İYİ OLUŞ ÜZERİNE ETKİLERİNE YÖNELİK BİR MÜDAHALE ÇALIŞMASI ÖZET Amaç: Bu çalışmada, toplum içinde yaşayan yaşlı bireylere yapılacak sosyal ve zihinsel performans etkinlikleriyle mental durumlarına olumlu yönde etki edebilmek, psikolojik olarak iyi oluşlarını desteklemek amaçlanmaktadır. Gereç ve yöntem: Öncesi ve sonrasının değerlendirildiği müdahale çalışması şeklindeki bu çalışmanın evrenini Kayseri Develi Hatice-Muammer Kocatürk Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı olan 65 yaş ve üstü 40 birey oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan bireyler aile hekimliğine başvuran ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 65 yaş ve üzerindeki bireyler arasından rastgele alınmıştır. Çalışmada öncelikle yüz yüze sosyodemografik soruları da içeren soru anketi, Standardize Mini Mental Test (SMMT), Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (YPİOÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak bir ön değerlendirme yapılmıştır. Ardından daha önceden hazırlanmış olan 6 haftalık bir programla müdahale programı uygulanmıştır. Bu müdahalede haftada bir gün bireyler aile sağlığı merkezine davet edilip ve yaklaşık 60-90 dakika sürecek olan çeşitli sosyal ve zihinsel performans etkinlikleri düzenlenmiştir. Daha sonra SMMT ve YPİOÖ yeniden kullanılarak bir son değerlendirme yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılanların %75'i erkek, %25'i kadındır. Katılımcıların yaş ortalaması 71,23±4,06 olarak tespit edilmiştir. Bireylerin %67,5'inin ilkokul mezunu ve %10'unun üniversite mezunu olduğu saptanmıştır. Aile hekimine başvuru sıklığı değerlendirildiğinde, %57,5'i ayda birkaç kez, %42,5'i ise yılda birkaç kez aile hekimine gittiğini bildirmiştir. Hobi, sosyal aktivite, düzenli bedensel hareket, dışarı çıkma, kitap okuma gibi alışkanlıklarınız var mı sorusuna ise katılımcıların %92,5'i evet derken, en çok %55 ile dışarı çıkma, %35 ile kitap okuma cevabını vermişlerdir. Kullanılan vitamin takviyesi sorusuna ise katılımcıların %53,2'si herhangi bir vitamin takviyesi kullanmadığını belirtirken, %25,5'i B12 vitamini kullandığını, viii %21,3'ü ise D vitamini kullandığını ifade etmiştir. Katılımcılara dengeli ve düzenli beslenme sorulduğunda %80'i evet yanıtını vermiştir. Katılımcıların toplam ilk SMMT puanı 22,83±3,40, ilk YPİOÖ toplam puanı 52,00±5,57 ve BDÖ puan ortalaması ise 5,10'dur. Toplam son SMMT puanı 25,60±2,74 olarak hesaplanırken, YPİOÖ toplam puanı ise 56,68±4,11 olarak bulunmuştur. BDÖ ise, ölçekten yüksek puan alan katılımcıların çalışma dışı bırakılmasında kullanılmış olup son değerlendirmede kullanılmamıştır. Katılımcıların ilk test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu görülmektedir. Yaş değişkeni ile SMMT ölçümleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamışken, YPİOÖ Toplam puanı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Vitamin takviyesi almayanların SMMT Toplam (İlk), SMMT Toplam (Son) ve YPİOÖ (Son) ölçümlerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Eğitim durumu, dengeli ve düzenli beslenebilme, hobi, sosyal aktivite, düzenli bedensel hareket, dışarı çıkma, kitap okuma gibi alışkanlıklara sahip olma durumu ile SMMT ve YPİOÖ Toplam (İlk ve Son) test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Sonuç: Çalışmamızda sosyal ve zihinsel performans etkinliklerinin mental durum ve psikolojik iyi oluş üzerine anlamlı ve olumlu etkiler yarattığı ortaya konmuştur. 6 haftalık müdahale programıyla desteklenen SMMT ve YPİOÖ sonuçlarında müdahalemiz öncesi ve sonrası arasında anlamlı bir artış saptanmıştır. Veriler incelendiğinde katılımcıların çoğunun kendi evinde yaşadığı, sosyal güvenceye sahip olduğu ve aile hekimine düzenli olarak başvurduğu görülmüştür. Ayrıca hobiler, sosyal aktiviteler, dışarı çıkma ve kitap okuma alışkanlıklarının yaygın olması toplum içinde yaşayan yaşlı bireylerin sosyal bağlarını aktif olarak sürdürdüğünü de göstermektedir. Yaşlı bireylerde sosyal katılımın ve zihinsel uyarımın, yalnızca bilişsel işlevler üzerine değil, aynı zamanda psikolojik sağlık durumu üzerine de olumlu etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Son olarak topluma dayalı müdahale programlarının, yaşlı bireylerin hem mental durum hem de psikolojik iyi oluş açısından desteklenmesinde etkili ve uygulanabilir bir yöntem olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
AN INTERVENTION STUDY ON THE EFFECTS OF SOCIAL AND MENTAL PERFORMANCE ACTIVITIES ON MENTAL STATUS AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING IN THE ELDERLY LIVING IN THE COMMUNITY ABSTRACT Objective: In this study, it is aimed to positively affect the mental state of elderly individuals living in the community and support their psychological well-being through social and mental performance activities. Material and Method: The universe of this study, which is an intervention study in which the before and after evaluations are made, consists of individuals aged 65 and over registered at Kayseri Develi Hatice-Muammer Kocatürk Family Health Center. The individuals participating in the study were selected from individuals aged 65 and over who applied to family medicine and voluntarily agreed to participate in the study. In the study, a preliminary evaluation was made using a face-to-face questionnaire including sociodemographic questions, the Standardized Mini Mental Test (SMMT), the Psychological Well-Being Scale in the Elderly (PWSE), and the Beck Depression Inventory (BDI). Then, an intervention program was implemented with a previously prepared 6-week program. In this intervention, individuals were invited to the family health center once a week and various social and mental performance activities were organized, lasting approximately 60-90 minutes. A final evaluation was then made using the SMMT and the PWSE. Results: 75% of the participants in the study were male and 25% were female. The average age of the participants was determined as 71.23±4.06. It was determined that 67.5% of the individuals were primary school graduates and 10% were university graduates. When the frequency of visits to the family doctor was evaluated, 57.5% reported that they went to the family doctor several times a month, and 42.5% reported several times a year. When asked whether they have habits such as hobbies, social activities, regular physical exercise, going out, and reading books, 92.5% of the participants said yes, while the most common answers were going out 55% and reading books 35%. When asked about vitamin supplements used, 53.2% of the participants stated that they did not use any vitamin supplements, while 25.5% stated x that they used vitamin B12 and 21.3% said they used vitamin D. When participants were asked about a balanced and regular diet, 80% answered yes. Participants' total initial SMMT score was 22.83±3.40, their initial PWSE total score was 52.00±5.57, and their BDI mean score was 5.10. While the total final SMMT score was calculated as 25.60±2.74, the total score of PWSE was found to be 56.68±4.11. BDI was used to exclude participants who scored high on the scale and was not used in the final evaluation. It is observed that there are statistically significant differences between the participants' first test and post-test scores. While no significant relationship was found between the age variable and SMMT measurements, there was a positive and statistically significant relationship between the PWSE total score. It is observed that those who do not take vitamin supplements have higher SMMT Total (Initial), SMMT Total (Final) and PWSE (Final) measurements. There is no statistically significant difference between the educational status, having habits such as a balanced and regular diet, hobbies, social activities, regular physical exercise, going out, and reading books and the SMMT and PWSE Total (Initial and Final) scores. Conclusion: Our study has shown that social and mental performance activities have significant and positive effects on mental state and psychological well-being. A significant increase was found in the SMMT and PWSE results supported by the 6 week intervention program between before and after our intervention. It was seen that most of the participants lived in their own home, had social security and regularly consulted their family doctor. In addition, the widespread use of hobbies, social activities, going out, and reading books indicates that elderly individuals living in society actively maintain their social ties. It reveals that social participation and mental stimulation in elderly individuals have positive effects not only on cognitive functions but also on psychological health status. Finally, community-based intervention programs appear to be an effective and feasible method in terms of both the mental state and psychological well-being of the elderly.
Benzer Tezler
- The relationship between daily life of older adults and the urban environment in istanbul: The case of fati̇h and ni̇şantaşi
Yaşlı bireylerin günlük yaşamları ve kentsel çevre arasındaki ilişkisi, İstanbul örneği: Fatih ve Nişantaşı
RÜMEYSA BAYAR
Doktora
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
- Gümüşhane il merkezinde evde yaşayan yaşlılarda yeti yitimi ve aleksitimi
Disability and alexithymia in elderly people living at home in the center of gümüşhane
ÇAĞLA YİĞİTBAŞ
Doktora
Türkçe
2014
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERHAN DEVECİ
- Yaşlıların teknoloji ile yaşadığı sorunlar ve yaşlı ayrımcılığı
The problems that the elderly experience with technology andelder discrimination
AHMET ÜRESİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİFHAN KÖSE ÇAL