Tipik gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik prososyal davranışları ve akranlarını kabul düzeyleri ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between typical development children's prosocial behaviors towards their peers with special needs and their peer acceptance levels and peer bullying
- Tez No: 970351
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DEVLET ALAKOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Akran kabulü, akran zorbalığı, okul öncesi dönem, özel gereksinimli çocuklar, prososyal davranışlar, Children with special needs, peer acceptance, prosocial behaviors, peer bullying, preschool period
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada tipik gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik prososyal davranışları ile çocukların akranlarına yönelik zorbalık davranışları arasındaki ilişkide akran kabulünün aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Konya ilinde MEB'e bağlı bağımsız okul öncesi kurumuna ve anasınıflarına devam eden ve sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan 5-6 yaş grubundaki 260 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Özel Gereksinimli Çocuğa Karşı Prososyal Davranış Ölçeği, Okul Öncesi Kabul Ölçeği-Yenilenmiş Formu, Zorba ve Kurban Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Formu ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada test edilen modelin aracılık etkisinin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi ve bootstrap yöntemini esas alan regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda tipik gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik prososyal davranışları ile akranlarını kabul etme düzeyleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak yordayıcılığının olduğu, prososyal davranışlar ile zorba çocuk davranışları ve pasif zorba çocuk davranışları arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak yordayıcılığının olduğu ve okul öncesi dönem çocuklarının özel gereksinimli akranlarını kabul etme düzeyleri ile zorba çocuk davranışları ve pasif zorba çocuk davranışları arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak yordayıcılığının olduğu bulunmuştur. Araştırmada tipik gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik akran kabul düzeyleri çocukların yaş, cinsiyet, doğum sırası, ailedeki çocuk sayısı ve okul öncesi eğitime devam süresi değişkenleri açısından incelenmiş ve yaş değişkeni açısından zorba ve kurban çocuk davranışlarını değerlendirme formunun zorba çocuk davranışları alt boyutunda anlamlı düzeyde farklılaşma saptanmaz iken, pasif zorba çocuk davranışları alt boyutunda anlamlı düzeyde farklılaşma saptanmış, cinsiyet değişkeni açısından akran kabul düzeyleri açısından anlamlı düzeyde bir farklılaşma saptanmaz iken; özel gereksinimli çocuğa karşı prososyal davranış ölçeği puan ortalamaları açısından anlamlı düzeyde farklılık saptanmış, zorba ve kurban çocuk davranışlarını değerlendirme formunun pasif zorba çocuk davranışları alt boyutunda anlamlı düzeyde farklılaşma saptanmamış; zorba çocuk davranışları alt boyutunda istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık saptanmıştır. Son olarak araştırmada tipik gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik prososyal davranışları ile çocukların akranlarına yönelik zorbalık davranışları arasındaki ilişkide akran kabulünün aracı rolünün bulunduğu, yani prososyal davranışların akran kabulünün artmasına sebep olduğu ve bu artış sebebi ile çocukların zorbalık davranışlarının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, it was aimed to examine the mediating role of peer acceptance in the relationship between the prosocial behaviors of typically developing children toward their peers with special needs and the bullying behaviors of these children toward their peers. The research employed the relational survey model, one of the survey models. The study group consisted of 260 children aged 5–6 who attended independent preschool institutions and kindergarten classes affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in Konya and had inclusive students in their classrooms. The data were collected using the Prosocial Behavior Toward Children with Special Needs Scale, the Revised Preschool Peer Acceptance Scale, the Assessment Form for Bullying and Victim Behaviors in Children, and a Personal Information Form. To determine the mediating effect of the model tested in the study, Pearson correlation analysis and regression analysis based on the bootstrap method were used. The research results indicate that there is a positive statistical correlation between the prosocial behaviors of typically developing children toward their peers with special needs and their level of acceptance of their peers. there was a negative, statistically significant correlation between prosocial behaviors and aggressive child behaviors and passive aggressive child behaviors, and there was a negative, statistically significant correlation between preschool children's levels of acceptance of peers with special needs and aggressive child behaviors and passive aggressive child behaviors. The study examined the peer acceptance levels of typically developing children toward their peers with special needs in terms of variables such as age, gender, birth order, number of children in the family, and duration of preschool education. While no significant differences were found in the bully subscale of the Bully and Victim Child Behavior Assessment Form in terms of the age variable, a significant difference was found in the passive bully child behavior subscale. No significant difference was found in peer acceptance levels based on the gender variable. a significant difference was found in terms of the mean scores on the prosocial behavior scale toward children with special needs. No significant difference was found in the passive bully child behavior subscale of the bully and victim child behavior assessment form; a statistically significant difference was found in the bully child behavior subscale. Finally, the study concluded that peer acceptance has a mediating role in the relationship between typically developing children's prosocial behaviors toward peers with special needs and their bullying behaviors toward peers. That is, prosocial behaviors increase peer acceptance, and this increase leads to a decrease in bullying behaviors among children.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Sürekli rejim şartlarında nükleer yakıt çubuklarında tek ve iki boyutlu ısı iletiminin analizi
In steady-state conditions analyses of one and two dimensional conduction in nuclear fuel rods
İBRAHİM ATILGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN ATAER
- Wistar tipi erkek farelerin gastrointestinal kanal duvarında yaygın apud hücrelerinin türleriyle dağılımlarının modifiye gümüşleme metodlarıyla ışık mikroskobu düzeyinde incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEVLÜT ASAR
Doktora
Türkçe
1986
MorfolojiAkdeniz ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERAL TEKELİOĞLU