Bağış ve yardımların gelir, kurumlar ve katma değer vergisi kanunu açısından değerlendirilmesi
Evaluation of donations and aids in terms of income, corporate and value added tax law
- Tez No: 970256
- Danışmanlar: PROF. DR. HAMZA KAHRİMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik yardımlar, Economic aids
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye ve Vergi Uygulamaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bağış ve yardımlar, bağışlayan ve bağışı kabul eden arasında meydana gelir. Ancak vergisel anlamda değerlendirildiğinde ise bu konunun devlete sirayet eden tarafı da bulunmaktadır. Bağışta bulunan mükellefler için vergi mevzuatımızda özellikle gelir, kurumlar ve katma değer vergisi açısından vergisel anlamda avantajlar bulunmaktadır. Kanunlardaki düzenlemeler ve şartlar altında bağışta bulunacak mükellefler bağışları dolayısıyla vergi matrahlarının tespitinde indirim ya da gider unsuru olarak dikkate alabilirler. Bağış ve yardımların vergi matrahından indirimi için gerekli koşullar, düzenlemeler ve indirimin uygulanması açısından vergi kanunlarınca ayrı ayrı incelenmesi mükellefler açısından önem arz etmektedir. Dolayısıyla Kurumlar Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu açısından bağış ve yardımların kazançtan indirilmesi hususundaki farklılıkları ele almak ve uygulamada karşılaşılan sorunlarla ilgili açıklamalara yer vermek çalışma açısından önemlidir. Türk Vergi Hukukunda bağış ve yardımların bazıları belli bir hadle sınırlıyken bazıları ise sınırlı değildir. Bu nedenle, vergi mevzuatında belirli bir sınıra tabi olan bağışlar ve yardımlar ile olmayanlar arasında açık bir ayrım yapılması, bağışçılar açısından yararlı olacaktır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda ulaşılan en önemli bulgulardan biri, mevcut vergi teşviklerinin sosyal faydayı artırmaya yönelik ciddi bir potansiyel taşımasına rağmen uygulama aşamasında çeşitli yapısal sorunlar içerdiğidir. Özellikle bağış yapılan kurumların statüsü, indirime esas oranların belirsizliği ve denetim mekanizmalarının zayıflığı, bağışların amacına ulaşmasını zorlaştırmaktadır. Mevzuatta kamu yararına çalışan dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yapılan bağışların indirim konusu yapılabileceği belirtilmesine rağmen, bağışçılar açısından bu statülerin güncel ve şeffaf bir şekilde erişilebilir olmaması önemli bir boşluk yaratmaktadır. vi Ayrıca KDV uygulamaları açısından bedelsiz teslimlerin çoğu durumda KDV doğurması, bağışların yaygınlaşmasını engelleyen bir unsur olarak tespit edilmiştir. Uygulamada mükellefler, bağışların KDV'ye tabi olup olmadığı konusunda tereddüt yaşamaktadır. Bu durum özellikle afet dönemlerinde belirginleşmekte; acil ve yüksek hacimli bağışların belgelenmesi, vergisel avantajlara uygun yapılması, mükellefler açısından karmaşık hale gelmektedir. Bağış ve yardım kavramlarına ilişkin yasal düzenlemeler karmaşık ve düzensizdir. Bu sebeple düzenlemelerin daha anlaşılır ve bir arada olması, bağış ve yardımların sosyal anlamda katkısını ve bağışların doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacaktır. Bu nedenle, düzenlemelerin daha anlaşılır ve bütünleşik hale getirilmesi, bağış ve yardımların sosyal etkisini artıracak ve de bağışların uygun şekilde yapılmasını sağlayacaktır. Ayrıca, 6 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen Kahramanmaraş Depremi sonrasında yurt içinde ve yurt dışında yapılan bağış ve yardım türlerinin ve vergi mevzuatı kapsamındaki durumlarının incelenmesi, bağış ve yardımların daha net anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Sonuç olarak çalışmada; bağış ve yardımların vergisel açıdan şeffaflık, eşitlik ve kamu yararı ilkeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılması gerektiği önerilmektedir. Mevzuatın sadeleştirilmesi, bağışa konu olan işlemlerde KDV muafiyetinin genişletilmesi, statü sahibi kuruluşların ortak ve dijital bir platformda erişilebilir hale getirilmesi ve yıllık bağımsız denetim sisteminin kurulması, önerilen temel politikalardır. Bu yaklaşımlar, hem vergi kaybını telafi etmeyi hem de bağışların sosyal etkisini en üst düzeye çıkarmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Donations and aids occur between the donor and the recipient. However, when evaluated from a tax perspective, there is also a side of the issue that affects the state. There are tax advantages for taxpayers who make donations, especially in terms of income, corporate and value-added taxes. Taxpayers who make donations under the regulations and conditions in the law may take their donations into account as a deduction or expense item in determining their tax base. It is important for taxpayers to examine the conditions and regulations required for the deduction of donations and aids from the tax base and the tax laws separately in terms of the application of the deduction. Therefore, it is important to address the differences in the deduction of donations and grants from income in terms of the Corporate Tax Law, Income Tax Law and Value Added Tax Law and to include explanations regarding the problems encountered in practice. In Turkish tax law, while some donations and aids are subject to a certain limit, others are not. Therefore, a clear distinction in tax legislation between donations and aids that are subject to a specific limit and those that are not would be beneficial for donors. One of the most significant findings of this study is that, although the existing tax incentives hold considerable potential to enhance social welfare, their implementation is hindered by several structural problems. In particular, the legal status of recipient institutions, the ambiguity regarding deductible rates, and the lack of robust audit mechanisms make it difficult for donations to achieve their intended purpose. Although the legislation allows deductions for donations made to associations recognized as serving the public interest and to foundations granted tax exemption by the President, the lack of up-to-date and transparent access to the official status of these entities constitutes a significant deficiency for donors. viii Moreover, in terms of VAT practices, the fact that free-of-charge deliveries often incur VAT has been identified as a factor hindering the widespread use of donations. In practice, taxpayers often hesitate to determine whether donations are subject to VAT. This situation becomes particularly evident during disasters, as documenting urgent and largevolume donations and making them eligible for tax advantages becomes complex for taxpayers. Legal regulations regarding the concepts of donation and aid are complex and irregular. Therefore, making the regulations more comprehensible and consolidated will enhance the social impact of donations and aids, and ensure that donations are made appropriately. In addition, during the evaluation of donations and aid within the scope of tax legislation, examining the types of donations and aid made domestically and abroad and their status within the scope of tax legislation after the Kahramanmaraş Earthquake that occurred in our country on February 6, 2023 will contribute to a clearer understanding of donations and aid. In conclusion, the study recommends that donations and aid should be restructured in line with the principles of transparency, equality, and public benefit from a tax perspective. Key recommended policies include simplifying legislation, expanding the VAT exemption for donations, making institutions with established status accessible on a common, digital platform, and establishing an annual independent audit system. These approaches aim to both offset tax losses and maximize the social impact of donations.
Benzer Tezler
- Türk vergi hukukunda eğitimin vergilendirilmesi
Taxation of education under turkish taxation system
AHMET OZANSOY
- Türkiye'de bölgeler bazında vergilerin kaldıraç etkisi
Buoyancy effect of taxes on regional basis in Turkey
PINAR BENGİ KAYA
Doktora
Türkçe
2022
MaliyeAfyon Kocatepe ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSÜM GÜRLER HAZMAN
- Türk vergi sisteminde bağış ve yardımlar
Donations and charities in the Turkish tax system
İSMAİL IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Siyasal BilimlerDokuz Eylül ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TOSUNER
- Türkiye`de yabancıların sosyal güvenlik hakları
Social security rights of foreigners in Turkey
MEHMET SERHAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriAnkara ÜniversitesiDevletler Özel Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGUT TURHAN
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ