Çin'in bölgesel hegemonya olma yolunda ilerleyişi Bir Kuşak Bir Yol girişimi: Orta Asya örneği
China's progress towards becoming a regional hegemony One Belt One Road initiative: The case of Central Asia
- Tez No: 969713
- Danışmanlar: PROF. DR. NUR ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Orta Asya'daki artan ekonomik ve siyasi etkisini, bu sürecin temel araçlarından biri olan Bir Kuşak Bir Yol (BKBY) girişimi üzerinden incelemektedir. Araştırmada, realist kuram çerçevesinde güç ve hegemonya kavramları teorik olarak ele alınmış; Çin'in tarihsel ve düşünsel temelleri, Konfüçyüsçülük, Tianxia paradigması, geleneksel haraç sistemi ve“Aşağılanma Yüzyılı”gibi unsurlar üzerinden değerlendirilmiştir. Mao döneminden Xi Jinping'e uzanan süreçte dış politikanın evrimi, ekonomik reformlar ve dışa açılmanın diplomatik yansımalarıyla birlikte analiz edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde, Çin'in Orta Asya açılımı ve BKBY girişiminin bölgesel jeopolitik ve ekonomik etkileri kapsamlı biçimde incelenmiştir. Orta Asya, enerji kaynakları, ticaret yolları ve coğrafi konumu itibarıyla Asya kıtasının stratejik merkezinde yer almakta; bu durum bölgeyi hem Çin hem de diğer büyük güçler için kritik hâle getirmektedir. Çin açısından Orta Asya, yalnızca ekonomik kalkınma ve ticaretin genişletilmesi açısından değil; aynı zamanda bölgesel etkisini artırarak stratejik çıkarlarını güvence altına alma ve güç dengelerinde daha belirleyici bir aktör hâline gelme hedefi bakımından önem taşımaktadır. Kuşak Yol girişimi, Çin'in Orta Asya'daki nüfuzunu pekiştirerek çok kutuplu dünya düzeninde Batı merkezli güç dengelerine alternatif oluşturma amacını taşımaktadır. Bu bağlamda girişim, bölge ülkelerinin Çin'e ekonomik bağımlılığını artırırken, Pekin'in bölgedeki artan etkisini görünür kılarak hegemonya eğilimini somutlaştıran bir araç olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte çalışma, Çin'in artan varlığını, tarihsel olarak bölgede güçlü bir aktör olan Rusya'nın nüfuzu ile karşılaştırmalı bir perspektiften ele almakta; iki ülkenin Orta Asya'daki etkilerinin örtüşen ve rekabet eden yönlerini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Kuşak Yol girişimi yalnızca ekonomik bir proje değil; Orta Asya'nın jeopolitik önemini, Çin'in bölgedeki artan etkisini pekiştirerek onu bölgesel hegemonya konumuna daha da yaklaştıran stratejik bir dış politika hamlesi olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the People's Republic of China's growing economic and political influence in Central Asia through one of the main instruments of this process, the One Belt One Road (OBOR) initiative. Within the framework of realist theory, the concepts of power and hegemony are discussed theoretically, followed by an analysis of China's historical and intellectual foundations through elements such as Confucianism, the Tianxia paradigm, the traditional tributary system, and the“Century of Humiliation.”The evolution of foreign policy from the Mao era to the Xi Jinping era is analyzed in detail, with particular emphasis on the impact of economic reforms and the opening-up policy on diplomacy. In the final part, China's engagement in Central Asia and the geopolitical and economic implications of the OBOR initiative are examined comprehensively. Central Asia, with its energy resources, trade routes, and geographic location, occupies the strategic center of the Asian continent, making it critical for both China and other major powers. For China, Central Asia is significant not only for economic development and trade expansion but also for enhancing its regional influence, safeguarding its strategic interests, and becoming a more decisive actor in the balance of power. The Belt and Road Initiative aims to consolidate China's influence in Central Asia while offering an alternative to Western-centered power structures within a multipolar world order. In this context, the initiative is viewed as a tool that, while increasing the economic dependence of regional states on China, makes Beijing's growing influence more visible and concretizes its hegemonic tendency. The study also approaches China's expanding presence from a comparative perspective with Russia, a historically dominant actor in the region, identifying both converging and competing aspects of their influence in Central Asia. In conclusion, the Belt and Road Initiative is not merely an economic project but a strategic foreign policy initiative that leverages Central Asia's geopolitical significance to consolidate China's growing influence and bring it closer to a position of regional hegemony.
Benzer Tezler
- ABD hegemonyası karşısında Çin'in yükselişi ve 'barışçıl dış politika' söylemi
The rise of China and her peaceful foreign policy discourse against US hegemony
DERYA YURDAKUL
Doktora
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADET GÜLDEN AYMAN
- Şi Cinping dönemi Çin'in dış politikasının Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine etkisi
The effect of China's foreign policy in the Xi Jinping era on the Central Asian Turkic Republics
İHSAN BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİZ DİNÇ
- Soğuk savaş sonrası Çin Halk Cumhuriyeti'nin Orta Asya'ya yönelik politikalarının analizi
Foreign policy analysis of people's Republic of China toward Central Asia after cold war
SHARIFA GİRİTLİOĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SOYALP TAMÇELİK
- Rusya'nın Putin dönemi Asya-Pasifik politikası: Çin Halk Cumhuriyeti ve bölge devletleri ile ilişkileri
Russia's Asia-Pacific policy during the Putin era: Its relations with the People's Republic of China and the regional states
CİHAN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2026
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT YORULMAZ
- Uluslararası sistemdeki etkin aktörlerin İran'ın nükleer programına yaklaşımları
The approaches of the major actors in the international system to Iran's nuclear programme
ATASAY ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıStrateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN SAYGIN