Yaşlılarda inhalasyon yoluyla uygulanan karışım aromaterapinin uyku süresi, uyku kalitesi, uykuya dalma süresi ve bilişsel düzeye etkisinin araştırılması
The effect of inhaled blend aromatherapy on sleep duration, sleep quality, falling asleep time and cognitive level in elderly people
- Tez No: 969402
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEBAHAT ATEŞ, DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA KAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Aromaterapi, Aromaterapist, Bilişsel süreç, Bilişsel özellikler, Hemşirelik bakımı, Kısa süreli gündüz uykusu, Pittsburg uyku kalitesi ölçeği, REM uykusu davranış bozukluğu, Uyku kalitesi, Aromatherapy, Aromatherapist, Cognitive processes, Cognitive characteristics, Nursing care, Short term daytime sleep, Pittsburg sleep quality index, REM sleep behavior disorder, Quality of sleep
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yaşlı bireylere inhalasyon yoluyla uygulanan karışım aromaterapinin; uyku süresi, uykuya dalma süresi, uyku kalitesi ve bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü deneysel olarak planlanan bu çalışma, İstanbul'da Darülaceze yerleşkesinde yaşayan toplam 60 yaşlı birey ile yürütülmüştür. Katılımcılar basit rastgele yöntemle 30'ar kişilik müdahale ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubuna 4 hafta boyunca gündüz saat 11.30'da peppermint–palmarosa; gece saat 21.30'da vetiver, misk adaçayı, sedir, greyfurt ve petitgrain yağlarından oluşan karışım, inhalasyon yoluyla uygulanmıştır. Kontrol grubuna esansiyel yağ uygulaması yapılmamıştır. Veriler, subjektif değerlendirme araçları (PUKİ, EUÖ, BOBKT) ve giyilebilir akıllı saatlerle toplanan objektif uyku parametreleriyle elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22.0 programına aktarılmış, normal dağılım gösteren veriler için bağımsız örneklem t-testi ve eşleştirilmiş örneklem t-testi uygulanmıştır. Müdahale grubunda, uygulama öncesine kıyasla uykuya dalma süresi belirgin biçimde kısalmış, toplam uyku süresi uzamış ve PUKİ puanları anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0.001). Ayrıca, BOBKT puanlarının müdahale grubunda 4. hafta sonunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı ve bu değişimin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p<0.01). Bu durum, bilişsel işlevlerde iyileşmeye işaret etmektedir. Kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Çalışmanın sonuçları, inhalasyon yoluyla uygulanan çok bileşenli aromaterapinin yaşlı bireylerde hem uyku düzeni hem de bilişsel performans üzerinde olumlu etkiler sağladığını göstermiştir. Özellikle gündüz uygulanan peppermint–palmarosa karışımının dikkat, bellek ve oryantasyon gibi bilişsel alanlarda toparlanmayı desteklediği saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, yaşlı bireylerde farmakolojik olmayan destekleyici müdahaleler arasında aromaterapinin etkili bir yöntem olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the effects of mixed aromatherapy administered to elderly individuals via inhalation on sleep duration, sleep onset time, sleep quality, and cognitive functions. This randomised controlled experimental study was conducted with a total of 60 elderly individuals living in the Darülaceze settlement in Istanbul. Participants were randomly assigned to intervention and control groups of 30 individuals each. The intervention group received a mixture of peppermint–palmarosa at 11:30 a.m. and vetiver, musk sage, cedar, grapefruit, and petitgrain oils at 9:30 p.m. via inhalation for four weeks. No essential oil application was performed on the control group. Data were collected using subjective assessment tools (PUKI, ESS, BOBKT) and objective sleep parameters obtained from wearable smartwatches. The collected data were transferred to SPSS 22.0, and independent samples t-test and paired samples t-test were applied for data showing normal distribution. In the intervention group, the time to fall asleep was significantly shorter, total sleep time was longer, and PUKI scores were significantly lower compared to before the application (p<0.001). In addition, it was observed that BOBKT scores decreased significantly in the intervention group at the end of the 4th week, and this change was higher than that in the control group (p<0.01). This indicates an improvement in cognitive function. No significant change was observed in the control group. The results of the study show that multi-component aromatherapy administered by inhalation has positive effects on both sleep patterns and cognitive performance in elderly individuals. In particular, it was found that the peppermint–palmarosa mixture administered during the day supports recovery in cognitive areas such as attention, memory, and orientation. Based on these findings, it is considered that aromatherapy can be used as an effective method among non-pharmacological supportive interventions in elderly individuals.
Benzer Tezler
- Acil servise başvuran ölümcül zehirlenmelerin 10 yıllık retrospektif analizi
10-year retrospective analysis of deadly poisoning applicants to emergency service
ÖZGE BAKIŞKAN TOMBUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
İlk ve Acil YardımÇukurova ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SEBE
- Egzojen obesitesi olan çocuklarda Bisfenol A maruziyeti ve idrar Bisfenol A düzeyleri
Bisphenol A exposure and urinary Bishenol A levels in exogen obese children
ESRA ELLİALTI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADRİYE YURDAKÖK
- Alkol dışı madde bağımlılığı olan kişilerde solunum sisteminin değerlendirilmesi
The evaluation of respiratory system of non - alcohol drug addicted patients
FULYA ÇİYİLTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Göğüs HastalıklarıAkdeniz ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE CANDAN ÖĞÜŞ
- Kitlesel yaralanmalı olayların tanımlanması
Definition of mass-casualty incidents and classification of criteria
SARPER YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Acil TıpYeditepe ÜniversitesiAcil Durum ve Afetlerde Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZGİN SARIKAYA
PROF. DR. DOĞAÇ NİYAZİ ÖZÜÇELİK
- Yapı içi hava kirliliğinin değerlendirilmesine yönelik bir yaklaşım
An approach for the assessment of indoor air pollution
POLAT DARÇIN