Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde şema modlarının incelenmesi
Examining schema modes in individuals with substance use disorder
- Tez No: 969304
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN HASAN TAHSİN KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Psychology, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, denetimli serbestlik, madde kullanımı, şema modları. Tez, Addiction, probation, schema modes, substance use. Thesis Page Count: 62
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, madde kullanım bozukluğu olan bireylerde şema modları ile bu modların sosyodemografik değişkenler ve kullanılan madde türüyle ilişkisi incelenmiştir. Çalışma, İzmir Demokrasi Üniversitesi Buca Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi Denetimli Serbestlik Polikliniği'ne TCK 191. maddesi kapsamında yönlendirilen, psikiyatrik muayene ve toksikolojik analizler sonucunda madde kullanım bozukluğu tanısı konulan 110 katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu ve Young Şema Modu Envanteri-Adli (SMI-F) uygulanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizleri, t-testi ve ANOVA yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırmada, madde kullanım bozukluğu olan bireylerde en baskın uyumsuz şema modlarının Kopuk Kendini Yatıştırıcı, Talepkâr Ebeveyn ve Şüpheci Aşırı Denetimci olduğu saptanmıştır. Ayrıca yaş ile Büyüklenmeci, Adli Büyüklenmeci ve Mutlu Çocuk modları arasında pozitif yönde ilişki bulunmuştur. Hiddetli Çocuk ve Öfkeli Korungan modları çalışmayanlarda; Denetimsiz Çocuk ve Öfkeli Korungan modları bekârlarda; Öfkeli Çocuk modu ise evlilerde daha yüksek saptanmıştır. Kullanılan madde türü, eğitim yılı ve ikamet durumuna göre ise şema modlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bulgular, madde kullanım bozukluğu olan bireylerde özellikle duygu düzenleme güçlükleri ve yoğun öz-eleştiriyle ilişkili şema modlarının baskın olduğunu ve şema modlarının sosyodemografik faktörler ile yaşam koşullarıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Çalışmanın sınırlılıkları arasında, modların değerlendirilmesinde yalnızca öz-bildirim ölçeğinin kullanılması ve tek yöntemle sınırlı kalınması yer almaktadır. Bununla birlikte, bu çalışma Türkiye'de bu alanda yapılan ilk araştırmalardan biri olması açısından önem taşımaktadır. Gelecek araştırmalarda daha geniş örneklemler, farklı ölçüm yöntemleri ve boylamsal tasarımlar kullanılarak bağımlılıkta şema modlarının dinamiklerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined schema modes in individuals with substance use disorder and their associations with sociodemographic variables and the type of substance used. The study was conducted with 110 participants who were referred to the Probation Clinic of İzmir Democracy University Buca Seyfi Demirsoy Training and Research Hospital under Article 191 of the Turkish Penal Code and diagnosed with substance use disorder through psychiatric evaluation and toxicological analyses. Participants completed a Personal Information Form and the Young Schema Mode Inventory–Forensic (SMI-F). Data were analyzed using descriptive statistics, correlation analyses, t-tests, and ANOVA. The findings indicated that the most prevalent maladaptive schema modes among individuals with substance use disorder were the Detached Self-Soother, Demanding Parent, and Suspicious Overcontroller modes. In addition, positive associations were found between age and the Self-Aggrandizer, Forensic Self-Aggrandizer, and Happy Child modes. The Enraged Child and Angry Protector modes were more common among unemployed participants; the Impulsive Child and Angry Protector modes were higher among single participants; and the Angry Child mode was higher among married participants. No significant differences in schema modes were observed with respect to the type of substance used, years of education, or place of residence. These findings suggest that individuals with substance use disorder predominantly exhibit schema modes associated with emotion regulation difficulties and heightened self-criticism, and that schema modes may be related to sociodemographic factors and life circumstances. Limitations of the study include reliance solely on a self-report measure and the use of a single assessment method. Nevertheless, this research is among the first studies conducted in Turkey to address schema modes in substance use disorder, highlighting its significance. Future studies should employ larger and more diverse samples, incorporate multiple assessment methods, and adopt longitudinal designs to provide a more comprehensive understanding of schema modes in addiction.
Benzer Tezler
- Alkol veya madde bağımlısı olan bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ile ontolojik iyi-oluş arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolünün incelenmesi
Examiming the intermediary role of psychological resilince in therelationship between early maladaptive schemas and ontological wellbeing in alcohol and substance addicted individuals.
NAZLI UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
- Ankara AMATEM kliniğinde tedavi gören bireylerin tedavi sürecindeki deneyimleri ve taburculuk sonrası gereksinimleri
Experiences of individuals during the treatment process who are being treated in the Ankara AMATEM clinic and post-discharge needs
SEMRA GÜNDÜZ TÜRKEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA BUZ
- Alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireylerdeki uyumsuz şemaların alkol ve madde aşerme düzeyleri üzerine etkisi
Effects of early maladaptive schemas in individuals with substance use disorder on their craving levels
MUAZZEZ SOLMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ALPER
- Alkol ve madde kullanım bozukluğunda stresle başa çıkma yöntemleri ve şema alanlarının tedavi motivasyonu üzerine etkisi.
The effects of coping methods and schema domains on treatmentmotivation in alcohol and substance use disorder
BÜŞRA YEŞİLBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiBağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. CEMAL ONUR NOYAN
- Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine intihar girişimi ve kendine zarar verme öyküsü ile başvuran olguların adli tıbbi açıdan değerlendirilmesi
A forensic medical evaluation of patients presenting to Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital with a history of suicide attempt and self-harm
GÜLŞAH YİĞİT