Geri Dön

Kronik hastalıkların uyku kalitesine etkisi

Effects of chronic diseases on sleep quality

PDF İndir

  1. Tez No: 969267
  2. Yazar: MEHMET KARAKAŞ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Kronik Hastalıklar, Uyku Kalitesi, Kronik hastalık, Pittsburg uyku kalitesi ölçeği, Chronic Diseases, Family Medicine, Sleep Quality, Family practice, Chronic disease, Pittsburg sleep quality index, Quality of sleep
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Kronik hastalıklar ile uyku kalitesi arasındaki olası ilişkiyi ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmamız gözlemsel, kesitsel, tanımlayıcı bir araştırmadır. Çalışma 01.06.2024 - 01.08.2024 tarihleri arasında İstanbul Güngören Abdurrahman Nafiz Gürman Aile Sağlığı Merkezi 89 Numaralı Aile Hekimliği Birimine Kayıtlı ve en az bir kronik hastalığı 804 kişi içerisinden çalışmaya katılmayı kabul eden 280 katılımcı ile yapıldı. Katılımcılara Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve tarafımızca oluşturulan sosyodemografik form yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Araştırmada değerlendirilen vakaların demografik ve klinik özellikleri betimleyici istatistiksel analizlerle (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma vb.) incelendi. Çalışmada veri analizi için SPSS 27.0 paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik bilgilerine dair tanımlayıcı veriler, katılımcılarda saptanan hastalık grupları ve en sık 20 hastalık, Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği ve alt alanlarının puanları frekans tabloları şeklinde verilmiştir. Çalışmanın verileri normallik varsayımları açısından Kolmogorv-Smirnov testi ile değerlendirilmiş olup p<0.05 olarak belirlenmiştir. Bundan dolayı ölçek puanları arasındaki korelasyonu belirlemek için non-parametrik testlerden Spearman's rho korelasyon testi yapılmıştır. Bununla birlikte ölçekler ile katılımcıların sosyodemografik verileri arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek üzere non-parametrik testlerden Mann-Whitney U Test ve Kruskal-Wallis Test uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark çıkması durumunda, anlamlılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla post-Hoc testi olarak ikili gruplar Mann-Whitney U Test ile karşılaştırılmıştır. p<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Bu çalışma, başvuranlar arasında kriterleri karşılayan 268 katılımcıda özellikle metabolik sendrom, psikiyatrik bozukluklar ve vitamin eksiklikleri gibi komorbiditelerin uyku parametrelerini nasıl etkilediğini ortaya koyarak, klinik pratikte kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarına katkı sağlamayı hedeflemiştir. Çalışma, Türkiye popülasyonunda kronik hastalık birlikteliklerinin uyku kalitesi ile ilişkisini inceleyen kapsamlı bir kaynak olma özelliği taşımaktadır. Sosyodemografik Özellikler: Katılımcıların %52,6'sı kadın, %47,4'ü erkek olup, yaş ortalaması 54,29 yıldır. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ortalaması 26,5 olarak hesaplanmış olup, katılımcıların %36,2'si fazla kilolu, %20,5'i obez kategorisindedir. Eğitim durumu: Katılımcıların %33,1'i yükseköğretim, %33,5'i ilköğretim mezunudur. Gelir düzeyi: %49,6'sı orta gelirli, %24,6'sı düşük gelirli grupta yer almaktadır. Kronik Hastalık Dağılımı: En yaygın kronik hastalıklar: Hipertansiyon (%36,57), Diyabet (%22,01), Vitamin D eksikliği (%17,91). Kişi başına düşen kronik hastalık sayısı: 2,62. Metabolik hastalık kümeleşmesi: Hipertansiyon + Diyabet (%11,6), Hipertansiyon + Hiperlipidemi (%11,2) en sık ikili kombinasyonlardır. Uyku Kalitesi ve İlişkili Faktörler: PUKİ puan ortalaması: 6,09±3,61. Katılımcıların %40,7'si iyi, %10,8'i kötü uyku kalitesine sahiptir. Cinsiyet farklılıkları: Kadınlarda uyku ilacı kullanımı (0,58±1 vs. 0,31±0,72; p=0,020) ve uyku latansı (1,31±0,83 vs. 1,05±0,93; p=0,006) anlamlı derecede yüksektir. Gelir ve mesken durumu: Çok yüksek gelirlilerde uyku latansı düşük (p=0,048), kirada oturanlarda uyku bozukluğu yüksektir (p=0,011). Kronik Hastalıkların Uyku Kalitesine Etkisi: Psikiyatrik hastalıklar: Toplam PUKİ puanı (8,71±5,5 vs. 5,92±3,39; p=0,029) ve uyku ilacı kullanımı (1,24±1,44 vs. 0,4±0,82; p=0,008) belirgin şekilde yüksektir. KOAH: Uyku latansı (1,77±1,13 vs. 1,16±0,85; p=0,036) ve subjektif uyku kalitesi (1,52±0,82 vs. 0,97±0,75; p=0,012) anlamlı düzeyde bozulmuştur. Migren ve cilt hastalıkları: Migrenli bireylerde PUKİ puanı (8,72±4,32 vs. 5,9±3,48; p=0,004), cilt hastalığı olanlarda ise (8,82±4,3 vs. 5,91±3,49; p=0,002) yüksektir. Sonuç: Bu çalışma, kronik hastalık birlikteliklerinin uyku kalitesi üzerinde tek başına görülen hastalıklardan daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle psikiyatrik bozukluklar, migren ve KOAH, uyku mimarisini çok yönlü olarak bozmaktadır. Metabolik sendrom (hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi) ve vitamin eksiklikleri (D ve B12) gibi kombinasyonlar, uyku sürekliliği ve farmakolojik müdahale gereksinimini artırmaktadır. Psikiyatrik ve nörolojik hastalıklar olan bireylerde uyku hijyeni eğitimi ve bilişsel davranışçı terapi önceliklendirilmelidir. Metabolik hastalık kümeleşmesi olan hastalarda diyet, egzersiz ve solunum rehabilitasyonu gibi multidisipliner yaklaşımlar uygulanmalıdır. Vitamin eksiklikleri rutin olarak taranmalı ve replasman tedavisi başlanmalıdır. Kronik hastalığı olan bireylerde uyku kalitesi taraması rutin klinik değerlendirmelere dahil edilmelidir. Gelecek çalışmalarda, bu ilişkilerin nedensellik yönünü aydınlatacak longitudinal araştırmalar yapılmalıdır.

Özet (Çeviri)

Aim: The aim is to reveal the possible relationship between chronic diseases and sleep quality. Method: Our study is an observational, cross-sectional, descriptive study. The study was conducted between 01.06.2024 and 01.08.2024 with 280 participants out of 804 people registered to the Istanbul Güngören Abdurrahman Nafiz Gürman Family Health Center, Family Medicine Unit No. 89 and having at least one chronic disease, who agreed to participate in the study. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and the sociodemographic form developed by us were applied to the participants using the face-to-face interview technique. The demographic and clinical characteristics of the cases evaluated in the study were examined with descriptive statistical analyzes (number, percentage, mean, standard deviation, etc.). SPSS 27.0 package program was used for data analysis in the study. Descriptive data on the sociodemographic information of the participants, disease groups and the 20 most common diseases detected in the participants, the Pittsburg Sleep Quality Scale and its subdomains scores are given in the form of frequency tables. The data of the study were evaluated with the Kolmogorv-Smirnov test in terms of normality assumptions and p<0.05 was determined. Therefore, Spearman's rho correlation test, one of the non-parametric tests, was used to determine the correlation between the scale scores. In addition, Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis Test, which are non-parametric tests, were used to determine whether there was a significant difference between the scales and the sociodemographic data of the participants. In case of a significant difference between the groups, the paired groups were compared with the Mann-Whitney U Test as a post-Hoc test to determine between which groups the significance was. p<0.05 was considered statistically significant. Results: This study aimed to contribute to personalized treatment approaches in clinical practice by revealing how comorbidities, especially metabolic syndrome, psychiatric disorders and vitamin deficiencies, affect sleep parameters in 268 participants who met the criteria. The study is a comprehensive resource examining the relationship between chronic disease comorbidities and sleep quality in the Turkish population. Sociodemographic Characteristics: 52.6% of the participants were female, 47.4% were male, and the average age was 54.29 years. The average Body Mass Index (BMI) was calculated as 26.5, 36.2% of the participants were overweight and 20.5% were obese. Educational status: 33.1% of the participants were higher education graduates and 33.5% were primary school graduates. Income level: 49.6% were middle-income, 24.6% were low-income. Distribution of Chronic Diseases: The most common chronic diseases: Hypertension (36.57%), Diabetes (22.01%), Vitamin D deficiency (17.91%). Number of chronic diseases per person: 2.62. Metabolic disease clustering: Hypertension + Diabetes (11.6%), Hypertension + Hyperlipidemia (11.2%) are the most common binary combinations. Sleep Quality and Related Factors: PSQI score average: 6.09±3.61. 40.7% of participants had good and 10.8% had poor sleep quality. Gender differences: Sleeping pill use (0.58±1 vs. 0.31±0.72; p=0.020) and sleep latency (1.31±0.83 vs. 1.05±0.93; p=0.006) were significantly higher in women. Income and housing status: Sleep latency is low in very high-income households (p=0.048), and sleep disturbance is high in rented homes (p=0.011). Effect of Chronic Diseases on Sleep Quality: Psychiatric diseases: Total PSQI score (8.71±5.5 vs. 5.92±3.39; p=0.029) and use of sleeping pills (1.24±1.44 vs. 0.4±0.82; p=0.008) are significantly higher. COPD: Sleep latency (1.77±1.13 vs. 1.16±0.85; p=0.036) and subjective sleep quality (1.52±0.82 vs. 0.97±0.75; p=0.012) are significantly impaired. Migraine and skin diseases: The PSQI score is higher in individuals with migraine (8.72±4.32 vs. 5.9±3.48; p=0.004), and higher in those with skin diseases (8.82±4.3 vs. 5.91±3.49; p=0.002). Conclusion: This study has shown that chronic disease associations have a stronger effect on sleep quality than diseases seen alone. Especially psychiatric disorders, migraine and COPD disrupt sleep architecture in multiple ways. Combinations such as metabolic syndrome (hypertension, diabetes, hyperlipidemia) and vitamin deficiencies (D and B12) increase the need for sleep continuity and pharmacological intervention. Sleep hygiene education and cognitive behavioral therapy should be prioritized in individuals with psychiatric and neurological diseases. Multidisciplinary approaches such as diet, exercise, and respiratory rehabilitation should be applied in patients with metabolic disease clusters. Vitamin deficiencies should be routinely screened and replacement therapy should be initiated. Sleep quality screening should be included in routine clinical evaluations in individuals with chronic diseases. In future studies, longitudinal studies should be conducted to elucidate the causality of these relationships.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    310049

    Yeni tanı depresyon hastalarında eşlik eden kronik hastalıkların uyku kalitesi ile ilişkisi

    The relationship between sleep quality in patients with chronic diseases and newly diagnosed depression

    ARMAĞAN ERDEM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Aile HekimliğiDokuz Eylül Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. VİLDAN MEVSİM

  2. Tez No

    910835

    Obezitenin yaşam kalitesine etkisinde uyku apnesi risk düzeyinin aracılık rolü

    The mediating role of sleep apnea risk level in the effect of obesity on quality of life

    AHMET YASİN YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA

  3. Tez No

    642329

    Huzurevinde kalan yaşlılarda nikotin kullanımının uyku kalitesine etkisi

    Analysing effects of nicotine in sleep on nursing home residents

    NİLAY GİRGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Psikolojiİstanbul Gelişim Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA KAYHAN BAHALI

  4. Tez No

    793534

    İleri evre diz osteoartritli hastaların günlük yaşam aktivite düzeyinin bakım yükü ve uyku kalitesine etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effect of daily life activity level on maintenance load and SLEEP quality of patients with advanced knee osteoarthritis

    DİLAN ERGÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    HemşirelikHaliç Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBAHAR KESKİN

  5. Tez No

    282554

    Yoğun bakım ünitesinde izlemi gereken kronik nörolojik hastalıklarda uyku yapısının değerlendirilmesi

    The assessment of sleep patterns in cases of chronic neurological conditions that require monitorization in the intensive care unit

    MELİKE BATUM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    NörolojiCelal Bayar Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HİKMET YILMAZ

Geri Dön