Towards separation of rubidium from geothermal brines by using birnessite-type manganese dioxide (δ-MnO2)
Birnessit tipi manganez dioksit (δ-MnO2) kullanılarak jeotermal tuzlu sulardan rubidyumun ayrılmasına doğru
- Tez No: 968981
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA MUAMMER DEMİR, PROF. DR. ALPER BABA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kimya Mühendisliği, Mühendislik Bilimleri, Çevre Mühendisliği, Chemical Engineering, Engineering Sciences, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Su Kaynakları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kritik minerallerden rubidyum, fiziksel ve kimyasal özellikleriyle birçok alanda uygulama potansiyeli sunan, yüksek ekonomik değere sahip alkali bir metaldir. Bu yüzden rubidyumun geri kazanımı ile ilgili çalışmalar yoğun ilgi görmektedir. Rubidyumun birincil kaynaklardan elde edilmesindeki çevresel etkiler ve tedarikindeki kesintilere karşı savunmasız oluşu, tuzlu sulardan geri kazanımını alternatif olarak öne çıkarmaktadır. Potansiyel bir rubidyum kaynağı olan jeotermal tuzlu sularda rubidyumun belirlenmesinin ve izole edilmesinin araştırıldığı bu çalışmada, adsorpsiyon yöntemi ve birnessit tipi manganez dioksit (δ-MnO2) adsorbanı kullanılarak rubidyumun sulu çözeltilerden ayrıştırılması incelenmiştir. Rubidyumun ayrılması sürecinde birnessit tipi (sodyum) manganez dioksit, eş çöktürme ve hidrotermal yöntemler kullanılarak sentezlendi. Malzemenin sentezlenmesi ve Na+ iyonlarının liçing yöntemi kullanılarak uzaklaştırılması işlemleri, XRD ve SEM-EDX analizleriyle doğrulandı. Malzeme karakterizasyonu sonrasında, başlangıç konsantrasyonu, sorbent dozu, sorpsiyon sıcaklığı, pH ve temas süresi parametrelerinin etkisi incelenerek malzemenin adsorpsiyon performansı karşılaştırıldı. Sentetik rubidyum çözeltileriyle pH=7, t=30 dk, Co= 10 ppm, m= 10 mg, V=10 mL, T=55oC optimum koşullarında yapılan kesikli adsorpsiyon deneylerinde adsorpsiyon kapasitesi 9,33 mg/g, uzaklaştırma verimliliği %91,21 olarak hesaplandı. Birnessit tipi manganez dioksitin gerçek sistemdeki performansının incelenmesinde Tuzla Jeotermal Sahasındaki akışkan kullanıldı. Bunun için, jeotermal santralinde bulunan reaktörde kurulan mini pilot sistemde, laboratuvar koşullarındaki parametrelerin esas alındığı adsorpsiyon deneyleri gerçekleştirildi. Deney sonrasında malzemenin karakterizasyon analizleri, mangan dioksitin rubidyumu adsorpladığını doğruladı. Malzeme içerisindeki rubidyum, kümülatif desorpsiyon işlemi sonucunda 0.32 kat artmış olarak çözeltiye geçti. δ-MnO2, sahada düşük miktardaki (11 ppm) elementler için bile etkili olduğundan rubidyumun jeotermal tuzlu sulardan ayrılması için umut verici bir sorbent olarak bulundu.
Özet (Çeviri)
One of the critical minerals, rubidium that offers application potential in various sectors with its physical and chemical properties, is an alkali metal with high economic value. Therefore, studies concerning the recovery of rubidium attract intensive attraction. The environmental effects in the recovery of rubidium from primary sources and the vulnerability of its supply emphasize that recovery of rubidium from brines as an alternative. In the study that investigated the determination and isolation of rubidium in geothermal brines, which is a potential resource for rubidium, the separation of rubidium was examined by using the adsorption method and birnessite-type manganese dioxide (δ-MnO2). In the process of separating rubidium, firstly, birnessite-type (sodium) manganese oxide was synthesized using co-precipitation and hydrothermal methods. The material synthesis and removal of Na+ ions by using acid-leaching methods processes were confirmed by the analyses of XRD and SEM-EDX. After the material characterization, the adsorption performance of the material was compared by examining the effect of parameters such as pH, contact time, initial concentration, sorbent quantity, and temperature. In the batch adsorption experiments with synthetic rubidium solutions at pH=7, t=30 min, Co= 10 ppm, m= 10 mg, V=10 mL, and T=55 oC optimum conditions, the adsorption capacity and removal efficiency were calculated as 9,33 mg/g and 91,21%, respectively. The geothermal brine in Tuzla Geothermal Field was used to investigate the adsorption performance of birnessite-type manganese dioxide in the real system. Therefore, the adsorption experiments were carried out based on the parameters obtained from the laboratory conditions in the mini-plot system built in the reactor at the geothermal power plant. After the experiment, the characterization of the material confirms that rubidium was adsorbed by the birnessite-type manganese dioxide. Rubidium in the material that was transferred to the solution with a 0.32-fold increase as a result of the cumulative desorption process. δ-MnO2 is considered a promising sorbent material for separating rubidium from geothermal brines because it is effective for elements whose quantity is low (11 ppm) in the field.
Benzer Tezler
- Genç yetişkin bireylerin ayrılma bireyleşme düzeyi ile toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examining the separation individuation level of young adults and their attitudes towards gender roles in terms of different variables
HİCRET ÇİFTÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EGEMEN HANIMOĞLU
- Çocuklarda ayrılık kaygısı ile anne-babanın ayrılık kaygısı ve ebeveynliğe yönelik tutumları
Separation anxiety of children and separation anxiety of parents and their attitude towards parenting
SERAYİ BETÜL ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM HASKAN AVCI
- Annenin çocuğuna karşı aşırı korumacı tutumuyla annenin çocukluk çağında yaşadığı ayrılık anksiyetesi travması arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between mother's over protective attitude towards own child and her seperation anxiety trauma at childhood
ILGIN ŞİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikolojiBeykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT
- Separation of lithium from brines
Tuzlu sulardan lityum ayrıştırılması
BARIŞ ERDOĞAN
Doktora
İngilizce
2015
Kimya MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. ONDER OZBELGE
DOÇ. DR. YUSUF ULUDAĞ
- Preparation and characterization of ceramic micro/ultra/nanofiltration membranes for separation processes and wastewater treatment
Seramik mikro/ultra/nanofiltrasyon membranlarının hazırlanması, karakterizasyonu ve ayırma işlemleri, atıksu arıtımında kullanılması
ÖNCEL KIRKBAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Seramik Mühendisliğiİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMalzeme Bilimi ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN ÇİFTÇİOĞLU