Ergenlerde algılanan ebeveynlik tutumu, psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve umut düzeyinin aracı rolü
Relationship between perceived parenting attitudes, resilience, and life satisfaction in adolescents: The mediating role of cognitive flexibility and hope level
- Tez No: 968897
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE IŞIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik sağlamlık, ebeveyn tutumları, umut, bilişsel esneklik, Algılanan ebeveynlik biçimleri, Yaşam doyumu, Resilience, parenting attitudes, hope, cognitive flexibility, Perceived parenting styles, Life satisfaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ergenlerin algıladıkları ebeveynlik tutumları ile psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkilerde umudun ve bilişsel esnekliğin aracı rollerini değerlendirmektir. Çalışmaya 2024 – 2025 eğitim öğretim yılında Eskişehir ilinden 399 lise öğrencisi katılmıştır. Katılımcılara çevrimiçi anketler aracılığıyla Demografik Bilgi Formu, Anne Baba Tutum Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Veriler, PROCESS Macro 4.2 (Hayes, 2022) kullanılarak yürütülen aracı değişken analizi (Model 4) ile iki farklı model kullanılarak değerlendirilmiştir. Modellerde, Anne Baba Tutum Ölçeğinin kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme alt-boyutları bağımsız değişken; sürekli umut ve bilişsel esneklik aracı değişken olarak ele alınmıştır. Bununla birlikte ilk modelde psikolojik sağlamlık, ikinci modelde ise yaşam doyumu bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. İlk modelde, kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme boyutlarının psikolojik sağlamlıkla doğrudan ilişkisi pozitif yönde anlamlıdır. Algılanan kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme arttıkça psikolojik sağlamlık da artmaktadır. Kabul/ilgi boyutunda umut ve bilişsel esnekliğin anlamlı bir dolaylı rolü bulunurken; psikolojik özerklik ve denetleme boyutlarında umut ve bilişsel esnekliğin aracı rolü bulunmamaktadır. Algılanan kabul/ilgi arttıkça bilişsel esneklik ve umut artmakta; bunun sonucunda psikolojik sağlamlık yükselmektedir. İkinci modelde, kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme boyutlarının yaşam doyumuyla doğrudan ilişkisi pozitif yönde anlamlıdır. Algılanan kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme arttıkça yaşam doyumu da artmaktadır. Kabul/ilgi ve denetleme boyutlarının yaşam doyumu ile ilişkisinde umudun anlamlı bir dolaylı rolü bulunmaktadır. Algılanan kabul/ilgi arttıkça umut artmakta; bunun sonucunda yaşam doyumu yükselmektedir. Algılanan denetleme arttıkça umut düzeyi düşmekte; bunun sonucunda yaşam doyumu da azalmaktadır. Psikolojik özerklik boyutunda ise umut ve bilişsel esnekliğin aracı rolü bulunmamaktadır. Sonuçlar, ebeveynlik tutumlarının ergenlerin psikolojik sağlamlığı ve yaşam doyumu üzerinde doğrudan ve bireysel psikolojik kaynaklar aracılığıyla dolaylı ilişkiler gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, sıcaklık, özerklik desteği ve denetim içeren bir ebeveynlik yaklaşımının, psikolojik sağlamlığı ve yaşam doyumunu geliştirmede önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to evaluate the mediating roles of hope and cognitive flexibility in the relationships between adolescents' perceived parenting attitudes and resilience levels. 399 high school students from Eskişehir province participated in the study in the 2024–2025 academic year. Demographic Information Form, Parenting Attitude Scale, Trait Hope Scale, Cognitive Flexibility Inventory, Child and Adolescent Psychological Resilience Scale, Multidimensional Student Life Satisfaction Scale were applied to the participants via online surveys. The data were evaluated using two different models with a mediator analysis (Model 4) conducted using PROCESS Macro 4.2 (Hayes, 2022). In the models, acceptance/involvement, psychological autonomy, and strictness/supervision sub-dimensions of the Parenting Attitude Scale were considered as independent variables; hope and cognitive flexibility were considered as mediator variables; and resilience and life satisfaction were considered as dependent variables. Also, resilience was used as the dependent variable in the first model, while life satisfaction was used as the dependent variable in the second model. In the first model, the direct relationship between acceptance/involvement, psychological autonomy, and strictness/supervision dimensions and resilience is significant in a positive direction. As perceived acceptance/involvement, psychological autonomy, and strictness/supervision increase, resilience also increases. Hope and cognitive flexibility have a significant indirect effect in the acceptance/involvement, while hope and cognitive flexibility do not have a mediating role in the psychological autonomy and strictness/supervision. As perceived acceptance/involvement increases, cognitive flexibility and hope increase, resulting in higher resilience. In the second model, the direct relationship between acceptance/involvement, psychological autonomy, and strictness/supervision and life satisfaction is significant in a positive direction. As these dimensions increase, life satisfaction also increases. There is a significant indirect effect of hope in the acceptance/involvement and strictness/supervision. As perceived acceptance/involvement increases, hope increases; resulting higher life satisfaction. As perceived strictness/supervision increases, the level of hope decreases; resulting in lower life satisfaction. In the psychological autonomy, hope and cognitive flexibility do not have a mediating role. The results suggest that parenting styles can have direct and indirect relationships through individual psychological resources on adolescents' resilience and life satisfaction. These findings suggest that a parenting approach that includes warmth, autonomy support, and supervision can play an important role in promoting resilience and life satisfaction.
Benzer Tezler
- Ergenlerin öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeylerine algılanan helikopter ebeveyn tutumunun etkisinin incelenmesi
Examining the effect of perceived helicopter parent attitude on adolescents' self-compassion and psychological resilience
SEVDA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
- Ergenlerin algılanan ebeveyn tutumları, bağlanma stilleri ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adolescents' perceived parental attitudes, attachment styles and psychological resilience levels
ÜMMÜGÜLSÜM DERİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TANSEL
- Ergenlerin algıladıkları helikopter ebeveyn tutumları ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between adolescents' perceived helicopter parental attitudes and psychological resilience levels
AYŞE NUR ŞAHİN KIZILKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL TALU
- 12-14 yaşındaki ergenlerde algılanan ana baba tutumları benlik algısı ve psikolojik sağlamlık
Perceived parental attitudes in 12-14 year oldadolescents self-perception and resilience
ROJDA GÜNDÜZ ALGÜNERHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiNişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELÇUK ASLAN
- Adölesanlarda algılanan helikopter ebeveynlik tutumları ile depresyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between perceived helicopter parenting attitudes and depression and anxiety levels in adolescents
EMİNE AKBAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Halk SağlığıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EGEMEN ÜNAL