Total diz artroplastisi rehabilitasyonunda ev egzersiz programı, telerehabilitasyon ve yüz yüze egzersiz programı sonuçlarının karşılaştırılması
Comparison of the outcomes of home exercise program, telerehabilitation, and face-to-face exercise program in total knee arthroplasty rehabilitation
- Tez No: 968567
- Danışmanlar: PROF. DR. AJDA BAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Physical Medicine and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Total diz artroplastisi (TDA), ileri evre diz osteoartritinde ağrıyı azaltmak, fonksiyonelliği artırmak ve yaşam kalitesini iyileştirmek amacıyla uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Cerrahi sonrasında optimal fonksiyonel kazanımların elde edilebilmesi için rehabilitasyon süreci önemlidir. Rehabilitasyon sürecine verilen yanıt, yalnızca uygulanan yöntemle değil; aynı zamanda bireye ait faktörlerle de şekillenmektedir. Bu çalışmanın amacı, TDA sonrası rehabilitasyonda ev egzersiz programı, telerehabilitasyon ve yüz yüze egzersiz uygulamalarının; kas gücü, eklem hareket açıklığı (EHA), ağrı düzeyi, fonksiyonellik, yaşam kalitesi, mobilite ve denge, depresyon ve anksiyete üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek ve rehabilitasyon sonucunu etkileyen faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız hastanemiz Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğince gonartroz nedeniyle unilateral TDA uygulanmış 58 hasta ile prospektif, randomize ve kontrollü olarak yapıldı. Hastalar ev egzersiz, telerehabilitasyon ve yüz yüze egzersiz olmak üzere üç gruba randomize edildi. Tüm hastaların preoperatif değerlendirmelerinde demografik (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, mesleki durum ve medeni durum), klinik (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, sigara kullanımı, travma ve kırık öyküsü, ağrı kesici kullanımı, eşlik eden hastalıklar, egzersiz yapma durumları, takviye edici ürün kullanımı, enjeksiyon, fizik tedavi ve kaplıca tedavisi öyküleri), laboratuvar (hemogram, eritrosit sedimentasyon hızı, C-reaktif protein, vitamin D düzeyleri, lipit profili) ve görüntüleme (kemik mineral dansitometrisi, Kellgren ve Lawrence radyografik evresi) verileri kaydedildi. Hastaların preoperatif, postoperatif 4. ve 12. haftalarda kas gücü, fleksiyon açısı, ekstansiyon kaybı, ağrı düzeyi, fonksiyonellik, yaşam kalitesi, mobilite ve denge, depresyon ve anksiyete durumlarını değerlendirmek için sırasıyla Manuel Kas Testi (MKT), gonyometrik diz fleksiyon açısı ve ekstansiyon kaybı ölçümü, Visüel Analog Skala (VAS), Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC), Nottingham Sağlık Profili (Nottingham Health Profile, NHP), Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (Timed Up and Go Test, TUG), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (Hospital Anxiety and Depression Scale, HADS) kullanıldı. Tüm gruplardaki hastalar 12 hafta süresince belirlenen protokole uygun şekilde egzersizlerini haftada 3 gün, günde 2 set ve her set 10 tekrar olacak şekilde uyguladı. Ev egzersiz grubu, egzersizleri verilen ayrıntılı açıklamalar ve görsellerle desteklenmiş broşür yardımıyla evde kendileri uygularken; telerehabilitasyon grubu, egzersizleri internet üzerinden sunulan video kayıtları aracılığıyla takip etti. Yüz yüze egzersiz grubu ise haftada 1 gün fizyoterapist eşliğinde birebir yapılan egzersizleri, haftanın diğer 2 gününde evde kendileri uygulamaya devam etti. Verilerin analizi SPSS 25.0 programı ile gerçekleştirildi. Sürekli değişkenlerin dağılımı Shapiro-Wilk, varyans homojenliği Levene testi ile değerlendirildi. Parametrik koşulları sağlayan veriler One-Way ANOVA ile, sağlamayanlar ise Kruskal-Wallis veya Mann-Whitney U testi ile analiz edildi. İzlem zamanlarına göre grup içi değişiklikler Friedman testi ile değerlendirildi; anlamlı bulunan sonuçlar Dunn-Bonferroni testi ile karşılaştırıldı. Kategorik değişkenler için Pearson χ², gerekli durumlarda Fisher'in kesin testi veya Fisher-Freeman-Halton testi kullanıldı. Korelasyon analizlerinde Spearman katsayısı hesaplandı. Çoklu karşılaştırmalarda Tip I hata için Bonferroni düzeltmesi uygulandı; aksi belirtilmedikçe p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaşları 52 ile 83 yıl arasında değişmekte olup, %84'ü kadın, %16'sı erkekti. Katılımcıların ortalama vücut kitle indeksi ise 31,2 kg/m2 olarak saptandı. Grupların demografik, klinik, laboratuvar, görüntüleme verileri ve başlangıç değerlendirme ölçümleri yönünden karşılaştırmasında verilerin büyük bölümünde istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Gruplar homojen bir dağılım göstermekteydi. Tüm gruplarda, başlangıca göre 12. hafta VAS-ağrı, WOMAC, NHP, TUG ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlenirken (p<0,0167), kas gücü ve ekstansiyon kaybında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,0167). Fleksiyon açısında ise başlangıca göre 12. haftada telerehabilitasyon ve yüz yüze egzersiz grubunda istatistiksel artış görülürken (p<0,001), ev egzersiz grubunda istatistiksel anlamlı artış görülmedi (p=0,246). HADS ölçümlerinde; ev egzersiz ve telerehabilitasyon gruplarında, başlangıca kıyasla 12. haftada istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenirken (p<0,0167), yüz yüze egzersiz grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik saptanmadı (p>0,0167). Gruplar arası karşılaştırmalarda ise NHP 2. bölüm puanı hariç tüm parametrelerde başlangıca göre 12. haftada elde edilen değişimlerde istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,0167). NHP 2. bölüm puanında telerehabilitasyon grubunda yüz yüze egzersiz grubuna kıyasla istatistiksel olarak daha fazla azalma saptandı (p=0,003). Başlangıçta fleksiyon açısı daha az, VAS-ağrı, WOMAC total, NHP 1. bölüm ve 2. bölüm skoru ve TUG testi daha yüksek olan hastaların başlangıca göre ilgili parametrelerinin 12. haftadaki değişimleri istatistiksel anlamlı olarak daha fazla idi (p<0,001). Tüm hastaların ilk değerlendirmedeki demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri ile başlangıca göre 12. haftadaki kas gücü, fleksiyon açısı, ekstansiyon kaybı, VAS-ağrı, WOMAC, NHP, TUG, HADS ölçümlerindeki değişim arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,0167). Sonuç: TDA sonrası uygulanan ev egzersiz programı, telerehabilitasyon ve yüz yüze egzersiz uygulamaları; ağrı kontrolü, fonksiyonellik, yaşam kalitesi, mobilite ve denge, depresyon ve anksiyete açısından anlamlı klinik iyileşmeler sağlamaktadır. Çalışmamızda bu üç rehabilitasyon yaklaşımı, benzer düzeyde etkili bulunmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, TDA sonrası rehabilitasyon sürecinde erişilebilirlik, maliyet, zaman tasarrufu ve ulaşım kolaylığı gibi etkenler göz önünde bulundurulduğunda ev egzersiz programları ile telerehabilitasyon uygulamaları öncelikli olarak tercih edilecek seçenekler olabilir. Özellikle sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlı olduğu ya da kaynakların sınırlı olduğu bölgelerde bu yaklaşımlar daha uygun olabilir. Kırsal bölgelerde teknolojik imkânları sınırlı olan hastalar için ev egzersiz programları tercih edilebilirken, dijital altyapıya erişimi olan hastalar için telerehabilitasyon uygulamaları daha uygun bir seçenek olabilir. Buna karşın komorbiditesi fazla, komplikasyon riski yüksek olan ya da bilişsel yetersizlik nedeniyle evde egzersiz programlarını sürdüremeyecek hastalarda yüz yüze rehabilitasyon öncelikli seçenek olabilir. Başlangıçta klinik durumu daha kötü olan hastalar rehabilitasyon sürecine daha iyi yanıt vermektedir. Bu başlangıçta kliniği daha kötü olan hastaların rehabilitasyon programlarıyla daha fazla kazanım elde edebilecek geniş bir iyileşme aralığına sahip olmalarına bağlı olabilir. Bununla birlikte, hastaların demografik özellikleri, klinik durumları, laboratuvar değerleri ve görüntüleme bulgularının, rehabilitasyon sonuçları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Her ne kadar literatürde farklı çalışmalarda bazı parametrelerin sonuçları etkilediği bildirilmiş olsa da bizim çalışmamızda benzer bir ilişki gözlenmemesi, hasta sayısının sınırlı olmasından kaynaklanıyor olabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: Total knee arthroplasty (TKA) is an effective surgical intervention used to alleviate pain, improve function, and enhance quality of life in patients with advanced-stage knee osteoarthritis. Achieving optimal functional outcomes after surgery relies heavily on the rehabilitation process. The response to rehabilitation is influenced not only by the type of intervention employed but also by individual patient-related factors. This study aims to compare the effects of home-based exercise programs, telerehabilitation, and face-to-face exercise interventions on muscle strength, range of motion (ROM), pain intensity, functional status, quality of life, mobility and balance, depression and anxiety following TKA. Additionally, the study seeks to identify the factors that influence rehabilitation outcomes. Materials and Methods: This prospective, randomized, and controlled study was conducted in our hospital's Department of Orthopedics and Traumatology with 58 patients who underwent unilateral TKA due to gonarthrosis. Patients were randomly assigned to one of three groups: home exercise, telerehabilitation, or face-to-face exercise. In the preoperative evaluation of all patients, demographic (age, sex, education level, occupational and marital status), clinical (height, body weight, body mass index, smoking status, history of trauma or fracture, use of analgesics, comorbidities, exercise habits, use of supplements, history of injections, physical therapy, and spa therapy), laboratory (hemogram, erythrocyte sedimentation rate, C-reactive protein, vitamin D levels, lipid profile), and imaging data (bone mineral density, Kellgren and Lawrence radiographic stage) were recorded. To evaluate muscle strength, range of motion, pain severity, functional status, quality of life, mobility and balance, and emotional well-being at the preoperative, 4th week, and 12th week postoperative time points, the following tools were used, respectively: Manual Muscle Testing (MMT), goniometric knee flexion angle and extension loss measurement, Visual Analog Scale (VAS), Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC), Nottingham Health Profile (NHP), Timed Up and Go Test (TUG), and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). All patients followed a 12-week exercise protocol consisting of three sessions per week, with two sets per day and 10 repetitions per set. The home exercise group performed the exercises independently at home using brochures containing detailed explanations and illustrations. The telerehabilitation group followed the exercises via online video recordings. The face-to-face exercise group participated in supervised sessions with a physiotherapist once per week and continued the remaining two days at home. Data were analyzed using SPSS version 25.0. The Shapiro-Wilk test was used to assess the normality of continuous variables, and the Levene test was used to evaluate variance homogeneity. One-Way ANOVA was used for normally distributed data, while Kruskal-Wallis or Mann-Whitney U tests were used otherwise. Changes within groups over time were assessed using the Friedman test, with significant results compared using the Dunn-Bonferroni test. For categorical variables, Pearson's χ² test, Fisher's exact test, or the Fisher-Freeman-Halton test were used when appropriate. Spearman's correlation coefficients were calculated for correlation analyses. Bonferroni correction was applied for multiple comparisons, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant unless otherwise stated. Results: The ages of the patients included in the study ranged from 52 to 83 years, with 84% being female and 16% male. The mean body mass index (BMI) of the participants was found to be 31.2 kg/m². In the comparison of the groups in terms of demographic, clinical, laboratory, imaging data, and baseline assessment measurements, no statistically significant differences were found in most of the variables (p>0.05), indicating a homogeneous distribution among the groups. In all groups, a statistically significant decrease was observed in VAS-pain, WOMAC, NHP, TUG scores at the 12th week compared to baseline (p<0.0167), whereas changes in muscle strength and extension loss were not statistically significant (p>0.0167). Regarding knee flexion angle, a statistically significant increase was found in the telerehabilitation and face-to-face exercise groups at week 12 (p<0.001), but not in the home exercise group (p=0.246). HADS scores showed a statistically significant reduction in the home exercise and telerehabilitation groups at week 12 compared to baseline (p<0.0167), while no significant change was observed in the face-to-face exercise group (p>0.0167). Between-group comparisons revealed no statistically significant differences in the changes observed from baseline to week 12 for any parameter except for the NHP part 2 score (p>0.0167). In the NHP part 2 score, a greater reduction was observed in the telerehabilitation group compared to the face-to-face exercise group (p=0.003). Patients who had lower baseline flexion angles and higher baseline VAS-pain, WOMAC total, NHP part 1 and part 2 scores, and TUG times showed significantly greater improvements in these respective parameters at week 12 (p<0.001). No statistically significant relationships were found between the baseline demographic, clinical, laboratory, and imaging characteristics and the changes in muscle strength, flexion angle, extension loss, VAS-pain, WOMAC, NHP, TUG, and HADS scores from baseline to week 12 (p>0.0167). Conclusion: Following TKA, home exercise programs, telerehabilitation, and face-to-face exercise interventions all provided significant clinical improvements in pain control, functionality, quality of life, mobility and balance, as well as depression and anxiety. In our study, these three rehabilitation approaches were found to be similarly effective. Based on the findings, when factors such as accessibility, cost, time efficiency, and ease of transportation are considered, home-based exercise programs and telerehabilitation may be preferable options in the postoperative rehabilitation process. These approaches may be especially suitable in regions where access to healthcare services is limited or resources are constrained. Home-based exercise programs can be prioritized for patients living in rural areas with limited technological infrastructure, while telerehabilitation may be a more appropriate option for patients with access to digital platforms. On the other hand, face-to-face rehabilitation may be the preferred option for patients with multiple comorbidities, high complication risk, or cognitive impairment that hinders independent home exercise adherence. Patients presenting with worse clinical status at baseline tend to respond better to rehabilitation, which may be attributed to their greater potential for improvement due to a wider recovery margin. Nevertheless, demographic characteristics, clinical status, laboratory parameters, and radiological findings were not found to have a significant impact on rehabilitation outcomes. Although some studies in the literature have reported that certain factors influence outcomes, the absence of such relationships in our study may be due to the limited sample size.
Benzer Tezler
- Total diz artroplasti cerrahisi geçiren hastalarda telerehabilitasyon temelli standart egzersiz programına eklenen hareket gözlem terapisinin hasta bildirimli ve performansa dayalı sonuçlar üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of action observation therapy added to the telerehabilitation-based standard exercise program on patient-reported and performance-based outcomes in patients undergoing total knee arthroplasty surgery
NEVRİYE ÜNAL SÜZER
Doktora
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonPamukkale ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAL BÜKER
- Investigation of the effects of sensorimotor and core stabilization exercise programs following total knee arthroplasty
Total diz artroplastisi sonrasi kor stabilizasyonu ve sensorimotor egzersiz programlarinin etkilerinin araştirilmasi
EBRU GÜLEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Fizyoterapi ve RehabilitasyonYeditepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEYZA ŞULE BADILLI DEMİRBAŞ
UZMAN DR.RIZA EMRAH DEMİRBAŞ
- Video bazlı hareket izleme eğitiminin total diz artroplastisi sonrası rehabilitasyonda erken dönem fonksiyonel sonuçlara ve kinezyofobiye etkisi
The effect of video based action observation training on early functional results in rehabilitation and kinesiophobia after the total knee arthroplasty
İMGE NAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonBahçeşehir ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLBER KARAGÖZOĞLU
DOÇ. DR. TUĞBA KURU ÇOLAK
- Hemofili hastalarında alt ekstremite eklem artropatisinde manuel tedavinin etkinliği
Effectiveness of manual theraphy on lower extremity jointarthropathy in patients with hemophilia
NECATİ MUHAMMED TAT
Doktora
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiTemel Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ CAN
- Total artroplasti cerrahisi geçiren yaşlıların hareket ve düşme korkularının taburculuğa hazır olmaları ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the fear of movement and falling of the elderly who have had total arthroplasty surgery and their readiness for discharge
MEHMET DALKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL SAVCİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALE TURHAN DAMAR