Priştineli Nûrî divanı sözlüğü (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Dictionary of nûrî from Pristina Divan (Contextual index and functional dictionary)
- Tez No: 965775
- Danışmanlar: PROF. DR. TURGUT KOÇOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Divan Edebiyatı, Divan, TEBDİZ, Bağlamsal Sözlük, Priştineli Nûrî, Classical Turkish Literature, Divan, TEBDİZ, Contextual Dictionary, Priştineli Nuri
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klasik Türk edebiyatında şairlerin eserlerini topladıkları divanlar, hem dönemlerinin dil ve kültür dünyasını yansıtan hem de edebî mirasın temel taşıyıcılarıdır. XVIII. yüzyılda iki divan kaleme alan Priştineli Nûrî, söz varlığı açısından dikkate değer bir şairdir. Bu çalışma, şairin Osmanlı Türkçesiyle yazılmış birinci divanındaki kelime ve kelime gruplarını bağlam içindeki kullanımlarına göre inceleyen ve elde edilen verileri alfabetik biçimde düzenleyen işlevsel bir sözlüktür. Tez iki bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde şairin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri tanıtılmış; ikinci bölümde ise divandaki söz varlığı biçimbilimsel ve bağlamsal yönleriyle değerlendirilerek sözlük formatında sunulmuştur. Araştırma, klasik Türk edebiyatı metinlerindeki kelimelerin yalnızca anlamını değil, şiir içindeki işlevini de ortaya koymayı amaçlayan TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü) Projesi kapsamında yürütülmüştür. Bu doğrultuda, Esra Egüz tarafından yayımlanan Priştineli Begzâde Nureddin'in I. Divanı esas alınmış, yaklaşık 2.648 beyit taranmış ve çok sayıda farklı terim ile kalıplaşmış ifade tespit edilmiştir. Terimler biçimbilimsel olarak çözümlenmiş, şiir içindeki bağlamına göre anlamlandırılmış; atasözleri, deyimler ve dinî göndermeler ayrıca işaretlenmiştir. Böylece kelimelerin hem anlam hem de şiirsel işlev boyutu ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu tez, Priştineli Nûrî'nin şiir dilinin çok katmanlı yapısını göstermeyi ve klasik Türk edebiyatı araştırmalarına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In the tradition of Classical Turkish literature, divans, in which poets compiled their works, serve both as reflections of the linguistic and cultural world of their era and as essential carriers of literary heritage. Priştineli Nurin, who composed two divans in the eighteenth century, is one of the poets distinguished by the richness of his vocabulary. This study presents a functional dictionary that examines the words and word groups found in his first divan, written in Ottoman Turkish, according to their contextual usage, and organizes the findings alphabetically with textual evidence. The thesis consists of two main parts: the first introduces the poet's life, literary identity, and works, while the second analyzes his vocabulary in terms of morphological and contextual features and presents the results in dictionary format. The research was carried out within the framework of the TEBDİZ (Contextual Dictionary of Turkish Literature) Project, which aims to reveal not only the meanings of words in classical texts but also their functions within context. For this purpose, the edition Priştineli Begzâde Nureddin I. Divanı prepared by Esra Egüz was taken as the basis, and approximately 2,648 couplets were examined. Numerous terms and formulaic expressions were identified, morphologically analyzed, and semantically interpreted according to their contextual use. Proverbs, idioms, and religious references were also marked, thereby highlighting both the semantic and poetic functions of words. Ultimately, this study aims to illuminate the multi-layered structure of Priştineli Nurin's poetic language and to contribute to research in Classical Turkish literature.
Benzer Tezler
- Priştineli Nuri ve Divanı
Nuri of Prishtina and his Diwan
METİN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Priştineli Nuri Divanı ve incelenmesi
Nuri of Prishtina's Diwan and its textual analysis
ESRA EGÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. AZMİ BİLGİN
- Kosova'daki Türk sınıf öğretmenlerinin mesleki sorunları
Professional problems of Turkish classroom teachers in Kosovo
NURI BRINA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimTrakya Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMALETTİN KUZUCU
- Silan modifiye halloysit/poli(maleik anhidrit-ard-stiren) kopolimer-ilaç konjugatların tasarımı, sentezi ve karakterizasyonu
Design, synthesis and characterization of silane modified halloysite/poly(maleic anhydride-alt-styrene) copolymer-drug conjugates
NURİ ALA
- Sicill-i Ahval Defterlerine göre Priştineli memurlar
Pristina civil servants according to Sicill-i Ahval Books
ÖMER CAN