Lübnan'da şehir yerleşmelerinin dağılışı ile coğrafi şartlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
An analysis of the relationship between the distribution of urban settlements and geographical conditions in Lebanon
- Tez No: 965281
- Danışmanlar: PROF. DR. HAMZA AKENGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ortadoğu Coğrafyası ve Jeopolitiği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ortadoğu Coğrafyası ve Jeopolitiği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez,“ Lübnan'da Şehir Yerleşmelerinin Dağılışı ile Coğrafi Şartlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”başlığı altında hazırlanmış olup özelde Trablusşam şehri örneği seçilmiştir. Lübnan, Orta Doğu ülkeleri arasında yüz ölçümü bakımından küçük ülkelerden olmasına rağmen şehirleşme yoğunluğu yüksek olan bir ülkedir. Lübnan'da yaşayan insanların büyük bir bölümü şehirlerde yaşamaktadır. Lübnan'ın ikinci önemli şehri olan Trablusşam için de benzer durum söz konusudur. Trablusşam şehri, tarihi ve kültürel geçmişi ile farklı medeniyetlerin uğrak yeri olmuş ve bu şehirde medeniyetler inşa edilmiştir. Bu bakımdan gerek tarihi geçmişi ile gerek bulunduğu coğrafi konum itibariyle ülkenin Beyrut'tan sonra ikinci önemli merkezi olmasından dolayı bu tez çalışmamızda konu olarak Trablusşam şehri seçilmiştir. Bu çalışmamızın amacı; fiziki coğrafya faktörlerinin (konumu, iklim ve bitkisi örtüsü, topografya, hidrografya vb.) şehrin kuruluşu, mekânsal gelişimi, kentsel dokusu ve demografik yapısı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu çalışma, sadece şehrin fiziki coğrafya unsurlarının yerleşmeye etkisini değil; aynı zamanda beşerî coğrafya faktörlerinin de yerleşmeye etkisini ele almaktadır. Bu çalışma, doküman analiz yöntemi kullanılarak coğrafi bakış açısı ve ilişkilendirmeler yapılacak şekilde planlanmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) üzerinden topografya ve mekânsal bilgiler elde edilmiş ve haritalar kullanılarak analizler yapılmıştır. Ayrıca ArcGİS programı kullanılarak harita çizimleri yapılmıştır. Bunun yanında istatistiksel veriler kullanılarak tezimize konu olan şehirlerin nüfus yoğunlukları ve demografik yapıya ait veriler elde edilmiştir. Arşiv araştırması ile şehrin kuruluş tarihinden, günümüze kadar geçen yüzyıllarda mekânsal değişim ve dönüşüm konusunda bilgiler sunulmuştur. Bu çalışmamızda; Trablusşam şehrinin coğrafi konumunun, Lübnan Dağları ve Abu Ali (Kadisha) Nehri vadisi ile dar kıyı ovası boyunca Akdeniz kıyısındaki bir noktada bulunmasının, şehir gelişimini kısıtlayan ve yönlendiren en önemli faktör olduğunun sonucuna varılmıştır. Bu bakımdan şehir yerleşmeleri, vadinin tabanına ve kıyı şeridine odaklanarak genişlemiş, dağlık alanlarda ise yerleşme sınırlı kalmıştır. Bunun yanı sıra, coğrafi faktörlerin yalnızca mekânsal gelişimi değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik ayrışma ile şehirsel fonksiyonların dağılımı üzerinde de belirleyici olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This thesis, prepared under the title“The Relationship Between Geographical Conditions and Urban Settlements in Lebanon”, specifically focuses on the case of the city of Tripoli (Trablusşam). Although Lebanon is among the smaller countries of the Middle East in terms of land area, it is a country with a high level of urbanization. A significant portion of Lebanon's population resides in urban areas. A similar situation applies to Tripoli, the second most important city in Lebanon. With its historical and cultural background, Tripoli has served as a crossroads for different civilizations, where layers of urban life have been constructed throughout history. For this reason, both due to its historical significance and its geographical position as the second most important center of the country after Beirut, Tripoli has been chosen as the focus of this thesis. The purpose of this study is to reveal the influence of physical geographical factors (such as location, climate and vegetation, topography, hydrology, etc.) on the foundation, spatial development, urban fabric, and demographic structure of the city. This study not only addresses the effects of physical geography on settlement but also examines the impact of human geography factors. In preparing this study, topographic and spatial data were obtained through Geographic Information Systems (GIS), and analyses were carried out using maps. In addition, statistical data were employed to derive information about population density and demographic characteristics of the city. Archival research was also conducted to present information about spatial change and transformation from the city's foundation to the present day. The study concludes that Tripoli's location along the Mediterranean coast, constrained between the Lebanon Mountains and the Abu Ali (Kadisha) River valley with a narrow coastal plain has been the most significant factor in limiting and directing the city's development. Urban settlements have expanded primarily along the valley floor and coastal strip, while settlement in mountainous areas has remained limited. Furthermore, geographical factors have been found to shape not only spatial development but also socio-economic segregation and the distribution of urban functions.
Benzer Tezler
- Çivi yazılı kaynaklara göre MÖ. 14-12. yüzyıllar arasında Suriye'nin tarihi coğrafyası
Historical geography of Syria according to cuneighborhood sources between the 14th and 12th centuries BC
CANSU ALTUN YILDIRIM
- Mardin ilinde kültürel çekicilikler ve turizm amaçlı kullanım olanakları
Cultural attractions in Mardin province and their usage possibilities for tourism purpose
VEYSİ GÜNAL
- Physical morphology of a twin city in the middle east: The case study of Tripoli-Lebanon
Orta Doğu'da bir ikiz kentin fiziksel morfolojisi: Trablus (Lübnan)örnek çalışması
ABDULGHANİ CHAİN
Yüksek Lisans
İngilizce
1990
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ AKTÜRE
- Lübnan Trablusşam Karatay Medresesi, Karatay Evi ve çevresi koruma sorunları
Protection problems of Karatay Madrasah, Karatay House and surrounding area in Tripoli Lebanon
FEYZA AYDIN ÇOLAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP GÜL ÜNAL
- Lübnan/Trablusşam'daki Memlûk Dönemi medreseleri
The Mamluk madrasahs in Lebanon/Tripoli
ÖMER SÖYLEMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Ortaçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIRAY ÖZBEK