Tip 2 diyabetli yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışı ile ilişkisi
The relationship between adherence to the mediterranean diet and sustainable and healthy eating behavior in adults with Type 2 diabetes
- Tez No: 965050
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLCAN ARUSOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Diabetes mellitus-tip 2, Sağlıklı beslenme, Sürdürülebilirlik, Yetişkinler, Mediterranean diet, Diabetes mellitus-type 2, Healthy nutrition, Sustainability, Adults
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırklareli Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma tip 2 diyabetes mellitus (DM) tanısı olan yetişkin bireylerde Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışma, Kırklareli ilinde aralık 2024–haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmaya katılan bireylerin %50,6'sının Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) puanına göre diyet modeline uyum sağlamadıkları belirlenmiştir. Buna karşın, MEDAS ile Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları (SSBD) ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır(r=-0,039). Antropometrik değerlendirmelere göre, bireylerin büyük çoğunluğu fazla kilolu ya da obez sınıfında yer almakta olup, BKİ ile cinsiyet, yaş grubu ve meslek durumu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). En olumlu sağlık alışkanlıklarının 55–64 yaş grubunda olduğu görülmüştür. Araştırmada, MEDAS puan ortalaması 6,50±2,46; SSBD puan ortalaması ise 140,04±27,52 olarak hesaplanmıştır. SSBD alt boyutlarında en yüksek ortalama düşük yağ tüketiminde, en düşük ortalama ise yerel gıda tüketiminde görülmüştür. Sosyo-demografik değişkenlerin (cinsiyet, yaş, eğitim, meslek, gelir, yaşam yeri) MEDAS ve SSBD skorları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Buna karşılık, birlikte yaşanan birey türü ve düzenli fiziksel aktivite yapma durumu SSBD skorlarını etkilemiştir. Fiziksel aktivite süresi arttıkça bazı biyokimyasal değerlerde (Alanin aminotransferaz (ALT), Aspartat aminotransferaz (AST) artış; hızlı yemek yiyen bireylerde ise çok düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL) ve trigliserid (TG) düzeylerinde yükselme belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma bulguları, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının tek başına Akdeniz diyetine bağlılık düzeyini yordamada yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Sağlıklı beslenme davranışlarının şekillenmesinde sadece diyet modeli tercihlerinin değil; fiziksel aktivite, yeme alışkanlıkları ve yaşam tarzı gibi etmenlerin de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between the level of compliance with the Mediterranean diet and sustainable and healthy nutritional behaviors in adult individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus (DM). This descriptive and cross-sectional study was conducted in Kırklareli province between december 2024 and june 2025. It was determined that 50.6% of the participants did not adhere to the diet model according to the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) score. However, no statistically significant relationship was found between MEDAS and the Sustainable and Healthy Eating Behaviors (SSBD) scale (r = -0.039). According to anthropometric evaluations, the majority of individuals were overweight or obese, and significant relationships were found between BMI and gender, age group, and occupational status (p<0.05). The most positive health habits were observed in the 55–64 age group. In the study, the average MEDAS score was 6.50±2.46, and the average SSBD score was 140.04±27.52. Among the SSBD subdimensions, the highest average was observed in low fat consumption, and the lowest average was observed in local food consumption. No significant effect of sociodemographic variables (gender, age, education, occupation, income, place of residence) was found on MEDAS and SSBD scores. However, the type of individuals living together and the status of regular physical activity affected SSBD scores. As physical activity duration increased, some biochemical values (Alanine aminotransferase (ALT), Aspartate aminotransferase (AST) increased; in individuals who ate quickly, very low-density lipoprotein (VLDL) and triglyceride (TG) levels were found to rise. In conclusion, the study findings indicate that sustainable and healthy eating behaviors alone are insufficient to predict adherence to the Mediterranean diet. It was concluded that factors such as physical activity, eating habits, and lifestyle also play a role in shaping healthy eating behaviors, not just dietary pattern preferences.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli yetişkin bireylerde diyetsel yağ asitleri alımı ve akdeniz diyeti bağlılık ölçeğine uyumun beslenme durumu ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between nutritional status with dietary fatty acids intake and adaptation to mediterranean diet scale in adults with type 2 diabetes
BÜŞRA BİLGEHAN CANKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MENDANE SAKA
- İnsülin direnci olan fazla kilolu ve obez yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun antropometrik ölçümler ve biyokimyasal göstergeler üzerine etkisi
The effect of mediterranean diet compliance on anthropometric measurements and biochemical indicators in overweight and obesity adult individuals with insülin resistance
NİLHAN ESİM ÇANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikLokman Hekim ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
- Erişkin Tip 2 diyabet hastalarında diyabet farkındalığı, sağlıklı yeme davranışı, fiziksel aktivite ve kronotip beslenme çeşitlerinin incelenmesi
Examination of diabetes awareness, healthy eating behavior, physical activity and chronotype nutrition types in adult Type 2 Diabetes patients
SENA TANRIKULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN GÜVELİ
- Tip 2 diyabet hastalarında akdeniz diyetine uyum, duygusal iştah ve metabolik kontrol parametreleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mediterranean diet, emotional appetite and metabolic control parameters in patients with type 2 diabetes
ARİFE DERYA ALTUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM BAYRAM
- Metabolik sendromlu bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarının incelenmesi
Examination of adherence of individuals with metabolic syndrome to mediterranean diet
GÜLNUR PÜRDİK TATIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikLokman Hekim ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL EVRİM GÜNGÖR