Psikotik bozukluk tanısı almış hastalarda madde kullanımının bilişsel fonksiyonlarla ilişkisinin incelenmesi
The relationship between substance use and cognitive functions i̇n patients diagnosed with psychotic disorders
- Tez No: 964335
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Psychology, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Maddeyle ilişkili Psikoz, Psikotik Bozukluk, Bilişsel İşlevler, Dikkat, Affektif bozukluklar-psikotik, Madde bağımlılığı, Neurobilişsel işlevler, Substance-Induced Psychosis, Psychotic Disorders, Cognitive Functions, Attention, Affective disorders-psychotic, Drug addiction, Neurocognitive functions
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, psikotik bozukluk tanısı almış bireylerde madde kullanımının bilişsel işlevler üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Psikotik bozukluklar, bireylerin düşünce, algı ve davranış süreçlerinde ciddi bozulmalara yol açan ruhsal hastalıklardır. Madde kullanımı ise bu bireylerde bilişsel bozulmaları artırarak klinik tablonun karmaşıklığını derinleştirebilmektedir. Çalışmada, madde kullanan ve kullanmayan psikotik bozukluk tanılı bireyler ile sağlıklı kontrol grubunun bilişsel işlevlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Araştırma, NPİstanbul Beyin hastanesinde yatan, 20 madde kullanmayan psikotik bozukluk tanılı, 20 madde kullanan psikotik bozukluk tanılı ve 20 sağlıklı kontrol bireyi olmak üzere toplam 60 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların bilişsel işlevleri Montreal Bilişsel Değerlendirme Testi (MoCA) ve madde kullanımı ile ilişkili değişkenler ise Bağımlılık Profil İndeksi Kısa Formu (BAPI-KISA) ile değerlendirilmiştir. Veriler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu regresyon analizleri ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, Psikotik + Madde grubunun bilişsel işlevlerinin diğer iki gruba göre belirgin şekilde daha düşük olduğunu göstermiştir. Örneğin, MoCA toplam puanı Psikotik grubunda 18.95 (± 3.63), Psikotik + Madde grubunda 15.95 (± 3.94), Kontrol grubunda ise 27.70 (± 1.08) olarak saptanmıştır (F=74.79, p<0.001, η²=0.72) . Görsel-uzamsal yürütücü işlevler, dikkat, isimlendirme, dil ve soyut düşünce gibi alt boyutlarda Psikotik + Madde grubu anlamlı düzeyde daha düşük puan almıştır. Dikkat boyutunda bu grup, Psikotik grubuna göre de belirgin farklılık göstermiştir (Psikotik + Madde: 2.40 ± 0.88; Psikotik: 3.65 ± 1.04; Kontrol: 5.90 ± 0.31; F=96.53, p<0.001, η²=0.77). BAPI-KISA sonuçları, Psikotik + Madde grubunun madde kullanım sıklığı (0.75 ± 0.39) ve yaşam üzerindeki etkiler (1.68 ± 0.33) alt boyutlarında diğer gruplardan anlamlı şekilde yüksek olduğunu göstermiştir (F=71.23, p<0.001 ve F=507.82, p<0.001). Ayrıca, bağımlılık şiddeti ile dikkat arasında en yüksek düzeyde negatif korelasyon (r=-0.612, p<0.01) bulunmuştur. Bu bulgular, madde kullanımı ve psikotik bozuklukların birleşik etkisinin bilişsel işlevlerde ciddi bozulmalara yol açtığını göstermektedir. Araştırma, madde kullanımı olan bireylerde tedavi ve rehabilitasyon süreçlerine bilişsel işlev değerlendirmelerinin entegre edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle dikkat ve yürütücü işlevleri hedefleyen bireyselleştirilmiş müdahaleler, bu bireylerin yaşam kalitesini artırmada kritik önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the effects of substance use on cognitive functions in individuals diagnosed with psychotic disorders. Psychotic disorders are severe mental illnesses characterized by significant impairments in thought, perception, and behavioral processes. Substance use further exacerbates cognitive deterioration in these individuals, increasing the complexity of the clinical presentation. This study compares the cognitive functions of individuals diagnosed with psychotic disorders who use substances, those who do not, and a healthy control group. The research was conducted with a total of 60 participants hospitalized at NP Istanbul Brain Hospital, comprising 20 individuals with psychotic disorders who do not use substances, 20 individuals with psychotic disorders who use substances, and 20 healthy controls. Cognitive functions were assessed using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA), while substance use-related variables were evaluated using the Addiction Profile Index-Short Form (BAPI-KISA). Data were analyzed using independent sample t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple regression analyses. The results indicated that the cognitive functions of the Psychotic + Substance group were significantly lower compared to the other two groups. For instance, the total MoCA score was 18.95 (± 3.63) in the Psychotic group, 15.95 (± 3.94) in the Psychotic + Substance group, and 27.70 (± 1.08) in the Control group (F=74.79, p<0.001, η²=0.72). The Psychotic + Substance group scored significantly lower in subdomains such as visual-spatial executive functions, attention, naming, language, and abstract reasoning. Notably, the attention domain demonstrated marked differences, with scores of 2.40 ± 0.88 for the Psychotic + Substance group, 3.65 ± 1.04 for the Psychotic group, and 5.90 ± 0.31 for the Control group (F=96.53, p<0.001, η²=0.77). BAPI-KISA results revealed that the Psychotic + Substance group had significantly higher scores in substance use frequency (0.75 ± 0.39) and life impact (1.68 ± 0.33) subdomains compared to other groups (F=71.23, p<0.001 and F=507.82, p<0.001, respectively). Furthermore, a strong negative correlation was observed between addiction severity and attention (r=-0.612, p<0.01). These findings demonstrate that the combined effects of substance use and psychotic disorders result in severe cognitive impairments. The study emphasizes the necessity of incorporating cognitive function assessments into the treatment and rehabilitation processes for individuals with substance use. Tailored interventions focusing on attention and executive functions are critical for improving the quality of life in this population.
Benzer Tezler
- Nevrotik ve psikotik hastalar ile normallerin yüz ifadelerini tanıma becerileri
Başlık çevirisi yok
SERPİL GÜNGÖR(ÖZHAN)
- Psikiyatrik hastalarda olumlu temarüz amacıyla çarpıtılmış MMPI profillerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET AKİF SAYILGAN
- Bir pazarlama firmasında uygulanan geleneksel yöntemle işgören seçimi yönteminin bazı ölçütler yönünden değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
SAADET SAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
İşletmeHacettepe ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DR. GÜLDEN BİLAL
- Alkoliklerde gamma glutamyl transpeptidase enziminin klinik önemi
Başlık çevirisi yok
ADNAN ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1989
Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizmİstanbul ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
- Sanayide uygulanabilecek bir parmak beceri testinin adaptasyon çalışması
Başlık çevirisi yok
YAKUP ŞİRMAHAMMADİAN