Yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanında yenilikçi finansal ürünlerin değerlendirilmesi: Bulanık DEMATEL ve Bulanık TOPSIS yaklaşımı
Evaluation of innovative financial instruments in the financing of renewable energy investments: A Fuzzy DEMATEL and Fuzzy TOPSIS approach
- Tez No: 962287
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARİF SALDANLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Bulanık DEMATEL, Bulanık TOPSIS, Bulanık mantık, Finansal araçlar, Yenilenebilir enerji, Yenilenebilir enerji kaynakları, Fuzzy DEMATEL, Fuzzy TOPSIS, Fuzzy logic, Financial instruments, Renewable energy, Renewable energy resources
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, yenilenebilir enerji kaynakları yatırımlarının finansmanında etkili olan kritik faktörleri belirlemek ve belirlenen kriterler doğrultusunda en uygun yenilikçi finansman alternatifinin değerlendirmek amacıyla çok kriterli karar verme yöntemleri aracılığıyla analiz etmektir. Belirlenen kriterlerin önem düzeylerini ortaya koymak ve alternatif finansal ürünleri sıralamak amacıyla, çalışmada Bulanık DEMATEL ve Bulanık TOPSIS yöntemlerinden oluşan hibrit bir karar modeli uygulanmıştır. Bu kapsamda, öncelikle literatür taraması ve uzman görüşleri dikkate alınarak belirlenen kriterler arasındaki nedensel ilişkiler bulanık DEMATEL yöntemiyle analiz edilmiş; ardından, elde edilen ağırlıklar doğrultusunda alternatif finansal ürünler bulanık TOPSIS yöntemi kullanılarak sıralanmıştır. Araştırma kapsamında on adet kriter ve altı yenilikçi finansal ürün alternatifi dikkate alınmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, enerji ve finans sektörlerinde deneyim sahibi uzmanların değerlendirmeleri doğrultusunda elde edilmiştir. Analiz sonuçlara göre,“yatırım getirisi”kriteri en yüksek önem ağırlığına sahip kriter olarak belirlenirken,“dijital altyapı”diğer kriterlere kıyasla en az önem ağırlığına sahip kriterdir. Alternatifler arasında ise yeşil tahviller en uygun finansal ürün olarak öne çıkmıştır. Elde edilen bulgulara göre; yatırım ve finansal kararlarda ekonomik verimliliğin öncelikli olduğunu göstermektedir. Dijital altyapının nispeten düşük ağırlıkta çıkması, enerji sektöründe henüz teknoloji entegrasyonunun yeterince olgunlaşmadığına işaret edebilir. Bu çerçevede, enerji sektöründe çalışanların dijital altyapıya odaklanması gerekmektedir. Dolayısıyla, enerji sektörü yalnızca üretim ve dağıtım süreçlerini değil; aynı zamanda veri yönetimi ve yapay zekâ destekli otomasyon gibi teknolojik alanları da entegre ederek daha etkin ve sürdürülebilir çözümler üretmelidir. Bu bağlamda, dijital dönüşüm, özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarının verimli bir şekilde yönetilmesinde ve finansal kaynakların etkin kullanımında belirleyici bir işlev üstlenmektedir. Buna ek olarak; alternatiflerin sıralanmasında yeşil tahvillerin daha optimal finansal araç olarak öne çıkması, bu ürünlerin küresel karbon azaltımı hedeflerine ulaşmada etkin bir araç olduğu söylenebilir. Bu bağlamda, yeşil tahviller; sürdürülebilir finansman politikalarının desteklenmesinde, karbon emisyonu düşük projelerin finansmanında ve çevresel etkiye öncelik veren yatırımcılar için öne çıkan bir finansal enstrüman olarak ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle, iklim dostu politikaların uygulanması ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarını gerçekleştirmede önemli bir potansiyele sahip yeşil tahviller, kamu ve özel sektör paydaşları tarafından tercih edilme oranı artırılmalıdır. Tezden elde edilen sonuçlara dayanarak politika yapıcıların, yenilikçi finansal ürünlerin yaygınlaştırılması ve yenilenebilir enerji projeler için finansal kapsayıcılığın artırılmasını sağlayacak reformları hayata geçirmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this thesis is to identify the critical factors influencing the financing of renewable energy source investments and to evaluate the most appropriate innovative financing alternative in line with the identified criteria through multi-criteria decision-making (MCDM) methods. To determine the importance levels of the criteria and to rank alternative financial products, a hybrid decision model comprising the Fuzzy DEMATEL and Fuzzy TOPSIS methods has been applied. Within this scope, causal relationships among the criteria, which were determined based on a comprehensive literature review and expert opinions, were analyzed using the Fuzzy DEMATEL method. Subsequently, the alternative financial products were ranked using the Fuzzy TOPSIS method based on the obtained weights. The study considers ten criteria and six innovative financial product alternatives. The data used in the analysis were obtained from evaluations by experts with experience in the energy and finance sectors. According to the results,“return on investment”was identified as the most significant criterion, whereas“digital infrastructure”had the lowest importance weight among the criteria. Among the alternatives, green bonds emerged as the most optimal financial instrument. The findings indicate that economic efficiency is prioritized in investment and financial decisions. The relatively low weight assigned to digital infrastructure may suggest that technological integration in the energy sector has snot yet reached full maturity. n this context, energy sector professionals should focus more on digital infrastructure. Thus, the energy sector should not only optimize production and distribution processes but also integrate technological advancements such as data management and AI-driven automation to develop more efficient and sustainable solutions. In this regard, digital transformation plays a critical role in effectively managing renewable energy investments and ensuring the efficient use of financial resources. Additionally, the superior ranking of green bonds as an optimal financial instrument can be attributed to their effectiveness in achieving global carbon reduction targets. In this regard, green bonds stand out as a key financial tool in supporting sustainable finance policies, financing low-carbon projects, and appealing to environmentally conscious investors. Hence, the adoption of green bonds should be promoted among both public and private sector stakeholders, given their significant potential in facilitating climate-friendly policies and achieving sustainable development goals. Based on the findings of this study, policymakers should implement reforms to promote innovative financial products and enhance financial inclusivity for renewable energy projects.
Benzer Tezler
- Türkiyenin enerji politikası ve verimlilik açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MUHİTTİN MURAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
EnerjiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN OKKA
- Dağınık yüzey karakterli çeşitli atık maddelerin güneş toplayacısının aktif yüzeyi olarak kullanılabilme olanakları
Başlık çevirisi yok
HANDAN BAYCIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KAMİL ALİBAŞ
- Yatay eksenli rüzgar türbinlerinin aerodinamik karakteristikleri
Başlık çevirisi yok
NEVİN SALAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiErciyes ÜniversitesiMakine Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHİR YAVUZ
- Eğitim amaçlı iletişim ve videonun işlevleri: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesinde örgütsel uygulama model önerisi
Başlık çevirisi yok
MURAT BARKAN
- İşletmelerin büyüklük ölçülerine bağlı organizasyon şemalarındaki farklılıklar ve bir uygulama
Başlık çevirisi yok
SEMRA KAHYAOĞLU