Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinde sosyal medya uygulamalarının sağlık okuryazarlığı üzerine etkisi – müdahale araştırması
The effect of social media applications on health literacy in Başkent University Vocational School of Health Services students - an intervention study
- Tez No: 960346
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SARE MIHÇIOKUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili bilgiye erişme, anlama, değerlendirme ve uygulama yetilerini kapsayan önemli bir halk sağlığı göstergesidir. Günümüzde sosyal medya, genç bireylerin sağlık bilgisine ulaşımında etkin bir araç haline gelmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı, sosyal medya temelli bir müdahalenin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyine etkisini değerlendirmek ve sosyal medyanın sağlık okuryazarlığını artırmada etkili bir araç olup olmadığını belirlemektir. Araştırma, tek grup ön test-son test desenine sahip bir eğitim müdahalesi çalışmasıdır. Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören 293 birinci sınıf öğrencisi çalışmaya davet edilmiş, 248 öğrenci çalışmayı tamamlamıştır. Müdahale, Instagram platformu üzerinden üç ay boyunca günlük olarak sağlıkla ilgili içeriklerin paylaşımını kapsamaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyal Medya Tutum Ölçeği, Adolesanlarda E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş; bağımlı örneklem t-testi ve Cohen's d etki büyüklüğü hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Üç ay süren Instagram tabanlı müdahale sonucunda, TSOY-32 puan ortalaması 32,36±6,45'ten 36,24±5,57'ye yükselmiş ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Özellikle“Hastalıklardan Korunma ve Sağlığın Geliştirilmesi”alt boyutundaki gelişim anlamlıdır (p<0,001). Etki büyüklüğü Cohen's d = 0,73 olarak hesaplanmış ve bu bulgu, müdahalenin sağlık okuryazarlığı üzerinde orta düzeyde bir etkisi olduğunu göstermektedir. Müdahale sonrası“yetersiz”sağlık okuryazarlığı oranı %12,9'dan %2,0'ye, sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı oranı da %43,5'den %32,7'ye düşmüştür. Müdahale sonrası“yeterli”ve“mükemmel”düzeyde sağlık okuryazarlığı oranları ise sırasıyla %38,3'ten %54,8'e ve %5,2'den %10,5'e yükselmiştir. Katılımcıların %81'i sosyal medya içeriklerini düzenli takip ettiğini, %77'si ise sağlıklı yaşam davranışlarında olumlu değişiklikler yaşadığını belirtmiştir. En fazla değişim gözlenen alanlar; beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi (%56), fiziksel aktiviteye başlama (%47,6), uyku düzeninin iyileştirilmesi (%44), sigara kullanımını azaltma/bırakma (%23) ve alkol tüketimini azaltma/bırakma (%13,3) olmuştur. Bu bulgular, sosyal medya aracılığıyla sunulan yapılandırılmış sağlık içeriklerinin hem bilişsel hem de davranışsal düzeyde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Bu çalışma, sosyal medya platformu Instagram üzerinden gerçekleştirilen yapılandırılmış bir dijital içerik müdahalesinin, üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeylerini geliştirmede etkili olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, sosyal medyanın genç erişkinlere yönelik sağlık okuryazarlığı artırıcı müdahalelerde kullanılabileceğini ve üniversitelerde ilgili fakülte ve yüksekokul öğrencilerine yönelik seçmeli ders –bitirme projeleri yapma imkanı sağlanması ile halk sağlığı uygulamalarına dijital stratejilerle katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Health literacy is a critical public health indicator that encompasses individuals' ability to access, understand, evaluate, and apply health-related information effectively. In today's digital age, social media has become a powerful tool for young individuals to obtain health information. In this context, the aim of this study is to evaluate the impact of a social media-based intervention on the health literacy levels of students enrolled in a Vocational School of Health Services and to determine whether social media can serve as an effective tool for improving health literacy. This research was designed as a single-group pre-test/post-test educational intervention study. A total of 293 first-year students from Başkent University Vocational School of Health Services were invited to participate, and 248 students completed the study. The intervention consisted of daily health-related content shared via the Instagram platform over a three-month period. Data were collected using the Social Media Attitude Scale, the E-Health Literacy Scale for Adolescents, and the Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32). Data were analyzed using SPSS 25.0, with dependent samples t-tests and Cohen's d effect size calculations. Following the three-month Instagram-based intervention, the mean TSOY-32 score increased significantly from 32.36±6.45 to 36.24±5.57 (p<0.001), with the“Disease Prevention and Health Promotion”subscale showing significant improvement (p<0.001). The effect size was calculated as Cohen's d = 0.73, indicating a moderate effect of the intervention. After the intervention, the proportion of participants with“inadequate”health literacy decreased from 12.9% to 2.0%, and the proportion with“problematic–limited”health literacy decreased from 43.5% to 32.7%. In contrast, the proportions of participants with“sufficient”and“excellent”health literacy increased from 38.3% to 54.8% and from 5.2% to 10.5%, respectively. Furthermore, 81% of participants reported regularly following the social media content, and 77% stated that they had made positive lifestyle changes during the intervention. The most frequently reported behavior changes included improved eating habits (56.0%), increased physical activity (47.6%), better sleep patterns (44.0%), reduced or discontinued smoking (23.0%), and reduced or discontinued alcohol consumption (13.3%). These findings suggest that structured health content delivered via social media can have a positive impact on both cognitive and behavioral aspects of health literacy. This study demonstrated that a structured digital content intervention delivered via the social media platform Instagram was effective in improving the health literacy levels of university students. The findings indicate that social media can be utilized in health literacy–enhancing interventions targeting young adults, and that providing opportunities for elective courses or graduation projects for students in relevant faculties and vocational schools could contribute to public health practices through digital strategies.
Benzer Tezler
- Sağlık eğitimi alan üniversite öğrencilerinde bilişsel-davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının sosyal medya bağımlılığı ve öz kontrol üzerine etkisi
The effect of cognitive behavioral approach-based psychoeducation program on social media addiction and self-control in university students receiving health education
ERKAN DURAR
- Sosyal medya bağımlılığının benlik algısı ve mükemmeliyetçilik ile ilişkisi
The relationship between social media addiction, self-perception, and perfectionism
HASAN ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL ERGİN
- Edirne'deki sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin çevre tutumları ve çevre sorunlarına yönelik davranışlarının incelenmesi
Examination of environmental attitudes and behaviors towards environmental problems of vocational school of health services students in Edirne
ÖZGE TAŞTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA İNCİRKUŞ
- Sağlık haberlerinin tüketici davranışlarındaki rolü
The role of health news in consumer behavior
YAREN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim Bilimleriİstanbul Medipol ÜniversitesiPazarlama İletişimi ve Reklamcılık Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK GEZMEN
- Trakya Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin HIV/AIDS hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları
Knowledge and attitudes of Health Services and Vocational Students of the Trakya University Health Service about HIV/AIDS
ŞEBNEM BUKAVAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLFİYE ÇELİKKALP